Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mưa lớn, dông lốc, lũ quét, sạt lở đất... đã gây hậu quả nghiêm trọng tại nhiều địa phương khu vực miền núi phía Bắc.
Cụ thể, thiên tai xảy ra từ ngày 8 - 11/7 ở các tỉnh Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên làm một người bị thương do sạt lở đá vào ô tô (Sơn La); 197 ngôi nhà bị sập đổ, hư hỏng, trong đó có 7 nhà sập đổ (Lai Châu 1, Điện Biên 1, Sơn La 5), 190 nhà bị hư hỏng (Lai Châu 5, Điện Biên 104, Sơn La 81); 90 nhà di dời do nguy cơ sạt lở (Điện Biên 45, Sơn La 41, Lai Châu 4); 137 nhà bị ảnh hưởng do ngập, sạt lở đất (Lai Châu 2, Lào Cai 11, Sơn La 95, Tuyên Quang 3, Thái Nguyên 26).
Cùng với đó, mưa lũ làm 935,12 ha lúa, hoa màu, cây trồng khác bị ngập, thiệt hại, trong đó Thái Nguyên là tỉnh bị thiệt hại lớn nhất với trên 488 ha, còn lại là một số địa phương khác như Lai Châu 9,87 ha, Điện Biên 61,35 ha, Lào Cai 36,02 ha, Sơn La 259,03 ha, Tuyên Quang 80,23 ha...; 30 vị trí tại các Quốc lộ 6, 4H, 12, 32, 279D và 81 vị trí đường tỉnh (Lai Châu 6, Điện Biên 40, Lào Cai 16, Sơn La 19) bị sạt lở, ngập gây ách tắc giao thông, hiện đã thông tuyến.
Ngoài ra có 2.657m kênh mương, bờ kè bị hư hỏng (Điện Biên 127m, Tuyên Quang 10m, Thái Nguyên 20m, Sơn La 2.500m); hư hỏng 1 cầu, 2 cống và 1 kè (Sơn La); 3 điểm trường (Điện Biên 2, Sơn La 1) và 1 nhà văn hóa bị ảnh hưởng. Ngoài ra, mưa lũ đã làm 376 con gia súc, gia cầm bị chết, cuốn trôi (Điện Biên, Sơn La, Lai Châu, Thái Nguyên); 13,8 ha ao nuôi bị thiệt hại.
Riêng tại tỉnh Sơn La, mưa lũ, sạt lở đất cũng làm đổ cột điện đường dây 35kV khiến 4.199 khách hàng bị mất điện ở các xã Mường La, Chiềng Lao và Mường Bú... Đến nay, việc khắc phục sự cố đã được ngành điện lực tiến hành và cấp điện trở lại cho 4.199 hộ dân. Thiệt hại vật chất ban đầu đối với tỉnh Sơn La ước tính khoảng 31,1 tỷ đồng (xã Mường La 25 tỷ đồng; xã Mường Bú 500 triệu đồng)…, phần thiệt hại còn lại thuộc các xã Mường Khiêng, Chiềng Hoa, Chiềng Lao. Hiện các địa phương khác đang tiếp tục rà soát, thống kê.
Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ đêm 13 - 21/7, nhiều khu vực tiếp tục có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to.
Cụ thể, khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa: có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to (thời gian mưa tập trung vào chiều tối và đêm ở khu vực vùng núi và trung du); riêng từ ngày 15-18/7, mưa có xu hướng giảm. Từ khoảng đêm 18 - 21/7, có mưa, mưa rào và rải rác có dông.
Từ Nghệ An đến Quảng Trị chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi, riêng đêm 13 - 14/7, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Từ khoảng đêm 18 - 21/7 có mưa, mưa rào và rải rác có dông.
Thành phố Huế và khu vực từ duyên hải Nam Trung Bộ chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ: có mưa rào và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to.
"Các khu vực nêu trên đề phòng trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Ngoài ra, do các vùng núi đã trải qua nhiều ngày mưa liên tục, đất đá đã đạt trạng thái bão hòa nước. Những ngày tới lại tiếp tục có mưa lớn cục bộ và diện rộng nên người dân và chính quyền các địa phương cần đề phòng nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh miền Bắc ở mức báo động cao nhất", Trưởng phòng Dự báo thời tiết Nguyễn Văn Hưởng lưu ý.
Để chủ động ứng phó, trước mắt, theo hướng dẫn của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia, các địa phương chịu ảnh hưởng theo dõi chặt chẽ bản tin cảnh báo, dự báo mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá; thông tin kịp thời cho các cấp chính quyền cơ sở và nhân dân để chủ động biện pháp phòng tránh phù hợp. Đồng thời triển khai lực lượng xung kích kiểm tra, rà soát, chủ động tổ chức di dời, sơ tán người dân khu vực ven sông, suối, khu vực thấp trũng, có nguy cơ xảy ra ngập lụt sâu, lũ quét, sạt lở đất đến nơi an toàn; khơi thông dòng chảy những nơi bị tắc nghẽn; sẵn sàng lực lượng tại chỗ để kịp thời hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả.
