Các địa phương ở tỉnh Lào Cai đang tập trung triển khai việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Việc sắp xếp nhận được sự quan tâm, đồng thuận của nhân dân trên cơ sở các yếu tố về dân số, diện tích, đặc điểm kinh tế - xã hội, văn hóa và lịch sử của từng địa phương.

Coi trọng yếu tố văn hóa, lịch sử

Việt Hồng là xã miền núi của tỉnh Lào Cai, được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã (Việt Hồng, Việt Cường, Vân Hội). Toàn xã có 2.779 hộ dân với 10 dân tộc sinh sống, chủ yếu dân tộc Kinh, Tày, Dao; xã có 24 thôn, bản và 1 họ công giáo, 2 tổ phật giáo.

Những ngày qua, câu chuyện sáp nhập thôn, bản tại xã Việt Hồng được người dân đặc biệt quan tâm. Bên cạnh sự đồng thuận cao đối với chủ trương sắp xếp lại thôn, bản nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở, người dân cũng dành nhiều sự chú ý tới phương án đặt tên thôn mới.

Thôn 8 Minh Phú hiện có gần 170 hộ dân, việc sáp nhập các thôn Gò Cấm, thôn 8 Minh Phú, thôn Khe Mon theo phương án của xã Việt Hồng được bà con trong thôn thuận lòng ủng hộ. Đến nay 100% bà con trong thôn cho ý kiến đồng ý về dự thảo Đề án sắp xếp, tổ chức lại thôn, bản ở xã Việt Hồng.

Ông Nguyễn Văn Thực, thôn 8 Minh Phú chia sẻ, người dân trong thôn đều nhất trí với phương án sắp xếp bởi đây là chủ trương phù hợp yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Người dân rất xúc động và thuận lòng việc hợp nhất giữa 3 thôn Gò Cấm, thôn 8 Minh Phú, thôn Khe Mon và lấy tên mới thôn Vân Hội 2. Xã không chỉ quan tâm đến yếu tố vị trí địa lí, mà còn quan tâm đến bản sắc văn hóa, lịch sử bởi người dân từ nhiều đời nay gắn bó với tên xã cũ Vân Hội, việc lấy tên thôn Vân Hội 2 giúp người dân nhớ về cội nguồn.

Tương tự, anh Bùi Công Đức, thôn 1, xã Việt Hồng chia sẻ, việc hợp nhất thôn 9, thôn 1, thôn 2 và lấy tên gọi thôn Việt Cường 1 được bà con đồng thuận cao. Bởi việc lựa chọn tên gọi không chỉ gắn với tên xã cũ gắn bó từ lâu mà còn cổ vũ người dân thêm tự hào và kỳ vọng về sự phát triển thôn trong giai đoạn mới.

Việc sắp xếp thôn, bản tại xã Việt Hồng đang nhận được sự đồng tình, hưởng ứng của đông đảo người dân khi địa phương lựa chọn khôi phục các tên xã cũ, góp phần gìn giữ giá trị lịch sử, văn hóa và ký ức cộng đồng. Quá trình triển khai được xã thực hiện công khai, dân chủ, minh bạch, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, tạo nền tảng phát triển trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn băn khoăn sau khi sáp nhập, quy mô dân cư và diện tích thôn tăng lên có thể ảnh hưởng đến hiệu quả công tác tuyên truyền, tổ chức hội họp và quản lý địa bàn. Khoảng cách đi lại xa hơn cũng gây khó khăn cho nhân dân khi tham gia sinh hoạt cộng đồng. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, mọi công việc được giải quyết trên môi trường điện tử. Do đó yêu cầu đối với người đứng đầu thôn, bản cũng ngày càng cao, đòi hỏi phải có năng lực quản lý, điều hành, ứng dụng công nghệ thông tin và khả năng tập hợp, vận động nhân dân.

Bà Lò Thị Thông, Bí thư Chi bộ thôn 8 Minh Phú thông tin, năm nay bà đã gần 70 tuổi, khoảng 10 năm gắn bó với vị trí Bí thư Chi bộ kiêm trưởng thôn nhưng bà có nguyện vọng xin thôi tham gia công tác. Bà nói, việc hình thành các thôn mới, quy mô dân số đông hơn, địa bàn rộng hơn sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở, do đó cần phải có lớp cán bộ trẻ có trình độ, năng lực cũng như khả năng ứng dụng công nghệ thông tin tốt hơn để phục vụ nhân dân trong giai đoạn phát triển mới.

Nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở

Với đặc thù xã có đông đồng bào dân tộc sinh sống, việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp thôn ở Việt Hồng không chỉ là bài toán tổ chức bộ máy mà còn đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng để hài hòa các yếu tố lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Theo phương án đề xuất, số lượng thôn ở xã Việt Hồng sẽ giảm từ 24 thôn xuống còn 12 thôn. Công tác rà soát đội ngũ cán bộ cơ sở cũng được triển khai đồng bộ, hiện xã có 47 người hoạt động không chuyên trách ở các thôn. Những ngày qua, các tổ công tác của xã Việt Hồng luôn trực tiếp đến từng thôn, bản để tuyên truyền và lấy ý kiến nhân dân. Sau khi hoàn thiện đề án sáp nhập, xã sẽ trình Hội đồng nhân dân xã thông qua và dự kiến xong trước ngày 30/6 tới đây.

Ông Nguyễn Tiến Chiển, Chủ tịch UBND xã Việt Hồng cho biết, việc xây dựng phương án sắp xếp thôn, bản được xây dựng trên cơ sở các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, điều kiện địa lý, hạ tầng giao thông, đặc điểm kinh tế - xã hội. Đặc biệt, xã cũng xem xét dựa trên tinh thần tôn trọng các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của từng cộng đồng dân cư. Phương án sáp nhập được nghiên cứu dựa trên địa bàn các xã cũ, những vùng đất đã hình thành từ lâu đời, có nhiều nét tương đồng về lịch sử, văn hóa và tập quán sinh hoạt. Đối với công tác đội ngũ cán bộ cơ sở, xã đã rà soát, đánh giá toàn diện đội ngũ người hoạt động không chuyên trách làm cơ sở bố trí, sử dụng phù hợp sau sắp xếp. Việc lựa chọn, bố trí cán bộ theo đúng quy định, ưu tiên những người có năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đối với các trường hợp dôi dư, xã phối hợp thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách theo quy định.

Thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, tỉnh Lào Cai đang triển khai lấy ý kiến tại cơ sở nhằm hoàn thiện phương án sáp nhập. Toàn tỉnh hiện có 2.906 thôn, tổ dân phố, trong đó, nhiều đơn vị chưa bảo đảm tiêu chí về quy mô số hộ theo quy định mới.

Sau khi rà soát và xây dựng phương án sắp xếp, số lượng thôn, tổ dân phố tại tỉnh Lào Cai dự kiến còn lại 1.632 đơn vị, trong đó có 1.399 thôn và 233 tổ dân phố. Như vậy, toàn tỉnh sẽ giảm 1.274 thôn, tổ dân phố, tương đương 43,84% số đơn vị hiện có. Sau sắp xếp, tỉnh cũng dự kiến giảm 3.822 người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố và khoảng 12.740 người tham gia các hoạt động khác ở cơ sở. Kinh phí hoạt động của thôn, tổ dân phố dự kiến giảm khoảng 315 tỷ đồng mỗi năm.

Đến nay hầu hết các xã đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến về đề án sắp xếp, sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố. Dự kiến việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Lào Cai sẽ hoàn thành trước ngày 30/6.

Để quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố diễn ra đồng bộ, hiệu quả, tạo sự đồng thuận trong nhân dân, lãnh đạo tỉnh Lào Cai yêu cầu các địa phương triển khai thực hiện với tinh thần thận trọng, khách quan, bảo đảm giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội. Các bên liên quan đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của chủ trương, từ đó tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động.

Việc bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phải được thực hiện công khai, minh bạch, cần lựa chọn, giới thiệu những người có phẩm chất, uy tín, tinh thần trách nhiệm và năng lực triển khai nhiệm vụ để tham gia công tác tại các thôn, tổ dân phố sau sắp xếp.

Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố cần xem xét đầy đủ yếu tố về vị trí địa lý, đặc thù lịch sử, văn hóa, nhất là địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới và nơi có yếu tố tôn giáo gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân./.