Những ngày cuối năm, “thủ phủ cam, bưởi” của Bắc Ninh bước vào vụ chín rộ, phủ lên triền đồi sắc vàng óng ả đặc trưng. Những vườn cây trĩu nặng, từng chùm quả căng mọng đung đưa trong nắng nhẹ hấp dẫn du khách dừng chân tham quan, trải nghiệm. Sắc vàng ấy không chỉ báo hiệu một mùa vàng bội thu mà còn mở ra cơ hội để địa phương phát triển du lịch nông nghiệp, xây dựng các sản phẩm trải nghiệm gần gũi, gắn với lợi thế vùng cây ăn quả.

Sắc vàng cam, bưởi “níu” chân du khách

Tại tổ dân phố Tân Trường, phường Chũ, vườn bưởi rộng 1,5 ha của gia đình ông Trần Đình Én những ngày này luôn đông khách. Những hàng bưởi sai trĩu quả, sắc vàng nổi bật giữa tán lá xanh tạo nên khung cảnh bắt mắt, thu hút nhiều nhóm du khách, đặc biệt là các gia đình trẻ đến tham quan, trải nghiệm.

Ông Én cho biết, vườn được canh tác hoàn toàn theo hướng hữu cơ, tuân thủ “5 không”: Không thuốc diệt cỏ, không phân bón hóa học, không phun thuốc trừ sâu hóa học, không tưới nước ô nhiễm và không sử dụng chất bảo quản. Năm nay, sản lượng dự kiến khoảng 50 tấn, giá bán bình quân 35.000 - 40.000 đồng/kg, tiêu thụ chủ yếu cho thương lái Hải Phòng, Hà Nội và khách đến tham quan, trải nghiệm.

Để phục vụ du khách, gia đình ông Én đầu tư chỉnh trang lối đi, gắn biển chỉ dẫn, bố trí điểm check-in giữa vườn bưởi sai quả và đặt bàn ghế để khách thưởng thức sản phẩm tại chỗ. Ông cũng chuẩn bị khu vực rửa, đóng gói sản phẩm sạch sẽ giúp du khách mua bưởi mang về thuận tiện. Nhờ canh tác an toàn và cảnh quan hấp dẫn, mỗi cuối tuần, vườn đón khoảng 50 lượt khách, riêng dịp Lễ hội Trái cây, tăng lên 200 lượt/ngày với phí tham quan 30.000 đồng/người. Lượng khách ổn định qua từng năm giúp gia đình có thêm nguồn thu và quảng bá được bưởi sạch địa phương đến nhiều người tiêu dùng.

Trong chuyến đưa gia đình về thăm vườn bưởi, anh Nguyễn Văn Hoàng (Hà Nội) cho biết, điều khiến anh ấn tượng nhất là quy trình sản xuất an toàn và không gian trong lành đặc trưng của vùng quả.

“Giữa vườn bưởi xanh mát, những chùm quả vàng ươm tỏa hương dịu nhẹ, cảm giác thanh bình khiến chúng tôi như muốn dừng lại lâu hơn. Trẻ nhỏ có thể thoải mái vui chơi mà không lo hóa chất. Đây không chỉ là điểm tham quan mà còn là trải nghiệm trực quan về nông nghiệp sạch”, anh Hoàng nói.

Bên cạnh những vườn bưởi vàng óng, vườn cam hơn 2 ha của anh Trần Văn Hồng ở tổ dân phố Trại 3, phường Phượng Sơn là điểm dừng chân quen thuộc của nhiều đoàn khách cuối tuần. Vườn cam được chăm sóc kỹ lưỡng, trái đồng đều, căng mọng, sản lượng dự kiến hơn 30 tấn, phần lớn tiêu thụ tại chỗ qua khách trải nghiệm. Nhận thấy nhu cầu du lịch tăng, vài năm trở lại đây, anh Hồng mở dịch vụ hướng dẫn tự hái cam, thưởng thức tại vườn và hỗ trợ chụp ảnh. Không gian thoáng rộng, ánh sáng đẹp, hàng cây thẳng đều khiến nơi đây trở thành địa điểm yêu thích của nhiều nhiếp ảnh gia.

Anh Hồng cho biết, trước kia, gia đình bán buôn cho thương lái nên giá bấp bênh. Từ khi mở cửa đón khách, giá trị quả tăng ổn định và đầu ra chủ động hơn. “Khách đến ngày một đông, nhiều người còn quay lại hoặc giới thiệu bạn bè. Quan trọng là họ được tận mắt thấy quy trình chăm sóc nên rất yên tâm về chất lượng. Làm du lịch nông nghiệp tuy vất vả nhưng hiệu quả rõ rệt và giúp vườn cam xây dựng được thương hiệu riêng”, anh Hồng chia sẻ.

Ngoài các nhà vườn, thủ phủ cây ăn quả của Bắc Ninh hiện có hai điểm du lịch sinh thái được công nhận là Bầu Tiên và Hoa Quả Sơn, góp phần tạo chuỗi điểm đến đa dạng cho du khách.

Hướng đi bền vững cho du lịch nông nghiệp Bắc Ninh

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Đỗ Tuấn Khoa, Bắc Ninh sở hữu nguồn tài nguyên nông nghiệp phong phú, trong đó, vùng cây ăn quả đóng vai trò quan trọng để phát triển mạnh loại hình du lịch nông nghiệp, trải nghiệm. Năm 2025, toàn tỉnh có hơn 53.700 ha cây ăn quả, riêng nhóm cây có múi đạt 8.602 ha, sản lượng ước 80.000 tấn, giá trị trên 1.800 tỷ đồng. Cam và bưởi là hai loại quả chủ lực được sản xuất trên quy mô lớn, với hàng nghìn héc-ta đạt tiêu chuẩn VietGAP, tạo ra những vùng đồi rộng lớn, cảnh quan đẹp, mùa vụ kéo dài nhiều tháng, phù hợp để đón khách tham quan, hái quả và tìm hiểu quy trình sản xuất an toàn.

