Do còn nhiều hạn chế, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn tỉnh Phú Thọ còn chậm, chưa tương xứng với nguồn lực được giao, nhất là tại cấp xã. Trước thực trạng này, UBND tỉnh Phú Thọ đang chỉ đạo quyết liệt nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn vốn, phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công cấp xã trên 95% kế hoạch trong năm 2026.
Theo Sở Tài chính tỉnh, đến hết ngày 30/6/2026, tỉnh giải ngân vốn đầu tư công đạt 5.549,5 tỷ đồng, bằng 25,3% kế hoạch HĐND tỉnh giao và 31,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân đạt 533 tỷ đồng, bằng 38,1% kế hoạch; vốn ngân sách địa phương đạt hơn 5.016 tỷ đồng, bằng 30,7% kế hoạch.
Riêng cấp xã, mặc dù tỷ lệ giải ngân bình quân đạt 34,9% kế hoạch vốn được UBND tỉnh giao. Tuy nhiên, đến tháng 6/2026 vẫn có 22 xã, phường có tỷ lệ giải ngân dưới 10% gồm Chân Mộng, Tiền Phong, Bằng Luân, Quảng Yên, Liên Sơn, Yên Phú, Đoan Hùng, Ngọc Sơn, Mai Hạ, Đan Thượng, Vân Sơn, Đại Đồng, Nhân Nghĩa, Tân Mai, Tân Hòa, Thu Cúc, Bao La, Thịnh Minh, Mường Bi, Bình Phú, Mai Châu, Trạm Thản.
Theo UBND tỉnh Phú Thọ, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý nhà nước về đầu tư công tại một số xã, phường còn nhiều hạn chế. Về năng lực tổ chức thực hiện đầu tư công tại một số địa phương, đội ngũ cán bộ phụ trách đầu tư công ở cấp xã chủ yếu kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, trong khi việc lập hồ sơ, thẩm định, nghiệm thu và thanh quyết toán dự án đòi hỏi chuyên môn cao.
Một số địa phương còn đăng ký nhu cầu vốn chưa sát với khả năng triển khai thực tế, dẫn đến tình trạng "vốn chờ dự án", trong khi nhiều công trình có khả năng giải ngân tốt thì lại chưa được điều chỉnh, bổ sung nguồn vốn kịp thời.
Theo UBND tỉnh Phú Thọ, cùng với những khó khăn trên, công tác chuẩn bị đầu tư tại một số địa phương còn chưa bảo đảm chất lượng; việc xác định nhu cầu đầu tư chưa sát thực tế; vẫn còn tình trạng đề xuất dự án vượt khả năng cân đối nguồn vốn, đầu tư dàn trải, phân tán nguồn lực, một số dự án kéo dài, hiệu quả chưa cao. Những tồn tại này làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát, lãng phí và ảnh hưởng đến mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của địa phương.
UBND tỉnh Phú Thọ đặt mục tiêu bảo đảm tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn các xã, phường đến ngày 30/9/2026 giải ngân tối thiểu 75% kế hoạch vốn được giao; đến ngày 31/12/2026 đạt tối thiểu 95% và hoàn thành 100% kế hoạch trước ngày 31/1/2027.
Theo ông Trần Duy Đông, Chủ tịch UBND tỉnh, để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cấp xã, tỉnh đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát; xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng, từng quý; thường xuyên rà soát tiến độ để kịp thời điều chuyển vốn từ các dự án chậm sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Đồng thời, đẩy nhanh công tác nghiệm thu, thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát tiến độ và xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, vi phạm quy định.
Cùng với đó, tỉnh yêu cầu các địa phương siết chặt kỷ luật trong quản lý đầu tư công ngay từ khâu chuẩn bị dự án, chỉ bố trí vốn cho các công trình đủ điều kiện triển khai, phù hợp quy hoạch và cân đối nguồn lực; ưu tiên các dự án trọng điểm, dự án liên vùng, công trình cấp bách, có khả năng hoàn thành và phát huy hiệu quả sớm.
Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, các xã, phường khẩn trương rà soát, cắt giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước, kiên quyết loại bỏ những dự án kém hiệu quả hoặc chưa thực sự cần thiết.
Theo đánh giá của UBND tỉnh Phú Thọ, để đạt mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công cấp xã trên 95% kế hoạch trong năm 2026 là rất khó, do hiện nay công tác quản lý nhà nước về đầu tư công tại một số xã, phường vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế.
Cùng với đó, việc giải phóng mặt bằng còn nhiều vướng mắc do việc xác định nguồn gốc đất, bồi thường, hỗ trợ và phối hợp giữa các đơn vị chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao mặt bằng cho các dự án.
Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm nguồn vật liệu xây dựng, nhất là đất đắp và cát xây dựng, trong khi giá vật liệu trên thị trường tăng cao hơn nhiều so với giá công bố, khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn về chi phí, phải thi công cầm chừng…/.
