Tây Nguyên vài nét tổng quan

Tây Nguyên vài nét tổng quan
Tây Nguyên gồm 5 tỉnh, xếp theo thứ tự vị trí địa lý từ bắc xuống nam gồm Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng với diện tích tự nhiên là 54.474 km2 chiếm 16,8% diện tích tự nhiên cả nước.
Tây Nguyên là vùng cao nguyên, phía bắc giáp tỉnh Quảng Nam, phía đông giáp các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, phía nam giáp các tỉnh Đồng Nai, Bình Phước, phía tây giáp với các tỉnh Attapeu (Lào) và Ratanakiri và Mondulkiri (Campuchia). Trong khi Kon Tum có biên giới phía tây giáp với cả Lào và Campuchia, thì Gia Lai, Đắk Lắk và Đắk Nông chỉ có chung đường biên giới với Campuchia. Còn Lâm Đồng không có đường biên giới quốc tế.
Thực chất, Tây Nguyên không phải là một cao nguyên duy nhất mà là một loạt cao nguyên liền kề. Đó là các cao nguyên Kon Tum cao khoảng 500 m, cao nguyên Kon Plông, cao nguyên Kon Hà Nừng, Plâyku cao khoảng 800 m, cao nguyên M'Drăk cao khoảng 500 m, cao nguyên Buôn Ma Thuột cao khoảng 500 m, Mơ Nông cao khoảng 800-1000 m, cao nguyên Lâm Viên cao khoảng 1500 m và cao nguyên Di Linh cao khoảng 900-1000 m. Tất cả các cao nguyên này đều được bao bọc về phía Đông bởi những dãy núi và khối núi cao (chính là Trường Sơn Nam).
 

Tây Nguyên lại có thể chia thành ba tiểu vùng địa hình đồng thời là ba tiểu vùng khí hậu, gồm Bắc Tây Nguyên (tương ứng với các tỉnh Kon Tum và Gia Lai, trước là một tỉnh), Trung Tây Nguyên (tương ứng với các tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông), Nam Tây Nguyên (tương ứng với tỉnh Lâm Đồng). Trung Tây Nguyên có độ cao thấp hơn và nền nhiệt độ cao hơn hai tiểu vùng phía Bắc và Nam.

Với đặc điểm thổ nhưỡng đất đỏ bazan ở độ cao khoảng 500 m đến 600 m so với mặt biển, Tây Nguyên rất phù hợp với những cây công nghiệp như cà phê, ca cao, hồ tiêu, dâu tằm. Cây điều và cây cao su cũng đang được phát triển tại đây. Cà phê là cây công nghiệp quan trọng số một ở Tây Nguyên. Tây Nguyên cũng là vùng trồng cao su lớn thứ hai sau Đông Nam Bộ. Và đang tiến hành khai thác Bô xít. Tây Nguyên cũng là khu vực ở Việt Nam còn nhiều diện tích rừng với thảm sinh vật đa dạng, trữ lượng khoáng sản phong phú hầu như chưa khai thác và tiềm năng du lịch lớn, Tây nguyên có thể coi là mái nhà của miền trung, có chức năng phòng hộ rất lớn. Tuy nhiên, nạn phá rừng, hủy diệt tài nguyên thiên nhiên và khai thác lâm sản bừa bãi chưa ngăn chận được tại đây có thể dẫn đến nguy cơ làm nghèo kiệt rừng và thay đổi môi trường sinh thái.

Địa hình:
Ở về phía Tây của dãy Trường Sơn, bề mặt địa hình dốc thoải dần từ Đông sang Tây, đón gió Tây nhưng ngăn chặn gió Đông Nam thổi vào. Địa hình chia cắt phức tạp có tính phân bậc rõ ràng, bao gồm:
- Địa hình cao nguyên là địa hình đặc trưng nhất của vùng, tạo lên bề mặt của vùng. Dạng địa hình này thuận lợi cho phát triển nông, lâm nghiệp với qui mô lớn.
- Địa hình vùng núi.
- Địa hình thung lũng chiếm diện tích không lớn; chủ yếu phát triển cây lương thực, thực phẩm và nuôi cá nước ngọt.
 

