Tâm huyết gìn giữ nghề truyền thống của đồng bào Khmer
Hoài Thu
Nghề truyền thống lâu đời
Những ngày này, khi đặt chân đến 4 ấp Ca Lạc, Lờn Búi, Hòa Thành và Hòa Nam của xã Lạc Hòa, thị xã Vĩnh Châu sẽ thấy lác (nguyên liệu dệt chiếu) được phơi đầy đường.
Tờ mờ sáng, những ngôi nhà nơi đây đã sáng đèn kèm theo đó là tiếng va đập của khung cửi vang lên đều đều, báo hiệu một ngày mới bận rộn ở miền quê.
Đặc biệt, từ trước Tết Nguyên đán đến nay, bà con lại thức khuya dậy sớm hơn để dệt, kịp giao cho khách đặt hàng cho Tết Nguyên đán và Lễ hội Chol Chnam Thmay.
Vợ chồng bà Sương Thị Hương bên khung dệt chiếu của gia đình. Ảnh: Hoài Thu – TTXVN Không biết được hình thành từ khi nào, chỉ biết nghề này đã được cha truyền con nối từ đời này sang đời khác và tồn tại đến ngày nay. Bà Sương Thị Hương ở ấp Hòa Thành đã có hơn 50 năm dệt chiếu lác thủ công.
Ban đầu bà học theo bà ngoại và mẹ rồi cứ thế gắn bó với nghề đến nay. Dù chỉ là quy mô hộ gia đình nhưng chiếu nhà bà được nhiều người biết đến và đặt mua.
“Những ngày này, gia đình không dám nhận nữa vì sợ dệt không kịp. Tết mới qua, Lễ hội gần đến, khách đặt nhiều lắm. Vợ chồng tôi già rồi, dệt hai ngày mới được chiếc chiếu để bán nhưng vẫn cố gắng, kịp giao cho khách”, bà Hương chia sẻ.
Nghề dệt chiếu vất vả, lâu đời ấy đã giúp nhiều gia đình ở đây sinh sống và nuôi dạy con cái trưởng thành. Mỗi chiếc chiếu dệt liên tay sẽ hoàn thành trong một ngày, được bán với giá 200 ngàn đồng đối với chiếu có chiều ngang 1,1m và 250 – 300 ngàn đồng đối với chiếu có chiều ngang 1,6m. Chiếu trắng hay chiếu dệt màu đều có giá như nhau và có thể dệt theo yêu cầu của khách hàng.
Để dệt chiếu thường có hai người phối hợp, một người đưa lác vào và một người đập khung cửi. Phần lớn những người gắn bó và duy trì nghề dệt chiếu lác ở xã Lạc Hòa hiện nay là người lớn tuổi tâm huyết với nghề, bên cạnh đó là phụ nữ tranh thủ ngoài thời gian đồng áng, việc gia đình để làm thêm.
Vừa dệt bên khung cửi cạnh mẹ chồng 78 tuổi, chị Danh Thị Hiền, ngụ tại ấp Hòa Thành cho biết: “Dệt chiếu phải tỉ mỉ, dễ mỏi lưng nhưng được lợi là ngồi trong mát, mình tranh thủ thời gian được. Một tháng, hai mẹ con làm được khoảng 15 chiếc. Sau này, mình sẽ theo nghề này của mẹ chồng”.
Bà Thạch Thị Sung (78 tuổi) cùng con dâu Danh Thị Hiền bên khung dệt chiếu của gia đình. Ảnh: Hoài Thu – TTXVNGiữ lửa làng nghề
Nguyên liệu chính để làm chiếu ở xã Lạc Hòa là lác. Để sản phẩm đạt chất lượng, người dân nơi đây chủ yếu sử dụng lác tròn và chỉ lấy phần vỏ, bỏ phần ruột.
Chiếu dệt dày, sợi dây đay căng và nhuộm mày lác đẹp cùng với sự kỹ lưỡng trong việc phơi lác, khéo tay trong nhuộm màu là một số bí kíp để có được chiếu bền, đẹp, vừa lòng người mua.
Bên cạnh đó, khâu chọn lác, phơi lác cùng với việc đếm từng cọng để các hoa văn đều, bằng nhau và kỹ thuật kéo khung cửi ở hai tư thế sấp, ngửa cũng rất quan trọng để dệt nên chiếc chiếu đẹp.
Vừa dẫn hàng xóm đến nhà bà Sương Thị Hương đặt chiếu, bà Khu Thị Lép, ở phường 2, thị xã Vĩnh Châu vừa ngồi tấm tắc khen chiếu của người dân xã Lạc Hòa.
