Mỗi dịp Tết Chôl Chnăm Thmây, không khí rộn ràng lan tỏa khắp các phum, sóc vùng đồng bào Khmer khi người người trở về sum họp gia đình, thăm hỏi người thân, hòa mình vào các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và trò chơi dân gian, tạo nên bức tranh vui tươi, đầm ấm và đậm đà bản sắc.
Bên thềm Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây, đồng bào Khmer tất bật dọn dẹp, chỉnh trang nhà cửa với quan niệm gột rửa những điều không may của năm cũ, chuẩn bị đón chư thiên năm mới; gắn liền với một câu chuyện thần thoại liên quan đến ba phước lành của con người.
Kru Achar Lâm Ngọc Thành, chùa Pothiwong (phường Bảy Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, năm nay Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của người Khmer diễn ra trong ba ngày chính, từ ngày 14 - 16/4 với ngày đầu tiên là Maha Sangkrant, ngày thứ hai là Wonbơt và ngày thứ ba là Lơng Săk.
Thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới được quy định tháng, ngày, giờ và phút khi vị thần năm mới giáng thế tiếp quản từ vị thần năm cũ, được xác định theo các quy tắc chiêm tinh cổ xưa, gọi là quy tắc Maha Sangkrant.
Theo Achar Ngọc Thành, Tết cổ truyền của đồng bào Khmer mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, không chỉ là thời khắc chuyển giao năm mới mà còn gắn liền với nhiều hoạt động văn hóa, tín ngưỡng đặc trưng như đắp núi cát, lễ cầu siêu, tụng kinh cầu an, thuyết pháp về ý nghĩa Tết cổ truyền; đặt bát hội, tắm Phật, tắm ông bà, cha mẹ, đồng thời chuẩn bị lễ vật dâng cúng tại chùa, cầu phước, cầu may.
Dịp này, đồng bào cũng dành những món quà biếu dâng lên đấng sinh thành, những người có công dưỡng dục, qua đó thể hiện rõ nét đạo lý hiếu kính, tích lũy công đức tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc, giàu giá trị nhân văn, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc.
“Cứ mỗi dịp Tết Chôl Chnăm Thmây, gia đình tôi ngoài dọn dẹp và trang trí nhà cửa gọn gàng còn chuẩn bị lễ vật cúng chư thiên năm mới vào ngày Maha Sangkrant. Bàn thờ cúng được đặt trước nhà ở một nơi linh thiêng, những lễ vật gồm có 1 cặp đèn cầy, 5 cây nhang, 1 chai nước hoa, 2 bình hoa tươi và có thêm bánh trái và các đồ uống. Dịp này, chúng tôi cũng chuẩn bị quần áo mới cho các thành viên trong gia đình, cùng nhau đem lễ vật lên chùa cúng dường các vị sư tụng kinh chúc phúc, xua đuổi vận rủi của năm cũ, đón nhận phước lành của năm mới”, Kru Achar Ngọc Thành chia sẻ.
Trong dịp này, ban tổ chức tại các phum, sóc vùng đồng bào Khmer triển khai nhiều hoạt động văn hóa thể thao dân gian và chương trình văn nghệ đặc sắc, góp phần tăng cường gắn kết cộng đồng, tạo không khí vui tươi.
Các trò chơi quen thuộc như ném còn, kéo co, nhảy bao bố, bịt mắt đập niêu… thường diễn ra trong khuôn viên chùa hoặc sân nhà; không chỉ giúp người dân thư giãn sau một năm lao động vất vả, những hoạt động này còn góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Mỗi trò chơi đều mang ý nghĩa riêng, tiêu biểu như kéo co đề cao tinh thần đoàn kết tập thể, chỉ cần một thành viên thiếu nỗ lực, không phối hợp chặt chẽ, cả đội có thể gặp bất lợi và thất bại. Bên cạnh đó, đồng bào Khmer còn tổ chức nhiều loại hình văn nghệ truyền thống như múa Rom vong, Rô băm, Dù kê… làm phong phú đời sống tinh thần, tạo không khí Tết cổ truyền rộn ràng, đậm đà bản sắc dân tộc và thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng.
Để ngày hội diễn ra trong không khí đoàn kết, vui tươi, lành mạnh, Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước TP Cần Thơ đã ban hành văn bản hướng dẫn các chùa Phật giáo Nam tông Khmer trên địa bàn tổ chức đón Tết Chôl Chnăm Thmây trang nghiêm, tiết kiệm, đậm đà bản sắc văn hóa.
Hòa thượng Tăng Nô, Hội trưởng Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước TP Cần Thơ, đề nghị các vị trụ trì, ban quản trị, Achar và người có uy tín tại các chùa chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức nghi lễ tôn giáo đúng chánh pháp, theo nghi thức truyền thống và quy định pháp luật.
“Đặc biệt không tổ chức, không tham gia các hoạt động mang tính bộc phát, phản cảm như trét bột, chọi bột, tạt nước... Hội đánh giá đây là những hành vi phi văn hóa, gây mất mỹ quan, ảnh hưởng đến cộng đồng, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự, làm mai một giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer”.
Những ngày qua, các ban, ngành, đoàn thể từ Trung ương đến địa phương đã tổ chức đến thăm hỏi, chúc mừng Tết cổ truyền của đồng bào dân tộc Khmer. Đặc biệt Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã gửi thư chúc mừng đồng bào, đồng chí và các vị chư tăng dân tộc Khmer tình cảm thân thiết, lời thăm hỏi ân cần và lời chúc mừng năm mới tốt đẹp nhất.
Thủ tướng nhấn mạnh các cấp, các ngành, địa phương tiếp tục thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, trọng tâm là Chỉ thị số 19-CT/TW ngày 10/1/2018 của Ban Bí thư về tăng cường công tác tại vùng đồng bào Khmer trong tình hình mới.
Dịp này, đoàn công tác Hội đồng Dân tộc của Quốc hội do đồng chí Lâm Văn Mẫn, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc làm Trưởng đoàn đã đến thăm, chúc Tết tại các tỉnh, thành.
Tại các nơi đến, ông Lâm Văn Mẫn ghi nhận và biểu dương những đóng góp tích cực của chư tăng, ban quản trị các chùa cùng đồng bào Khmer trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy khối đại đoàn kết, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh trật tự tại địa phương.
Trong không khí rộn ràng của Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây 2026, đồng bào Khmer Nam Bộ càng thêm gắn bó, đoàn kết, chung sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển, giàu đẹp, văn minh. Đây không chỉ là dịp sum vầy mà còn là điểm nhấn văn hóa đặc sắc, góp phần làm phong phú bức tranh đa dạng văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