Khí hậu:
- Chịu ảnh hưởng của khí hậu cận xích đạo; nhiệt độ trung bình năm khoảng 20oC điều hoà quanh năm biên độ nhiệt ngày và đêm chênh lệch cao trên 5,5oC.

- Khí hậu Tây Nguyên có hai mùa rõ rệt mùa khô và mùa mưa. Mùa khô nóng hạn, thiếu nước trầm trọng, mùa mưa nóng ẩm, tập trung 85-90% lượng mưa của cả năm.

Tài nguyên nước:
- Tây Nguyên có 4 hệ thống sông chính: Thượng sông Xê Xan, thượng sông Srêpok, thượng sông Ba và sông Đồng Nai. Tổng lưu lượng nước mặt là 50 tỷ mét khối. Chế độ dòng chảy chịu tác động của khí hậu. Nguồn nước ngầm tương đối lớn nhưng nằm sâu, giếng khoan trên 100 mét.
 

Đất đai:

- Đất đai được coi là tài nguyên cơ bản của vùng, thuận lợi cho phát triển nông lâm nghiệp. Diện tích đất chủ yếu là đất đỏ bazan, tầng phong hoá dày, địa hình lượn sóng nhẹ tạo thành các cao nguyên đất đỏ như cao nguyên Buôn Ma Thuột, Plâycu, Đăk Nông, Kon Tum chiếm diện tích khoảng 1 triệu ha, thích hợp với nhiều loại cây trồng, đặc biệt là cây cao su, cà phê, chè, hồ tiêu, điều... và rừng; Đất đỏ vàng diện tích khoảng 1,8 triệu ha, kém màu mỡ hơn đất đỏ bazan nhưng giữ ẩm tốt và tơi xốp nên thích hợp với nhiều loại cây trồng. Ngoài ra còn có đất xám phân bố trên các sườn đồi thoải phía Tây Nam và trong các thung lũng, đất phù sa ven sông, thích hợp cho trồng cây lương thực.

- Tuy nhiên diện tích đất trống đồi núi trọc chiếm tới 1,4 triệu ha và đang bị thoái hoá nghiêm trọng (đất bazan thoái hoá tới 71,7%; diện tích đất bị thoái hoá nặng chiếm tới 20%).

Tài nguyên rừng:

- Tây Nguyên là một trong những vùng có tính đa dạng sinh học rất cao của Việt Nam. Rừng Tây Nguyên giàu về trữ lượng, đa dạng về chủng loại Trữ lượng rừng gỗ chiếm tới 45% tổng trữ lượng rừng gỗ của cả nước. Diện tích rừng Tây Nguyên là 3.015,5 nghìn ha chiếm 35,7% diện tích rừng cả nước. Các cây dược liệu quí được tìm thấy ở đây như sâm bổ chỉnh, sa nhân, địa liền, thiên niên kiện, hà thủ ô trắng,... và các cây thuốc quí có thể trồng được ở đây như atisô, bạch truật, tô mộc, xuyên khung...
 

- Hệ động vật hoang dã cũng rất phong phú có ý nghĩa kinh tế và khoa học. Có tới 32 loài động vật quí hiếm như voi, bò tót, trâu rừng, hổ, gấu, công, gà lôi...

Tài nguyên khoáng sản:

- Chủng loại khoáng sản ít. Đáng kể nhất là quặng bôxit với trữ lượng dự báo khoảng 10 tỷ tấn, chiếm 90% trữ lượng bôxit cả nước, phân bố chủ yếu ở Đắc Nông, Gia Lai Kon Tum. Việc khai thác quặng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp của vùng.

