Áp dụng chưa đồng đều
Theo ngành nông nghiệp Hậu Giang, việc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa hiện nay của nông dân trên địa bàn tỉnh chưa đồng đều. Cụ thể, cơ giới hóa đa phần làm tốt ở khâu làm đất và thu hoạch lúa, khi toàn tỉnh hiện có hơn 350 máy gặt đập liên hợp và 1.360 máy làm đất.
Riêng ở các khâu khác như: gieo cấy, phun thuốc thì chủ yếu bằng sức lao động của con người nên dẫn đến tình trạng sử dụng lãng phí giống trong gieo sạ và ảnh hưởng môi trường, sức khỏe người canh tác trong quá trình phun thuốc. Mặt khác, việc hạn chế áp dụng cơ giới trong khâu gieo cấy lúa còn làm cho chi phí giá thành sản xuất cao và khó cạnh tranh. Những yếu tố trên dẫn đến thu nhập của người trồng lúa gặp nhiều bấp bênh, nhất là khi thị trường có biến động về giá lúa thấp.
Cũng theo đánh giá của ngành nông nghiệp tỉnh, thực tiễn hiện nay cho thấy, vẫn còn không ít nông dân chưa mạnh dạn ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa bền vững, như: biện pháp “3 giảm 3 tăng”, “1 phải 5 giảm”; nhất là trong khâu gieo sạ còn sử dụng lượng lúa giống khá nhiều, từ đó tạo ra không ít hệ lụy dịch bệnh về sau.
Ông Nguyễn Văn Tùng, ở ấp 5, xã Vị Thanh, huyện Vị Thủy cho biết, vụ lúa Hè Thu này không mua lúa giống cấp xác nhận mà sử dụng lúa giống của gia đình từ vụ trước để gieo sạ lại. Để trừ hao lúa lép và giảm công giặm gia đình ông quyết định sạ lan mà không áp dụng cơ giới vào sạ hàng.
Do nhiều nguyên nhân mà việc đưa cơ giới hóa vào khâu gieo cấy tại Hậu Giang còn gặp nhiều khó khăn; trong đó, có một số nguyên nhân chủ yếu như giá công gieo cấy bằng máy móc còn cao, nền đất yếu, tập quán sản xuất sạ dày còn ăn sâu trong nhận thức của người dân,....
Để đưa cơ giới vào sản xuất, ngành nông nghiệp, các địa phương trong tỉnh Hậu Giang xác định từng bước xây dựng nhiều mô hình ứng dụng biện pháp cấy, gieo sạ khóm nhằm thay đổi tư duy cũng như tập quán canh tác của người dân. Từ những mô hình ban đầu sẽ làm tiền đề quan trọng để mở rộng diện tích cho các năm tiếp theo trên địa bàn tỉnh.
Nhân rộng từ các mô hình
Huyện Vị Thủy hiện đã triển khai và vận động người dân áp dụng mạnh mẽ mô hình đưa cơ giới hóa vào gieo cấy lúa, như mô hình sử dụng máy cấy lúa được địa phương triển khai từ năm 2016 với diện tích ban đầu 20 ha. Từ mô hình điểm mang lại những tín hiệu tích cực, người dân đã tham gia và diện tích ứng dụng cơ giới hòa ngày càng được nhân rộng qua các năm.
Cụ thể, từ 20 ha mô hình năm 2016, sang năm 2017 diện tích lúa được gieo sạ và cấy bằng cơ giới hóa tăng lên 125 ha; trong đó mô hình điểm của tỉnh là 25 ha, của huyện 100 ha. Đến năm 2018 tại Hợp tác xã nông nghiệp Vị Thủy 1 và Hợp tác xã Thuận Tiến áp dụng cơ giới hóa trên diện tích 54 ha.
Riêng vụ lúa Đông Xuân 2019-2020, ngành chức năng huyện Vị Thủy đã phối hợp với ngành nông nghiệp tỉnh thực hiện điểm trình diễn các loại hình cơ giới hóa trong gieo cấy lúa như: sạ khóm kết hợp phun thuốc diệt mầm, sạ khóm kết hợp vùi phân thông minh, cấy lúa bằng máy và sạ lúa bằng máy bay gần 5 ha tại cánh đồng lúa ở ấp 1A, xã Vị Đông. Hiện tại, người dân nơi đây vừa thu hoạch xong vụ lúa với niềm vui trúng mùa, thu nhập cao.