Theo bà Lép, chiếu ở đây bền, có thể dùng trong 5 – 6 năm. “Mình mua một cặp về dùng 2 – 3 năm rồi. Tết năm nay đặt hai cặp nữa. Năm nào cũng xuống đây mua, đặt quen đến nỗi đặt thiếu cũng được. Chiếu tốt nên mắc mấy mình cũng mua”, bà Lép cho biết.
Hơn 10 năm trước, làng chiếu dệt xã Lạc Hòa có trên 50 hộ theo nghề này. Tuy nhiên, theo thời gian, nguyên liệu dần khan hiếm cộng với đó, giá cả nguyên liệu tăng nên thu nhập từ nghề này chẳng đáng bao nhiêu, người mặn mà với nghề càng ít dần.
Lác là nguyên liệu chính để làm chiếu ở làng nghề. Ảnh: Hoài Thu – TTXVN Hiện nay, xã chỉ còn khoảng 20 hộ là làm thường xuyên, những hộ khác đã chuyển sang nuôi tôm, trồng màu.
Năm 2008, Ủy ban nhân dân xã đã hỗ trợ 30 khung cửi để bà con đỡ vất vả, duy trì nghề song không hiệu quả, khung đập không sát, bà con tiếp tục quay về với khung truyền thống cũ.
Trở ngại lớn nhất của làng nghề hiện nay là đầu ra cho sản phẩm. Nguyên nhân là khâu quảng bá không có, xưa nay người dân chỉ bán nhỏ lẻ tại nhà, đi rao hoặc bán cho tạp hóa, không có đầu mối lớn.
Ông Trương Văn Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lạc Hòa cho biết: “ Xã đang tiến tới thành lập tổ hợp tác, hợp tác xã dệt chiếu trong năm 2017 này, như vậy sẽ quy tụ bà con giữ nghề truyền thống và đề nghị hỗ trợ sản xuất cho bà con.
Đặc biệt sẽ quy hoạch vùng trồng lác trên địa bàn và đẩy mạnh khâu quảng bá sản phẩm. Một mai khi Hồ Bể được mở rộng, địa phương sẽ nghiên cứu để làng nghề liên kết trở thành điểm tham quan cho du khách”.
Trung bình hiện nay, chi phí nguyên liệu sản xuất một chiếc chiếu là trên 100 ngàn đồng. Như vậy, tiền thu được không đáng là bao.
Bà con ở đây vẫn tâm sự, chỉ sợ không có sức làm, còn sức còn mãi gắn bó với nghề dệt chiếu. Đó cũng là động lực để địa phương giải bài toán nỗi lo về nguyên liệu và thu nhập, cùng với bà con giữ lửa cho làng nghề dệt chiếu truyền thống./.
Sáng 12/9, ông Lê Đình Phương, Giám đốc Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông cho biết, đơn vị vừa có văn bản đề nghị chính quyền địa phương tạm dừng đón khách tham quan tại khu vực Hang Dơi (thôn Kho Mường, xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa) để đảm bảo an toàn cho du khách và nhân dân.
Trên những triền núi vừa đi qua mùa ngô, người dân các xã vùng cao tỉnh Tuyên Quang lại bắt đầu làm đất, lên luống, gieo xuống những hạt tam giác mạch nhỏ bé, chuẩn bị cho Lễ hội Hoa tam giác mạch lần thứ XII với chủ đề “Âm vang miền đá”.
Phía Tây tỉnh Lâm Đồng đang sở hữu một không gian tự nhiên đặc biệt, nơi những dấu tích núi lửa hàng triệu năm tuổi cùng hệ thống hang động, rừng nguyên sinh, hồ, thác và những giá trị văn hóa lâu đời của các dân tộc bản địa. Từ những giá trị tưởng như chỉ dành cho nghiên cứu khoa học, địa chất đang dần trở thành nền tảng để địa phương hình thành những sản phẩm du lịch trải nghiệm khác biệt.
Từ tháng 9 đến đầu tháng 10 hằng năm, vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai lại bước vào “mùa vàng” đẹp nao lòng với những thửa ruộng bậc thang chín rộ, tạo nên bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến chiêm ngưỡng và check in, chụp ảnh.
Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi (Động Sơn Mộc Hương) ở phường Mộc Sơn, là một Danh lam thắng cảnh tự nhiên, Di chỉ khảo cổ và cũng là Di tích lịch sử kháng chiến của tỉnh Sơn La. Tên gọi Hang Dơi xuất phát từ việc nơi đây có rất nhiều dơi sinh sống. Hiện nay, mặc dù dơi không còn nhiều như trước nhưng vẫn có những đàn dơi trú ngụ tại đây.
Lần đầu tiên được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh, Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 là sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa, du lịch, nông nghiệp, xúc tiến thương mại và quảng bá hình ảnh địa phương. Thành công từ Lễ hội tạo tiền đề quan trọng để tỉnh từng bước xây dựng, đưa Lễ hội Sầu riêng trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng trong những năm tới.
Với lợi thế biển đẹp, cảnh quan hoang sơ cùng hệ thống di sản văn hóa, du lịch phía Đông Đắk Lắk đang có nhiều chuyển biến tích cực. Việc tăng cường kết nối giữa điểm đến, doanh nghiệp, làng nghề và cộng đồng đang mở ra hướng phát triển du lịch bền vững.
Trong không khí thi đua sôi nổi chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), xã Hiệp Lực (tỉnh Thái Nguyên) đã tưng bừng tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao với chủ đề “Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên”. Sự kiện mang đến không gian trải nghiệm văn hóa độc đáo, tràn ngập sức sống giữa thiên nhiên khoáng đạt.
Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh 2/9, sáng nay (1/9), UBND xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên tổ chức khai trương hoạt động du lịch tại Mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc và Cột cờ A Pa Chải.
Chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, tối 31/8, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Khai mạc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu và Đêm hội Thổ cẩm quốc tế Sơn La năm 2026 với chủ đề "Dệt di sản hòa giao sắc màu".
Cao nguyên La Vuông (phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai) nằm ở độ cao trên 700 m so với mực nước biển, sở hữu lợi thế về cảnh quan và giao thông kết nối. Đây là điều kiện thuận lợi để phường Hoài Nhơn Bắc từng bước khai thác du lịch trải nghiệm, gắn với cộng đồng và bảo vệ cảnh quan tự nhiên.
Từng được gọi là “Mường quên lãng”, Mường Lựm thuộc xã Chiềng Hặc, tỉnh Sơn La nay đang dần được đánh thức. Từ những phiên chợ vùng cao rộn ràng sắc màu, những sản vật mang hương vị núi rừng, đến di tích lịch sử, hồ nước giữa rừng nguyên sinh…, tất cả đang mở ra những câu chuyện mới về một điểm đến giàu tiềm năng trên hành trình khám phá vùng đất Sơn La.
Sau hợp nhất, không gian du lịch Tuyên Quang được mở rộng từ miền quê cách mạng Tân Trào, hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình đến Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, những thửa ruộng bậc thang Hoàng Su Phì và miền biên cương Lũng Cú.
Chiều 28/8, tại TP Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức Hội nghị “Thái Nguyên - Điểm đến xanh cho du khách quốc tế” nhằm quảng bá, giới thiệu văn hóa, điểm đến, sản phẩm du lịch, tạo cầu nối cho doanh nghiệp du lịch - lữ hành mở rộng thị trường và thu hút du khách quốc tế đến địa phương.
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai phối hợp với Công ty Cổ phần IGB đã nghiên cứu, phát triển Ứng dụng Du lịch thông minh Lào Cai Tour trên các nền tảng số.
Ngày 27/8, tại xã Thuận Hòa, tỉnh Tuyên Quang, Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Thương mại, Dịch vụ và Du lịch Hidden Lands tổ chức khởi công Dự án cầu kính Hòa Thuận.
Từ hạt cà phê trên những triền đồi Khe Sanh, gói gạo quê giữa cánh đồng Hải Lăng đến chai nước mắm của làng biển hay sản vật trong những bản làng Bru - Vân Kiều, Pa Kô, Quảng Trị đang tìm cách gia tăng giá trị nông sản bằng du lịch. Khi du khách bước vào vùng nguyên liệu, gặp người làm ra sản phẩm và trải nghiệm đời sống bản địa, nông sản không chỉ là hàng hóa mà còn trở thành câu chuyện của một vùng đất.
Quảng Trị có lợi thế đa dạng về cảnh quan, hệ sinh thái, nông sản và văn hóa bản địa, từ những cánh đồng vùng đồng bằng, làng biển đến những đồi cà phê, bản làng dưới chân Trường Sơn. Những giá trị ấy đang được nhiều địa phương từng bước chuyển hóa thành sản phẩm du lịch, tạo thêm sinh kế cho người dân và nâng cao giá trị nông sản.