- Vàng có 21 điểm vàng trữ lượng khoảng 8,82 tấn phân bố ở Kon Tum, Gia Lai. Ngoài ra còn các loại đá quí, các mỏ sét gạch ngói phân bố ở Chưsê - Gia Lai và Bản Đôn - Đắc Lắc, than bùn và than nâu phân bố ở Biển Hồ, làng Bua, làng Vệ - Gia Lai, Chư Đăng - Đắc Lắc.
Theo thongtinnongthon.vn

Có thể bạn quan tâm

Mang niềm vui đến với đồng bào Khmer nhân dịp Lễ Sene Dolta

Mang niềm vui đến với đồng bào Khmer nhân dịp Lễ Sene Dolta

Nhân dịp Lễ Sene Dolta năm 2026 của đồng bào dân tộc Khmer, Bộ đội Biên phòng Cần Thơ phối hợp cùng các đơn vị và chính quyền địa phương triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa nhằm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Khmer và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Làm rõ nguyên nhân sụt lún, nứt đất tại Chư Ty 4

Làm rõ nguyên nhân sụt lún, nứt đất tại Chư Ty 4

Sau mấy ngày xảy ra hiện tượng sụt lún, nứt và sạt trượt đất tại thôn Chư Ty 4, gây hoang mang dư luận và người dân địa phương, ngày 7/10, Uỷ ban nhân dân xã Đức Cơ cho biết đã tiến hành điều tra nguyên nhân, hiện trạng và đánh giá sơ bộ về hiện tượng.

Thăm, chúc Tết Katê đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn

Thăm, chúc Tết Katê đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn

Sáng 7/10, Đoàn công tác Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lâm Đồng đã tới thăm, chúc Tết Katê năm 2026 đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn tại trụ sở Hội đồng chức sắc Bàlamôn giáo tỉnh. Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đặng Hồng Sỹ làm Trưởng đoàn.

Quan tâm đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Khmer

Quan tâm đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Khmer

Chiều 6/10, nhân dịp Lễ Sene Dolta của đồng bào Khmer năm 2026, đại diện lãnh đạo Thành ủy, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Cần Thơ đã tổ chức các đoàn công tác tới thăm, chúc mừng đồng bào Khmer tại xã Mỹ Tú và xã Mỹ Hương.

Nuôi vịt cổ xanh gắn với du lịch, mở hướng giảm nghèo ở Sơn La

Nuôi vịt cổ xanh gắn với du lịch, mở hướng giảm nghèo ở Sơn La

Tận dụng nguồn nước sạch, thức ăn sẵn có, khí hậu mát mẻ, xã Ngọc Chiến (tỉnh Sơn La) đã triển khai Dự án “Thúc đẩy phát triển các mô hình sinh kế nông lâm nghiệp, du lịch xanh bền vững” nhằm hỗ trợ mô hình nuôi vịt bản địa (vịt cổ xanh). Đây không chỉ là hướng chăn nuôi phù hợp ở vùng cao mà còn mở thêm sinh kế, gắn sản xuất với nhu cầu của thị trường và phát triển du lịch địa phương.

Quản lý, khám và điều trị hiệu quả trên nền tảng số

Quản lý, khám và điều trị hiệu quả trên nền tảng số

Ngành Y tế tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu từ ngày 1/1/2027 không sử dụng hồ sơ bệnh án giấy tại các cơ sở khám, chữa bệnh trực thuộc Sở Y tế, từng bước chuyển hoạt động quản lý, khám và điều trị sang môi trường số.

Những người lặng lẽ giữ 'lá chắn xanh' giữa mùa mưa

Những người lặng lẽ giữ 'lá chắn xanh' giữa mùa mưa

Giữa mùa mưa ở khu vực phía Tây tỉnh Lâm Đồng, các con đường đất đỏ dẫn vào rừng trở nên nhão nhoét, trơn trượt, suối ngập cao chia cắt địa hình. Vượt qua điều kiện khắc nghiệt, lực lượng quản lý, bảo vệ rừng chuyên trách cùng người dân nhận khoán vẫn bền bỉ bám chốt, băng rừng vượt suối tuần tra để giữ vững màu xanh cho đại ngàn.