Ông Nguyễn Văn Tuấn, ở ấp 1A, xã Vị Đông có 0,8 ha ruộng thực hiện mô hình cho biết, vụ vừa qua, gia đình cấy lúa bằng máy, với lượng lúa giống sử dụng 40kg cho toàn bộ diện tích, tính ra trung bình chỉ sử dụng 0,5kg lúa giống/ha. Do cấy thưa nên dịch hại xuất hiện trên cây lúa rất ít; trong đó 45 ngày đầu không phun thuốc và cả vụ chỉ phun 3 lần thuốc, giảm 2 lần so với sạ lan trước đó. Ngoài ra, lượng phân bón cho 1 ha ruộng chỉ 400kg, giảm 100kg so với sạ lan. Riêng hộ bón phân thông minh thì chỉ bón vùi một lần ngay thời điểm sạ khóm nên không tốn nhiều công lao động.
Ngoài những hiệu quả trên, vấn đề nông dân ưng ý là năng suất lúa không thua kém so với những hộ canh tác theo truyền thống. Cụ thể năng suất lúa dao động từ 11-12 tấn/ha, giá bán ở mức 5.500 đồng/kg, cao hơn giá thị trường 500 đồng/kg, do nông dân sản xuất theo quy trình lúa giống.
Ông Đinh Thanh Phong, có gần 0,3 ha lúa trong mô hình nói: “Do giảm nhiều chi phí ở các khâu xuống giống ban đầu cũng như trong quá trình chăm sóc lúa nên tiền đầu tư cho cả vụ lúa vừa qua chỉ khoảng 20 triệu đồng/ha. Với năng suất và giá bán như trên, sau khi trừ các khoản chi phí, người nông dân thu lợi nhuận từ 23 đến gần 30 triệu đồng/ha; trong khi ruộng đối chứng thu chưa đến 19 triệu đồng/ha.
Cùng với những mô hình thí điểm, thời gian qua, ngành nông nghiệp tỉnh Hậu Giang còn triển khai một số mô hình khác liên quan với việc đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa như: Mô hình “sản xuất lúa theo quy trình SRI (thâm canh cải tiến) nhằm giảm lượng giống gieo sạ”, “cánh đồng lớn thâm canh áp dụng cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất lúa”, “sản xuất lúa giống cấp xác nhận bằng phương pháp cấy”…
Cùng với xây dựng mô hình, nhiều địa phương trong tỉnh còn hỗ trợ người dân mua sắm trang thiết bị để phục vụ sản xuất. Điển hình như huyện Vị Thủy, tính từ năm 2017-2019, địa phương này đã vận dụng các nguồn kinh phí để hỗ trợ nhiều hợp tác xã, tổ hợp tác và câu lạc bộ được 7 máy cấy lúa, 79 máy phun phân bón, 129 dụng cụ sạ hàng. Riêng năm 2020 này, huyện Vị Thủy tiếp tục có kế hoạch hỗ trợ 3 máy cấy lúa, 2 máy sạ khóm và 19 máy phun phân bón. Mục đích chung là nhằm đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa một cách có hiệu quả và bền vững.
Ông Trần Chí Hùng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hậu Giang cho biết, ngành nông nghiệp tỉnh đang đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa, đặc biệt là ở khâu gieo cấy, từ đó giúp nông dân giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất, chất lượng, tăng hiệu quả kinh tế và góp phần bảo vệ môi trường sống, cũng như sức khỏe người nông dân.
Trong thời gian tới, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ tiếp tục xây dựng nhiều dự án liên quan đến cơ giới hóa vào khâu gieo cấy lúa, nhất là sẽ ứng dụng mô hình canh tác lúa thông minh (phân bón thông minh vùi 1 lần cho cả vụ lúa) để làm những điểm trình diễn giúp người dân học tập, ứng dụng và làm theo hướng công nghệ 4.0. Nhất là, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ thực hiện tốt vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và nông dân trong việc xây dựng một hệ thống thu mua và bao tiêu sản phẩm ổn định.
Cùng với đó, ngành liên kết với viện, trường để nghiên cứu các loại giống lúa, cơ giới hóa phù hợp cho đặc điểm vùng đất của tỉnh; đồng thời tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành nhiều chính sách hỗ trợ vay vốn từ ngân hàng với lãi suất ưu đãi cho những nông dân muốn đầu tư máy móc trong khâu cơ giới hóa sản xuất lúa.
