Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày

Nằm trong khuôn khổ các hoạt động tháng 4 "Sắc màu văn hóa các dân tộc Việt Nam", ngày 9/4, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào dân tộc Tày đến từ tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức nghi thức cúng Then cầu an theo truyền thống của bà con.

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 1Bà con chuẩn bị cho buổi lễ cúng Then. Ảnh: Phương Loan

Cúng Then là một trong những nghi lễ thiêng liêng nhất trong đời sống tâm linh của đồng bào dân tộc Tày. Đây là cầu nối tâm linh kết giao giữa con người và thần tiên để con người thể hiện những ước mơ cao đẹp trong cuộc sống. Từ xa xưa đến nay, người Tày trong các làng bản duy trì nghi lễ cúng Then như một hoạt động tâm linh gắn liền với những quan niệm nhân sinh trong cuộc sống của con người, là không gian kết nối giữa con người với ba tầng Mường là Mường nước, Mường đất, Mường trời, nơi con người gửi gắm những mong ước về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 2
Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 3 Các lễ vật cho lễ cúng Then. Ảnh: Phương Loan

Tùy vào mỗi địa phương thì cách thức tổ chức nghi lễ cúng Then cũng khác nhau. Đồng thời, cúng Then có nhiều nghi lễ khác nhau, tùy thuộc vào nguyện vọng của từng gia đình mà tổ chức lễ cúng. Có lễ Then cấp sắc, cúng Then giải hạn, lễ cúng mụ, lễ cúng tổ tiên, Then gọi vía, Then cầu an, lễ cúng nối số, kéo số... Căn cứ vào lễ cúng đó mà gia chủ chọn mời thầy Mo, thầy Tào hay thầy Then về giúp gia đình làm lễ.

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 4
Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 5Thầy Then xin tổ sư được mặc áo, mũ thầy để hành lễ. Ảnh: Phương Loan

Thầy Then trong trang phục mũ áo Then sẽ tấu đọc lời cúng Then cùng với các động tác luân phiên các nhạc cụ. Khi thì đánh đàn tính, lúc thì tay trái cầm quạt, tay phải cầm chùm quả nhạc, vừa vung quạt, vừa xóc chùm quả nhạc, vừa đưa nghiêng, cúi người theo nhịp. Cứ như thế, đều đều các động tác, thầy Then sẽ thực hiện các bài cúng theo từng ngôi thứ trong tín ngưỡng cúng Then.

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 6Mũ của thầy Then. Ảnh: Phương Loan

Nghi thức đầu tiên trong cúng Then là cầu an. Thầy Then sẽ thực hiện việc thỉnh ba hồi chuông mời chư thiên, chư thánh, mời tổ sư, tổ nghề nhà thầy xin phép được làm chủ lễ cầu an cho gia chủ.

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 7Thầy Then thực hiện các nghi thức cầu an cho gia chủ. Ảnh: Phương Loan

Sau đó, thầy Then xin tổ sư được mặc áo, mũ thầy để hành lễ. Lời khấn then như sau:

Kính xin tổ sư nghề
cho con được mặc áo
mặc mũ để hành lễ.
Giơ quạt lên thông đường hanh gió
Em uống rượu hôm trước
Chị uống rượu hôm sau
Rượu này là tinh khiết
Được chưng cất kĩ càng
Mời Then cùng thưởng thức

Sau khi đã xong nghi thức xin mặc áo, mũ thầy để hành lễ, thầy sẽ thực hiện nghi thức quét nhà tẩy uế cho gia chủ. Lời khấn như sau:

Đây quạt thánh của Then
Quạt bay điều ô uế
Quét đi điều xui xẻo
Quét sạch bụi bẩn này

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 8Thầy Then thực hiện các nghi thức cầu an. Ảnh: Phương Loan

Thầy Then thực hiện việc điều binh, khiển tướng đi qua các cung, các cửa nhà để xin cầu các thánh gia hộ độ trì cho tín chủ bình an, khang thái, cầu cho mùa màng bội thu tươi tốt.

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 9Thầy Then cầu xin cho chủ nhà được độ trì, bình an, mùa màng tươi tốt. Ảnh: Phương Loan

Sau khi thầy tiến hành lễ thánh xong thì khao tổ tiên nhà tín chủ và thầy buộc chỉ cầm vía cho gia đình.

Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 10Thầy Then thực hiện nghi thức buộc chỉ cổ tay cầu an cho mọi người. Ảnh: Phương Loan
Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 11 Thầy Then trong trang phục mũ, áo Then sẽ tấu đọc lời cúng Then. Ảnh: Phương Loan
Tái hiện Nghi thức cúng Then cầu an của dân tộc Tày ảnh 12Hóa vàng mã kết thúc lễ cúng Then của đồng bào dân tộc Tày. Ảnh: Phương Loan 

Tiến lễ xong, thầy thực hiện nghi thức hồi binh, hồi mạ hồi cung và hóa kim ngân, áo quần, đồ lễ.

