Sau khi hợp nhất đơn vị hành chính, các địa phương phía Tây tỉnh Quảng Ngãi, tiếp tục triển khai cuộc vận động "Làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm của đồng bào dân tộc thiểu số, làm cho đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên thoát nghèo bền vững” với nhiều cách làm phù hợp, góp phần từng bước thay đổi nhận thức, phương thức sản xuất của người dân vùng sâu, vùng xa.
Từ việc thay đổi cách nghĩ, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, áp dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng mô hình sản xuất hiệu quả hơn, tạo nền tảng để nâng cao thu nhập và thoát nghèo bền vững.
Từ “phó mặc cho trời” đến làm chủ sản xuất
Vườn cà phê hơn 1 ha của ông A Nhíp (sinh năm 1954), ở thôn Đăk Bung, xã Đăk Plô, tỉnh Quảng Ngãi từng có nhiều năm sinh trưởng kém do thiếu kỹ thuật chăm sóc. Trước đây, để có thêm nguồn thu trước mắt, ông trồng xen cây sắn trong diện tích cà phê. Tuy nhiên, việc này khiến đất bạc màu, cây cà phê không phát huy được hiệu quả.
Thực hiện cuộc vận động thay đổi nếp nghĩ, cách làm, chính quyền địa phương đã tuyên truyền, hướng dẫn người dân chuyển đổi phương thức canh tác. Ông A Nhíp là một trong những hộ tiên phong thay đổi.
Từ năm 2023, ông bỏ cây sắn, tập trung cải tạo đất, làm cỏ, bón phân, chăm sóc cây cà phê theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật. Nhờ đó, vườn cà phê dần phục hồi, cho năng suất tốt hơn, mang lại nguồn thu hơn 100 triệu đồng mỗi năm.
Vườn cà phê của ông A Nhíp (sinh năm 1954, thôn Đăk Bung, xã Đăk Plô) phát triển tốt nhờ canh tác đúng kỹ thuật, mang về khoản thu hơn 100 triệu đồng/năm.
“Trước đây bà con chưa biết cách chăm sóc nên cứ trồng cây rồi để tự phát triển, hiệu quả thấp, có khi không có thu nhập. Sau khi được hướng dẫn kỹ thuật, tôi biết cách bón phân, làm cỏ, tỉa cành nên cây phát triển tốt, ra nhiều quả hơn”, ông A Nhíp chia sẻ.
Theo ông A Ngũ, Trưởng thôn Đăk Bung, thôn hiện có 206 hộ với 617 nhân khẩu, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp với các loại cây trồng như sắn, lúa, cà phê, bời lời. “Trước kia bà con làm xong một vụ lại bỏ đó, ít quan tâm chăm sóc cây trồng. Nay nhiều hộ đã biết bón phân, làm cỏ, áp dụng kỹ thuật nên năng suất tăng lên rõ rệt. Có hộ trồng lúa trước đây chỉ đạt khoảng 5 bao/sào, nay đạt 9-10 bao/sào. Đối với cây cà phê, nhiều hộ cũng đăng ký tham gia để được tập huấn kỹ thuật”, ông A Ngũ cho biết.
Nhờ thay đổi tư duy sản xuất, đời sống người dân trong thôn từng bước được cải thiện. Hiện thôn Đăk Bung còn 17 hộ nghèo, 9 hộ cận nghèo và đang tiếp tục phấn đấu giảm trong thời gian tới.
Vừa trồng cà phê, ông A Nhíp (sinh năm 1954, thôn Đăk Bung, xã Đăk Plô) còn trồng xen bời lời giúp tăng nguồn thu trên diện tích canh tác.
Ông Nguyễn Văn Vĩnh, Chủ tịch UBND xã Đăk Plô cho biết, địa phương có hơn 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, sinh kế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Qua đánh giá, cây cà phê xứ lạnh phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương nên xã tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân phát triển loại cây trồng này.
“Tháng 7/2025, toàn xã có khoảng 450 ha cà phê xứ lạnh. Đến nay, diện tích đã tăng lên hơn 500 ha do người dân tích cực chuyển đổi những diện tích cây trồng kém hiệu quả”, ông Vĩnh cho biết.
Theo lãnh đạo xã Đăk Plô, thời gian tới địa phương mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của các cấp, ngành trong việc chuyển giao kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp thu mua, chế biến để nâng cao giá trị sản phẩm cà phê, tạo đầu ra ổn định cho người dân.