Theo ngành nông nghiệp Hậu Giang, việc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa hiện nay của nông dân trên địa bàn tỉnh chưa đồng đều. Cụ thể, cơ giới hóa đa phần làm tốt ở khâu làm đất và thu hoạch lúa, khi toàn tỉnh hiện có hơn 350 máy gặt đập liên hợp và 1.360 máy làm đất.
Riêng ở các khâu khác như: gieo cấy, phun thuốc thì chủ yếu bằng sức lao động của con người nên dẫn đến tình trạng sử dụng lãng phí giống trong gieo sạ và ảnh hưởng môi trường, sức khỏe người canh tác trong quá trình phun thuốc. Mặt khác, việc hạn chế áp dụng cơ giới trong khâu gieo cấy lúa còn làm cho chi phí giá thành sản xuất cao và khó cạnh tranh. Những yếu tố trên dẫn đến thu nhập của người trồng lúa gặp nhiều bấp bênh, nhất là khi thị trường có biến động về giá lúa thấp.
Cũng theo đánh giá của ngành nông nghiệp tỉnh, thực tiễn hiện nay cho thấy, vẫn còn không ít nông dân chưa mạnh dạn ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa bền vững, như: biện pháp “3 giảm 3 tăng”, “1 phải 5 giảm”; nhất là trong khâu gieo sạ còn sử dụng lượng lúa giống khá nhiều, từ đó tạo ra không ít hệ lụy dịch bệnh về sau.
Ông Nguyễn Văn Tùng, ở ấp 5, xã Vị Thanh, huyện Vị Thủy cho biết, vụ lúa Hè Thu này không mua lúa giống cấp xác nhận mà sử dụng lúa giống của gia đình từ vụ trước để gieo sạ lại. Để trừ hao lúa lép và giảm công giặm gia đình ông quyết định sạ lan mà không áp dụng cơ giới vào sạ hàng.
Do nhiều nguyên nhân mà việc đưa cơ giới hóa vào khâu gieo cấy tại Hậu Giang còn gặp nhiều khó khăn; trong đó, có một số nguyên nhân chủ yếu như giá công gieo cấy bằng máy móc còn cao, nền đất yếu, tập quán sản xuất sạ dày còn ăn sâu trong nhận thức của người dân,....
Để đưa cơ giới vào sản xuất, ngành nông nghiệp, các địa phương trong tỉnh Hậu Giang xác định từng bước xây dựng nhiều mô hình ứng dụng biện pháp cấy, gieo sạ khóm nhằm thay đổi tư duy cũng như tập quán canh tác của người dân. Từ những mô hình ban đầu sẽ làm tiền đề quan trọng để mở rộng diện tích cho các năm tiếp theo trên địa bàn tỉnh.
Nhân rộng từ các mô hình
Huyện Vị Thủy hiện đã triển khai và vận động người dân áp dụng mạnh mẽ mô hình đưa cơ giới hóa vào gieo cấy lúa, như mô hình sử dụng máy cấy lúa được địa phương triển khai từ năm 2016 với diện tích ban đầu 20 ha. Từ mô hình điểm mang lại những tín hiệu tích cực, người dân đã tham gia và diện tích ứng dụng cơ giới hòa ngày càng được nhân rộng qua các năm.
Cụ thể, từ 20 ha mô hình năm 2016, sang năm 2017 diện tích lúa được gieo sạ và cấy bằng cơ giới hóa tăng lên 125 ha; trong đó mô hình điểm của tỉnh là 25 ha, của huyện 100 ha. Đến năm 2018 tại Hợp tác xã nông nghiệp Vị Thủy 1 và Hợp tác xã Thuận Tiến áp dụng cơ giới hóa trên diện tích 54 ha.
Riêng vụ lúa Đông Xuân 2019-2020, ngành chức năng huyện Vị Thủy đã phối hợp với ngành nông nghiệp tỉnh thực hiện điểm trình diễn các loại hình cơ giới hóa trong gieo cấy lúa như: sạ khóm kết hợp phun thuốc diệt mầm, sạ khóm kết hợp vùi phân thông minh, cấy lúa bằng máy và sạ lúa bằng máy bay gần 5 ha tại cánh đồng lúa ở ấp 1A, xã Vị Đông. Hiện tại, người dân nơi đây vừa thu hoạch xong vụ lúa với niềm vui trúng mùa, thu nhập cao.
Ông Nguyễn Văn Tuấn, ở ấp 1A, xã Vị Đông có 0,8 ha ruộng thực hiện mô hình cho biết, vụ vừa qua, gia đình cấy lúa bằng máy, với lượng lúa giống sử dụng 40kg cho toàn bộ diện tích, tính ra trung bình chỉ sử dụng 0,5kg lúa giống/ha. Do cấy thưa nên dịch hại xuất hiện trên cây lúa rất ít; trong đó 45 ngày đầu không phun thuốc và cả vụ chỉ phun 3 lần thuốc, giảm 2 lần so với sạ lan trước đó. Ngoài ra, lượng phân bón cho 1 ha ruộng chỉ 400kg, giảm 100kg so với sạ lan. Riêng hộ bón phân thông minh thì chỉ bón vùi một lần ngay thời điểm sạ khóm nên không tốn nhiều công lao động.
Ngoài những hiệu quả trên, vấn đề nông dân ưng ý là năng suất lúa không thua kém so với những hộ canh tác theo truyền thống. Cụ thể năng suất lúa dao động từ 11-12 tấn/ha, giá bán ở mức 5.500 đồng/kg, cao hơn giá thị trường 500 đồng/kg, do nông dân sản xuất theo quy trình lúa giống.
Ông Đinh Thanh Phong, có gần 0,3 ha lúa trong mô hình nói: “Do giảm nhiều chi phí ở các khâu xuống giống ban đầu cũng như trong quá trình chăm sóc lúa nên tiền đầu tư cho cả vụ lúa vừa qua chỉ khoảng 20 triệu đồng/ha. Với năng suất và giá bán như trên, sau khi trừ các khoản chi phí, người nông dân thu lợi nhuận từ 23 đến gần 30 triệu đồng/ha; trong khi ruộng đối chứng thu chưa đến 19 triệu đồng/ha.
Cùng với những mô hình thí điểm, thời gian qua, ngành nông nghiệp tỉnh Hậu Giang còn triển khai một số mô hình khác liên quan với việc đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa như: Mô hình “sản xuất lúa theo quy trình SRI (thâm canh cải tiến) nhằm giảm lượng giống gieo sạ”, “cánh đồng lớn thâm canh áp dụng cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất lúa”, “sản xuất lúa giống cấp xác nhận bằng phương pháp cấy”…
Cùng với xây dựng mô hình, nhiều địa phương trong tỉnh còn hỗ trợ người dân mua sắm trang thiết bị để phục vụ sản xuất. Điển hình như huyện Vị Thủy, tính từ năm 2017-2019, địa phương này đã vận dụng các nguồn kinh phí để hỗ trợ nhiều hợp tác xã, tổ hợp tác và câu lạc bộ được 7 máy cấy lúa, 79 máy phun phân bón, 129 dụng cụ sạ hàng. Riêng năm 2020 này, huyện Vị Thủy tiếp tục có kế hoạch hỗ trợ 3 máy cấy lúa, 2 máy sạ khóm và 19 máy phun phân bón. Mục đích chung là nhằm đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa một cách có hiệu quả và bền vững.
Ông Trần Chí Hùng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hậu Giang cho biết, ngành nông nghiệp tỉnh đang đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa, đặc biệt là ở khâu gieo cấy, từ đó giúp nông dân giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất, chất lượng, tăng hiệu quả kinh tế và góp phần bảo vệ môi trường sống, cũng như sức khỏe người nông dân.
Trong thời gian tới, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ tiếp tục xây dựng nhiều dự án liên quan đến cơ giới hóa vào khâu gieo cấy lúa, nhất là sẽ ứng dụng mô hình canh tác lúa thông minh (phân bón thông minh vùi 1 lần cho cả vụ lúa) để làm những điểm trình diễn giúp người dân học tập, ứng dụng và làm theo hướng công nghệ 4.0. Nhất là, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ thực hiện tốt vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và nông dân trong việc xây dựng một hệ thống thu mua và bao tiêu sản phẩm ổn định.
Cùng với đó, ngành liên kết với viện, trường để nghiên cứu các loại giống lúa, cơ giới hóa phù hợp cho đặc điểm vùng đất của tỉnh; đồng thời tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành nhiều chính sách hỗ trợ vay vốn từ ngân hàng với lãi suất ưu đãi cho những nông dân muốn đầu tư máy móc trong khâu cơ giới hóa sản xuất lúa.
Hồng Dân
