Miền đất Tuyên Quang sau hợp nhất hiện lên như một dải lụa xanh thẳm, nơi non cao trùng điệp ôm lấy những thung lũng êm đềm, nơi triền đá tai mèo, nếp nhà trình tường, những tầng ruộng bậc thang mùa nối mùa tạo nên vẻ đẹp vừa hoang sơ, vừa phồn thực. Khí hậu phân tầng theo độ cao, nguồn nước tinh khiết chảy ra từ dãy Tây Côn Lĩnh đã nuôi dưỡng những loại cây trồng, loài hoa chỉ sinh trưởng được trên miền đá này.
Các sản phẩm OCOP của tỉnh Tuyên Quang từng bước khẳng định được thương hiệu. Ảnh: Vũ Quang/TTXVN
Hương sắc núi rừng
Từ những điều kiện tự nhiên đặc biệt đó, một hệ thống sản vật bản địa đa dạng như cam sành, chè shan tuyết, hồng trà, mật ong bạc hà… đã hình thành như một phần của bản sắc vùng cao. Đây không chỉ là món quà thiên nhiên ban tặng mà còn là kết tinh lao động của đồng bào Mông, Dao, Tày, Pà Thẻn… qua nhiều thế hệ. Hơn thế, những sản vật ấy đang trở thành nền tảng quan trọng để Tuyên Quang xây dựng thương hiệu OCOP, tham gia sâu hơn vào thị trường lớn và phát triển du lịch bền vững.
Chương trình OCOP những năm qua đã tạo cú hích mạnh mẽ cho phát triển kinh tế nông thôn của tỉnh. Theo thống kê mới nhất, tỉnh Tuyên Quang hiện có gần 500 sản phẩm đạt chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên; trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia, 38 sản phẩm đạt 4 sao… Hệ sinh thái sản vật địa phương ngày càng phong phú, nổi bật với nhóm sản phẩm thế mạnh như cam sành, chè shan tuyết, mật ong bạc hà, hồng không hạt, thịt trâu gác bếp, miến dong…
Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, ứng dụng truy xuất nguồn gốc, xây dựng chỉ dẫn địa lý và mở rộng thị trường đã giúp các sản vật bản địa từng bước vươn ra ngoài thị trường, tham gia sâu hơn vào hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại và các sàn thương mại điện tử. Đây chính là nguồn lực quan trọng để Tuyên Quang mở rộng không gian phát triển, hình thành chuỗi giá trị OCOP có sức cạnh tranh cao.
Cam sành - đặc sản của vùng Vị Xuyên, Bắc Quang, Quang Bình từ lâu đã được ví như “vàng trong đá”. Quả cam vỏ dày, ruột vàng ươm, vị chua ngọt đậm đà không lẫn với bất kỳ vùng trồng nào khác. Sản phẩm đã được cấp Chỉ dẫn địa lý, trở thành một trong những nông sản có sức lan tỏa mạnh trên thị trường, góp phần nâng giá trị ngành nông nghiệp của tỉnh.
Ông Hoàng Anh Cương - Giám đốc Sở Công Thương Tuyên Quang nhấn mạnh, cam sành và các sản vật OCOP là thế mạnh chiến lược của Tuyên Quang nen địa phương đang thúc đẩy việc truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện chuỗi chế biến - tiêu thụ và mở rộng thị trường tới hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử lớn.
Giá trị mới trên miền đất hợp nhất
Sản phẩm chè Shan tuyết Hồng Thái đạt OCOP 4 sao tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Vũ Quang/ TTXVN
Từ các vùng chè Lũng Phìn, Hồ Thầu đến Cao Bồ… những cây chè shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi vẫn đứng sừng sững giữa mây ngàn. Búp chè phủ lớp lông trắng mịn, khi pha cho nước vàng sánh, vị đắng nhẹ rồi ngọt hậu sâu. Chè shan tuyết Tuyên Quang đã trở thành sản phẩm OCOP 4 sao, được người tiêu dùng trong và ngoài nước ưa chuộng.
Từ búp chè shan tuyết, người dân tạo nên hồng trà, loại trà lên men có màu đỏ hổ phách từng đoạt giải thưởng Trà quốc tế tại Pháp. Sản phẩm là niềm tự hào của đồng bào vùng cao, góp phần đưa thương hiệu trà miền núi vươn xa.
Nhắc đến sản vật vùng đá, không thể thiếu mật ong bạc hà - tinh hoa kết tinh từ hoa bạc hà tím hồng trên cao nguyên đá Đồng Văn. Mật ong có vị ngọt thanh, không gắt, giàu vitamin và khoáng chất. Nhiều năm qua, đây là sản phẩm được du khách đặc biệt ưa thích, trở thành “sứ giả” đưa hình ảnh miền cực Bắc đến khắp cả nước.
Ông Nguyễn Mạnh Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Tuyên Quang chia sẻ, OCOP không chỉ là sản phẩm kinh tế mà còn là bản sắc của vùng đất. Tuyên Quang mới với không gian rộng hơn, điều kiện liên kết tốt hơn sẽ giúp sản vật địa phương được chuyên nghiệp hóa và vươn tới những thị trường xa hơn.
Chủ tịch UBND xã Đồng Văn Phạm Đức Nam cho biết, địa phương xây dựng vùng nuôi ong bạc hà an toàn, kiểm soát mật độ đàn ong và hướng dẫn nông dân sản xuất theo tiêu chuẩn OCOP để bảo đảm chất lượng. Sản phẩm cũng được gắn với du lịch mùa hoa bạc hà nhằm tăng thêm sinh kế cho người dân.
Không chỉ chính quyền, người tiêu dùng cũng dành cho sản phẩm sự tin tưởng đặc biệt. Chị Nguyễn Thị Thu Trang (Hà Nội) - người đã dùng mật ong bạc hà nhiều năm chia sẻ, sản phẩm có mùi thơm rất riêng, vị mát, uống không bị nóng. Không chỉ bản thân chị mà cả gia đình từ người già đến trẻ em đều dùng mật ong bạc hà.
Trong chiến lược phát triển giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh Tuyên Quang mới xác định nông nghiệp đặc sản - nông nghiệp xanh gắn với du lịch là một trong những trụ cột chính. Các sản vật đang dần được đưa vào trải nghiệm du lịch cộng đồng: hái chè ở Hồ Thầu, thăm vườn cam Bắc Quang, khám phá mùa hoa bạc hà trên Cao nguyên đá Đồng Văn; đồng thời thúc đẩy thương mại điện tử, chuẩn hóa chứng nhận OCOP, liên kết doanh nghiệp - hợp tác xã - hộ sản xuất...
Ông Nguyễn Trung Ngọc - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tuyên Quang nhấn mạnh, sản vật bản địa là một phần của văn hóa. Khi kết hợp trải nghiệm sản vật với du lịch cộng đồng sẽ tạo ra sản phẩm du lịch có hồn, vừa giữ truyền thống, vừa tăng thu nhập cho người dân.
Những giá trị ấy cho thấy sản vật địa phương không chỉ là “hương vị vùng cao”, mà còn là cách để Tuyên Quang kể câu chuyện về mình - câu chuyện của thiên nhiên ưu đãi, sức người bền bỉ và khát vọng phát triển bền vững trên miền cực Bắc Tổ quốc./.