Phương Loan

Phương Loan ((DTMN))

Có thể bạn quan tâm

Bạn bè quốc tế trải nghiệm văn hóa Việt

Bạn bè quốc tế trải nghiệm văn hóa Việt

Trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai năm 2026, ngày 2/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hà Nội phối hợp với Ban Tổ chức Lễ hội tổ chức chương trình đón tiếp đoàn đại biểu quốc tế tham quan, trải nghiệm tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, Hà Nội).

Du khách quốc tế trải nghiệm sắc màu văn hóa 54 dân tộc Việt Nam

Du khách quốc tế trải nghiệm sắc màu văn hóa 54 dân tộc Việt Nam

Với thông điệp tôn vinh sự đa dạng văn hóa và tăng cường kết nối giữa các cộng đồng, chương trình tham quan, trải nghiệm tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam là một hoạt động thiết thực trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hà Nội phối hợp với Ban Tổ chức chương trình tổ chức.

Tết Khẩu Hó mừng lúa mới vùng biên

Tết Khẩu Hó mừng lúa mới vùng biên

Khi những thửa ruộng bước vào mùa lúa chín, đồng bào dân tộc Lào ở xã biên giới Mường Nhà, tỉnh Điện Biên lại đón Tết Khẩu Hó – Tết mừng lúa mới. 

Lễ cầu an của người Ba Na gửi gắm ước vọng bình yên, no đủ

Lễ cầu an của người Ba Na gửi gắm ước vọng bình yên, no đủ

Lễ cầu an của đồng bào Ba Na ở Tây Nguyên là nghi lễ truyền thống, gửi gắm mong ước về sức khỏe, bình yên, mùa màng bội thu. Được gìn giữ qua nhiều thế hệ, lễ hội còn là dịp gắn kết cộng đồng, trao truyền phong tục, cồng chiêng, điệu xoang và giá trị văn hóa đặc sắc.

Tết mùa đậm bản sắc của đồng bào Giẻ Triêng

Tết mùa đậm bản sắc của đồng bào Giẻ Triêng

Lễ hội “Ăn mừng lúa mới” của đồng bào Giẻ Triêng tại xã Phước Chánh được tái hiện trang trọng, thể hiện lòng biết ơn Giàng và các vị thần linh. Đây còn là dịp cộng đồng sum họp, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Lặng lẽ 'giữ hồn' văn hóa truyền thống đồng bào Hre

Lặng lẽ 'giữ hồn' văn hóa truyền thống đồng bào Hre

Mang trong mình âm vang của cồng chiêng và tiếng đàn môi trầm bổng, những người có uy tín ở các xã miền núi Quảng Ngãi đang từng ngày lặng lẽ “giữ hồn” văn hóa Hre. Họ chính là nhịp cầu nối liền quá khứ với hiện tại, đưa âm nhạc truyền thống sống mãi giữa đại ngàn.

Bác sĩ người Mông Lư Thị Súng: Muốn thay đổi cuộc sống, trước hết phải học tập

Bác sĩ người Mông Lư Thị Súng: Muốn thay đổi cuộc sống, trước hết phải học tập

Lư Thị Súng, bác sĩ người Mông (Tuyên Quang), lớn lên trong gia đình cận nghèo, từng vượt nhiều chặng đường đèo, những trở ngại về quan niệm, hủ tục... để đến trường, nỗ lực học tập trở thành bác sĩ. Sau nhiều năm học tập xa quê, chị trở về Mèo Vạc chăm sóc sức khỏe cho đồng bào, góp phần vào những đổi thay trong diện mạo của quê hương.

Hàng nghìn người đội mưa xem Hội đua bò Chùa Rô

Hàng nghìn người đội mưa xem Hội đua bò Chùa Rô

Ngày 13/9, tại sân đua bò Chùa Rô (xã An Cư, tỉnh An Giang), UBND xã An Cư, Ban Quản trị Chùa Rô phối hợp với Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ (VTV Nam Bộ) tổ chức Hội đua bò truyền thống Chùa Rô lần thứ XII năm 2026.

Tôn trọng tính xác thực, toàn vẹn và đặc trưng văn hóa truyền thống trong lễ cơm mới của người Thái

Tôn trọng tính xác thực, toàn vẹn và đặc trưng văn hóa truyền thống trong lễ cơm mới của người Thái

Lễ cơm mới (Kin khảu máư) là nghi lễ truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Thái. Hằng năm, vào khoảng tháng 5 - 6 theo lịch Thái, tương ứng với tháng 9 - 10 dương lịch, khi lúa ngoài đồng đã chín, thóc mới được đưa về đầy bồ, các gia đình tổ chức nghi lễ để mừng thành quả sau một mùa lao động.

Mường Lát: Gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển sinh kế

Mường Lát: Gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển sinh kế

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc đang được xã Mường Lát xác định gắn với phát triển kinh tế xã hội, trong đó chú trọng phục dựng các giá trị truyền thống, phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín và xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng.