Những ngày cuối năm âm lịch, khi sương sớm còn bảng lảng trên triền đồi, triển núi, trên đất vùng cao Tràng Xá (Thái Nguyên) đã bắt đầu nhộn nhịp xe máy, ô tô chở bưởi về xuôi, báo hiệu Tết đang đến rất gần.
Trên những vườn bưởi trải dài theo sườn đất thoai thoải, sắc xanh của lá, sắc vàng của quả hòa quyện trong làn gió lạnh cuối đông, mang theo hương thơm dịu ngọt rất riêng của bưởi Tết. Với người dân nơi đây, mùi hương ấy không chỉ báo hiệu một mùa xuân mới đang về, mà còn chất chứa bao nhọc nhằn, hy vọng và niềm tin vào cây trồng đã gắn bó với họ suốt nhiều năm qua…
Xã Tràng Xá có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, đặc biệt là na, thanh long, nhãn và các loại cây ăn quả có múi như bưởi, cam. Toàn xã hiện có khoảng 120 ha trồng bưởi, trong đó bưởi Diễn là giống chủ lực, cho thu nhập bình quân từ 100 - 150 triệu đồng/ha. Với nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số, cây bưởi không chỉ là nguồn sinh kế, mà còn là “của để dành”, là hy vọng đổi thay cuộc sống.
Ghé thăm vườn bưởi Tết của gia đình anh Nông Ngọc Dương và chị Nguyễn Thị Mùi, xóm Lò Gạch, xã Tràng Xá, trong cái rét se sắt của những ngày giáp Tết, dễ cảm nhận được không khí tất bật nhưng ấm áp của một gia đình nông dân gắn bó lâu năm với đất đồi. Trên diện tích khoảng 1 ha, hơn 100 gốc bưởi Diễn đã theo gia đình anh chị hơn 10 năm, trải qua bao mùa mưa nắng.
Anh Dương nhẹ tay nâng từng quả bưởi tròn căng, vỏ vàng ươm, ánh lên dưới nắng đông nhạt. “Bưởi Tết là phải để chín tự nhiên trên cây, càng gần Tết càng thơm, múi ngọt đậm hơn”, anh nói. Thế nhưng, niềm vui ấy năm nay vơi đi phần nào khi mưa lũ lịch sử do ảnh hưởng của cơn bão số 11 (xảy ra vào tháng 10 năm 2025) vừa qua đã ảnh hưởng lớn đến năng suất, chất lượng của bưởi Tràng Xá. Cả vườn nhà anh chỉ thu được khoảng 1 vạn quả, giảm đáng kể so với những năm trước. Giá bưởi năm nay cũng chỉ dao động từ 5.000 - 10.000 đồng/quả, chủ yếu bán lẻ cho thương lái và người dân trong vùng. Tuy vậy, gia đình anh không vì thế mà nản chí, ngược lại càng đầu tư nhiều hơn cho việc phục hồi vườn bưởi, mạnh dạn chuyển sang thâm canh theo hướng hữu cơ để nâng cao giá trị sản phẩm…
Theo ông Lý Văn Nguyên, Chủ tịch UBND xã Tràng Xá, địa phương xác định nông nghiệp là ngành kinh tế chủ lực, trong đó tập trung phát triển các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh như lúa Bao Thai, bưởi Diễn, na dai, chè xanh, trà hoa vàng, bí đỏ… gắn với phát triển chăn nuôi và dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp. Mục tiêu là đưa sản xuất nông nghiệp phát triển theo hướng hàng hóa, bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Từ đó, Tràng Xá đang từng bước tổ chức lại sản xuất, khuyến khích người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, tuân thủ quy trình VietGAP, hướng tới sản xuất nông nghiệp hữu cơ. Việc hình thành các vùng sản xuất tập trung, liên kết theo chuỗi giá trị được xem là chìa khóa để nâng cao chất lượng và giá trị nông sản, trong đó có cây bưởi Diễn, loại quả đã trở thành “đặc sản Tết” của địa phương....
Ngoài phát triển, mở rộng diện tích trồng cây ăn quả, Tràng Xá cũng chú trọng phát triển nông, lâm nghiệp bền vững, gắn sản xuất nông nghiệp với bảo vệ và phát triển rừng. Nhiều mô hình trồng cây dược liệu, cây lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao đang được triển khai, vừa tạo sinh kế, vừa góp phần giữ gìn môi trường sinh thái. Đây cũng là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán canh tác của đồng bào các dân tộc trên địa bàn. Không dừng lại ở sản xuất, địa phương còn định hướng gắn nông nghiệp với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và chương trình OCOP. Những vườn bưởi trĩu quả mỗi dịp cuối năm không chỉ mang lại thu nhập từ bán quả, mà còn có thể trở thành điểm tham quan, trải nghiệm cho du khách, góp phần quảng bá thương hiệu nông sản Tràng Xá. Khi đó, hương bưởi Tết không chỉ lan tỏa trong từng nếp nhà, mà còn theo bước chân du khách đi xa hơn, vươn ra thị trường rộng lớn...
Chiều xuống dần trên những vườn bưởi, ánh nắng cuối ngày nhuộm vàng những quả bưởi Tết còn đung đưa trên cành. Trong làn khói lam bảng lảng bay lên từ các mái nhà, hương bưởi hòa quyện với mùi rơm rạ, mùi đất đồi thân quen. Đó là hương vị của một mùa xuân mới đang về, của niềm tin vào tương lai no ấm trên mảnh đất vùng cao Tràng Xá./.