Người trẻ tiên phong thay đổi cách làm
Tại xã Ngọc Linh, sự thay đổi trong tư duy sản xuất đang được thể hiện rõ ở thế hệ trẻ. Trên những sườn đồi trước đây chủ yếu trồng sắn, cây cà phê và các loại dược liệu đang dần được người dân đưa vào sản xuất.
Không chỉ tiếp nhận hỗ trợ từ các chương trình, nhiều thanh niên còn chủ động tìm hiểu kỹ thuật qua mạng xã hội, các phương tiện thông tin để áp dụng vào thực tế.
Thay vì trồng sắn kém hiệu quả, chị Y Thôi (sinh năm 1999, xã Ngọc Linh) đã trồng cà phê xen Hồng đẳng sâm để nâng cao thu nhập.
Y Thôi (sinh năm 1999), trú thôn Đăk Bối, xã Ngọc Linh là một trong những người trẻ lựa chọn hướng đi mới. Sau khi thu hoạch quế, thay vì tiếp tục trồng sắn như nhiều hộ khác, Y Thôi chuyển sang trồng cà phê xứ lạnh xen với Hồng đẳng sâm.
Nhờ lựa chọn mô hình phù hợp và chú trọng chăm sóc, diện tích sản xuất của Y Thôi bước đầu mang lại hiệu quả. Mỗi năm, khu vực trồng sâm và cà phê giúp Y Thôi có nguồn thu khoảng 50 triệu đồng trên diện tích khoảng 3 sào đất.
“Tôi từng trồng sắn trên diện tích 1 ha nhưng thu nhập chỉ khoảng 7-8 triệu đồng/năm, có khi phải hai năm mới thu hoạch. Vì vậy, tôi chuyển sang trồng cà phê xen Hồng đẳng sâm để vừa có nguồn thu ngắn hạn, vừa đầu tư lâu dài”, Y Thôi chia sẻ.
Tự nghiên cứu, anh A Mướt (sinh năm 1992, xã Ngọc Linh) đã trồng cà phê xứ lạnh thay cho trồng sắn, mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần.
Tương tự, anh A Mướt (sinh năm 1992), cùng trú thôn Đăk Bối, cũng mạnh dạn chuyển gần 1 ha đất trồng sắn sang trồng cà phê xứ lạnh sau khi tự tìm hiểu kỹ thuật chăm sóc.
“Trước đây diện tích này trồng sắn chỉ mang lại gần 10 triệu đồng. Tôi nghĩ mình còn trẻ nên thử thay đổi, nếu hiệu quả sẽ tiếp tục mở rộng và chia sẻ kinh nghiệm với bà con trong thôn”, anh A Mướt nói.
Theo ông Đinh Xuân Hòa, Chủ tịch UBND xã Ngọc Linh, địa phương là xã vùng khó khăn với hơn 97% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số Xơ Đăng. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều vẫn còn cao, trong khi diện tích đất sản xuất hạn chế do địa bàn chủ yếu là rừng và đất dốc.
Vì vậy, việc thay đổi nhận thức, cách làm trong sản xuất có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giảm nghèo. Thời gian qua, người dân đã từng bước phát triển các loại cây trồng có giá trị như sâm Ngọc Linh, Hồng đẳng sâm, Đương quy, Ngũ vị tử, đồng thời mở rộng diện tích cà phê xứ lạnh thay thế những cây trồng hiệu quả thấp.
Tự nghiên cứu, anh A Mướt (sinh năm 1992, xã Ngọc Linh) đã trồng cà phê xứ lạnh thay cho trồng sắn, mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần.
“Thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật để người dân thay đổi phương thức sản xuất, phát triển kinh tế và vươn lên thoát nghèo bền vững”, ông Hòa cho biết.
Cuộc vận động “Làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm của đồng bào dân tộc thiểu số, làm cho đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên thoát nghèo bền vững” không thể tạo ra sự thay đổi trong một thời gian ngắn, mà cần quá trình kiên trì vận động, hướng dẫn và đồng hành cùng người dân.
Những mô hình từ các hộ gia đình tiên phong như ông A Nhíp, Y Thôi, A Mướt đang trở thành những điểm sáng, góp phần lan tỏa cách nghĩ mới, cách làm mới trong cộng đồng. Khi người dân chủ động lựa chọn hướng sản xuất phù hợp, mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật và phát huy nội lực, đó sẽ là nền tảng quan trọng để các vùng khó khăn của tỉnh Quảng Ngãi từng bước phát triển, nâng cao đời sống và giảm nghèo bền vững./.