Các tỉnh, thành phố chủ động tổ chức lực lượng canh gác, kiểm soát, hướng dẫn bảo đảm an toàn giao thông tại các ngầm, tràn, đường giao thông bị ngập sâu, nước chảy xiết, khu vực đã xảy ra sạt lở hoặc có nguy cơ xảy ra sạt lở; kiên quyết không cho người và phương tiện đi qua nếu không bảo đảm an toàn; bố trí lực lượng, vật tư, phương tiện để khắc phục sự cố, đảm bảo thông suốt trên các trục giao thông chính.
Các địa phương chỉ đạo kiểm tra, rà soát, triển khai biện pháp đảm bảo an toàn các hầm, lò khai thác khoáng sản, các hồ chứa và hạ du, đặc biệt là các hồ chứa thủy điện nhỏ, thủy lợi nhỏ, hồ xung yếu; bố trí lực lượng thường trực để vận hành điều tiết và sẵn sàng xử lý các tình huống có thể xảy ra. Đồng thời tăng cường thông tin truyền thông, đặc biệt là tuyến thông tin cơ sở để cập nhật thông tin, tuyên truyền, phổ biến kỹ năng ứng phó mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá để nhân dân biết, chủ động phòng, tránh, giảm thiểu thiệt hại...
Cán bộ, chiến sĩ lực lượng công an, quân đội và các tổ chức đoàn thể cùng nhân xã Mường Sại, tỉnh Sơn La tham gia hỗ trợ gia đình ông Lò Văn Tuyến di dời tài sản do nhà bị đổ sập gây ra bởi sạt lở taluy dương. Ảnh: TTXVN phát
Đối với việc chủ động ứng phó mùa mưa bão năm 2026 (từ nay đến tháng 12/2026), Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương phải chủ động xây dựng giải pháp ứng phó hiệu quả. Nhiệm vụ quan trọng trong mọi tình huống là bảo đảm tuyệt đối an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương bám sát các nhiệm vụ trọng tâm nêu tại Thông báo số 117-TB/VPTW về việc thông báo Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với đại diện Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026. Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động phòng, chống thiên tai năm 2026 chi tiết, khả thi, tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai, nhất là việc ứng dụng khoa học, công nghệ, bảo đảm dự báo chính xác, kịp thời để chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại; trình Chính phủ trong tháng 7/2026. Đồng thời chủ trì xây dựng các kịch bản ứng phó chi tiết đối với từng loại hình thiên tai như bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất, sự cố hồ đập, đê điều; phân công rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và yêu cầu địa phương tổ chức thực hiện nghiêm, sát với điều kiện thực tế.
Các bộ, ngành chuẩn bị đầy đủ nguồn lực dự trữ như lương thực, thực phẩm, thuốc men, vật tư thiết yếu, giống cây trồng, vật nuôi và phương tiện cứu hộ, cứu nạn để kịp thời hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai; đồng thời xây dựng phương án ứng phó đối với các tình huống sự cố lớn như vỡ đê, vỡ đập, mất thông tin liên lạc...
Các bộ, ngành thành lập đoàn công tác kiểm tra tại các địa phương, nhất là những khu vực trọng điểm, thường xuyên xảy ra thiên tai; tập trung rà soát, đánh giá chất lượng phương án ứng phó, bảo đảm sẵn sàng xử lý mọi tình huống. Lực lượng quân đội, công an chủ động xây dựng, thường xuyên cập nhật phương án sơ tán dân, bố trí đầy đủ nhân lực, phương tiện, trang thiết bị để triển khai cứu hộ, cứu nạn kịp thời, không để bị động, bất ngờ khi thiên tai xảy ra.
Phó Thủ tướng lưu ý cần rà soát phương án vận hành, điều tiết các hồ thủy điện, thủy lợi theo hướng linh hoạt, bảo đảm an toàn vùng hạ du; đồng thời kiểm tra, nâng cấp hệ thống khu neo đậu tàu thuyền tránh trú bão, các công trình hạ tầng trọng yếu, lưới điện và viễn thông nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai, đồng thời yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền ban hành quyết định kiện toàn Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia; sớm phân công, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng thành viên, bảo đảm thống nhất trong chỉ đạo, điều hành, thực hiện chế độ báo cáo công tác phòng thủ dân sự và phòng, chống thiên tai, kịp thời phục vụ công tác chỉ đạo..../.