Lợi thế nông nghiệp này kết hợp với không gian văn hóa đặc sắc của 8 dân tộc cùng sinh sống, hệ thống di tích, di sản phong phú và các làng nghề truyền thống đang mở ra hướng đi bền vững cho du lịch nông nghiệp, trải nghiệm, làng nghề. Đây cũng là cơ sở để tỉnh đặt mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hướng tới đón 7 triệu lượt khách vào giai đoạn 2026-2027 và 10 triệu lượt khách vào năm 2030.

Tỉnh đang ưu tiên phát triển bốn nhóm sản phẩm có tính cạnh tranh cao, trong đó, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái - nông nghiệp được xem là hướng đột phá để khai thác tối đa tiềm năng vùng cây ăn quả.

Tuy nhiên, du lịch nông nghiệp Bắc Ninh vẫn đối mặt nhiều thách thức. Hạ tầng phục vụ du lịch tại các vùng trồng trọng điểm còn hạn chế, liên kết giữa nhà vườn - doanh nghiệp lữ hành chưa chặt chẽ, sản phẩm trải nghiệm còn đơn điệu, kỹ năng đón khách tại nhiều vườn chưa chuyên nghiệp. Các dịch vụ phụ trợ như, bãi đỗ xe, khu vệ sinh, quầy đặc sản đạt chuẩn hoặc điểm check-in còn thiếu, cạnh tranh với các địa phương có thế mạnh về du lịch sinh thái, nông nghiệp cũng tạo áp lực lớn.

Nhằm khắc phục hạn chế và khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch nông nghiệp, trải nghiệm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Đỗ Tuấn Khoa cho biết, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp, trong đó, tập trung hoàn thiện hạ tầng phục vụ du khách, hỗ trợ chủ vườn chuẩn hóa quy trình đón khách, xây dựng điểm tham quan an toàn, thân thiện; đồng thời đào tạo kỹ năng hướng dẫn, kết nối với doanh nghiệp lữ hành để hình thành tour trải nghiệm theo mùa.

Bắc Ninh đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá, xây dựng bản đồ du lịch nông nghiệp, tăng cường kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút đầu tư, ưu tiên nâng cấp hạ tầng giao thông và mở rộng liên kết vùng với Hà Nội, Hải Phòng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, hướng tới đưa Bắc Ninh trở thành mắt xích quan trọng trên bản đồ du lịch phía Bắc.

Nhằm tôn vinh giá trị nông sản và khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch nông nghiệp, nhiều năm qua, tỉnh Bắc Giang trước đây và Bắc Ninh hiện nay đều duy trì tổ chức Lễ hội Trái cây như một sự kiện điểm nhấn của mùa vụ. Năm nay, Lễ hội Trái cây tỉnh Bắc Ninh diễn ra từ ngày 5 - 10/12 với tinh thần “tôn vinh nông sản - quảng bá vùng trồng - thúc đẩy du lịch nông nghiệp - nâng tầm thương hiệu địa phương”, tạo nên chuỗi hoạt động phong phú, kết hợp hài hòa giữa xúc tiến thương mại và văn hóa du lịch.

Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Minh Hiếu, Phó Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội cho biết, Lễ hội năm nay có quy mô lớn nhất từ trước tới nay, quy tụ gần 200 gian hàng, giới thiệu trái cây, đặc sản OCOP và khu trưng bày nông cụ, máy móc sản xuất, chế biến. Một trong những điểm nhấn của sự kiện là Hội nghị xúc tiến điểm đến du lịch, nơi các chuyên gia, doanh nghiệp lữ hành và địa phương trao đổi giải pháp xây dựng sản phẩm du lịch nông nghiệp đặc sắc, kết nối tour tuyến tham quan vườn cây - làng nghề - di tích Kinh Bắc.

Hội nghị tạo cơ hội để Bắc Ninh nâng cao khả năng quảng bá, mở rộng liên kết và xây dựng hình ảnh điểm đến giàu bản sắc. Không gian văn hóa - du lịch tại Lễ hội cũng được tổ chức bài bản: Quầy thông tin du lịch mở xuyên suốt sự kiện; 25 chuyến xe miễn phí đưa du khách tham quan vườn cây; các tiết mục quan họ và chương trình trải nghiệm giúp sự kiện vừa mang hơi thở hiện đại vừa đậm sắc thái truyền thống. Trong dịp Lễ hội thu hút hơn 200.000 lượt khách, góp phần lan tỏa giá trị nông sản và phát triển du lịch nông nghiệp của tỉnh.

Với sự vào cuộc quyết liệt của tỉnh, sự chủ động của người dân và lợi thế vùng cây ăn quả, du lịch nông nghiệp Bắc Ninh đang có cơ hội bứt phá, trở thành sản phẩm đặc trưng trong chiến lược phát triển du lịch của địa phương. Mùa quả chín không chỉ đem lại nguồn thu ổn định cho nông dân mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Bắc Ninh, vùng đất văn hóa Kinh Bắc giàu bản sắc, thân thiện, mến khách tới du khách trong và ngoài nước./.