Gia Lai: Di dời hộ dân khỏi khu vực nguy cơ sạt lở núi Một

Gia Lai: Di dời hộ dân khỏi khu vực nguy cơ sạt lở núi Một

Trước nguy cơ tiếp tục xảy ra sạt lở tại khu vực núi Một, phường Quy Nhơn, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn yêu cầu địa phương khẩn trương rà soát, đánh giá cụ thể phạm vi, mức độ nguy cơ sạt lở; xác định chính xác số hộ, danh sách hộ dân cần di dời và nhu cầu tái định cư, bảo đảm ổn định đời sống người dân lâu dài.

Trường Thiếu sinh quân: Nơi học sinh dân tộc thiểu số rèn luyện

Trường Thiếu sinh quân: Nơi học sinh dân tộc thiểu số rèn luyện

Ngày 5/10, tại phường Thống Nhất, tỉnh Phú Thọ, Phân hiệu 1 - Trường Thiếu sinh quân miền Bắc tổ chức Hội nghị quán triệt nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và phát động phong trào thi đua năm học 2026 - 2027. Qua đó, trường tuyển sinh 160 học sinh khối 6 và khối 10, là con em đồng bào dân tộc thiểu số đến từ 7 tỉnh, thành phố phía Bắc gồm: Sơn La, Tuyên Quang, Điện Biên, Lào Cai, Lai Châu, Phú Thọ và thành phố Hà Nội.

Xử lý triệt để các ổ dịch sốt xuất huyết

Xử lý triệt để các ổ dịch sốt xuất huyết

Từ đầu năm 2026 đến nay, số ca mắc sốt xuất huyết Dengue trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk có xu hướng gia tăng, trong đó, nhiều trẻ nhập viện khi bệnh đã chuyển nặng, có dấu hiệu cảnh báo, thậm chí sốc, suy hô hấp và suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.

Những tiết học ý nghĩa ở nơi phên giậu Tổ quốc

Những tiết học ý nghĩa ở nơi phên giậu Tổ quốc

Không chỉ đầu tư xây dựng trường học biên giới, thời gian qua, việc phối hợp giáo dục nâng cao nhận thức chủ quyền cho thế hệ trẻ, đặc biệt là các em học sinh tại vùng phên giậu của Tổ quốc giữa lực lượng biên phòng và các trường học biên giới ở Lào Cai chú trọng đẩy mạnh.

Hơn 300 ha cây trồng bị ngập úng, nhiều hộ dân, du khách sơ tán

Hơn 300 ha cây trồng bị ngập úng, nhiều hộ dân, du khách sơ tán

Ngày 4/10, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự tỉnh Lâm Đồng đã có báo cáo nhanh về tình hình ảnh hưởng, thiệt hại do thiên tai gây ra từ ngày 2 đến ngày 4/10 xảy ra trên địa bàn tỉnh. Tuy không có thiệt hại về người nhưng mưa lũ đã gây ngập úng hàng trăm hecta cây trồng, hàng chục hộ dân và du khách phải sơ tán đến nơi an toàn.

Khẩn trương hỗ trợ người dân giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ

Khẩn trương hỗ trợ người dân giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ

Ngày 4/10, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh cho biết đã chỉ đạo Đồn Biên phòng Thuận Bình và Đồn Biên phòng Mỹ Thạnh Tây huy động lực lượng hỗ trợ người dân thu hoạch lúa bị ngập do mưa lũ tại xã Bình Thành, tỉnh Tây Ninh nhằm hạn chế thiệt hại về sản xuất.

Bước chân trên mây - Chinh phục con đường đá cổ PaVi năm 2026

Bước chân trên mây - Chinh phục con đường đá cổ PaVi năm 2026

Sáng 4/10 đã diễn ra Giải leo núi “Bước chân trên mây - Chinh phục con đường đá cổ PaVi năm 2026” giữa không gian hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc ở xã biên giới Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu. Sự kiện góp phần mở ra hành trình trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa vùng cao, quảng bá hình ảnh Lai Châu - điểm đến giàu bản sắc, hấp dẫn du khách.