Quốc bảo sâm Ngọc Linh là sản vật quý hiếm, mang giá trị dược tính cao, sinh trưởng trên vùng núi Ngọc Linh với độ cao hơn 1.500 m. Tuy công tác gieo trồng, chăm sóc sâm rất khó khăn, gian khổ, nhưng những năm gần đây, giá bán các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh liên tục giảm, khiến bà con vùng trồng sâm rất lo lắng.
Thành phố Đà Nẵng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy mạnh quảng bá, mở rộng thị trường, nâng cao giá trị các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh để hỗ trợ bà con vùng trồng sâm.
Giữ sinh kế cho đồng bào vùng cao
Vùng trồng sâm Ngọc Linh thuộc xã Trà Linh, cách trung tâm thành phố Đà Nẵng gần 200 cây số, đồng bào chủ yếu là người Xơ Đăng. Từ nhiều năm nay, việc trồng và bán các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh đã trở thành nguồn kinh tế chủ lực của bà con xã miền núi xa xôi này. Sinh kế của đồng bào Xơ Đăng trước đây dựa vào nương rẫy, nay nhiều bà con đã mạnh dạn đầu tư vườn trồng sâm, hoặc đi làm công cho các chủ vườn, làm dịch vụ, buôn bán…
Tuy nhiên, bà con vùng trồng sâm cũng lo lắng vì những năm gần đây, giá sâm thương phẩm đang ngày càng giảm. Những năm 2018 - 2019, khi sâm Ngọc Linh có giá trị cao nhất, củ sâm loại 1 được bán với giá khoảng 200 triệu đồng/kg; lá sâm khoảng 12 triệu đồng/kg. Đến nay, qua khảo sát tại các vườn trồng sâm trên xã Trà Linh, giá củ sâm chỉ khoảng từ 60 - 80 triệu đồng/kg; lá sâm khoảng 4 - 5 triệu đồng/kg. Hiện nay giá các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh đã giảm mạnh so với thời kỳ “hoàng kim”, giá bán tại vườn cũng phụ thuộc phần lớn vào các thương lái.
Hiện trồng 1.000 gốc sâm tại khu vườn rộng 900 m2 trên đỉnh Ngọc Linh, chị Hồ Thị Giới (đồng bào Xơ Đăng, xã Trà Linh, thành phố Đà Nẵng) cho biết, thu nhập từ sâm là nguồn kinh tế chính của gia đình. Trước tình trạng giá sâm Ngọc Linh thương phẩm ngày càng giảm, chị Giới mong muốn các cấp chính quyền địa phương tổ chức thêm các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng sâm, ngăn ngừa sâu bệnh cho bà con để nâng cao năng suất. Đồng thời kiến nghị thành phố Đà Nẵng tăng cường quảng bá giá trị của sâm Ngọc Linh đến với du khách; có phương án hỗ trợ, tìm kiếm thị trường, ổn định giá sâm để bà con yên tâm canh tác.
Chị Nguyễn Thị Bình (Hộ kinh doanh Bi Bình, xã Trà Linh, thành phố Đà Nẵng) giới thiệu một cây sâm Ngọc Linh nguyên vẹn từ củ đến cành lá và hoa, được chào bán với giá 7 triệu đồng.
Còn gia đình chị Nguyễn Thị Bình (hộ kinh doanh Bi Bình, xã Trà Linh, thành phố Đà Nẵng) đang triển khai mô hình kinh doanh kết hợp trồng trọt và thu mua sâm cho bà con trong xã. Hộ chị Bình có vườn sâm rộng 2 hecta, vừa bán sâm tươi, vừa sản xuất các sản phẩm dược liệu từ sâm Ngọc Linh. Chị Bình đang lo lắng vì thời gian gần đây giá sâm Ngọc Linh “hạ nhiệt” rất nhiều, trong khi chi phí trồng trọt và sản xuất đều tăng, mỗi cây sâm phải trồng và chăm sóc hàng chục năm, vườn sâm ở trên núi cao, đi lại khó khăn...
Các hộ kinh doanh tại vùng trồng sâm mong muốn chính quyền các cấp quan tâm quảng bá, kết nối buôn bán, để nâng giá trị các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh. Qua đó giữ được nguồn sinh kế ổn định cho đồng bào vùng núi cao, còn nhiều khó khăn, cách trở này.
Tìm đầu ra cho sản phẩm
Theo ông Trịnh Minh Hải, Chủ tịch UBND xã Trà Linh (thành phố Đà Nẵng), hiện giá sâm Ngọc Linh đã giảm so với những năm trước. Nhưng so với các loại cây trồng khác thì sâm Ngọc Linh vẫn là loại cây mang giá trị kinh tế cao, là nguồn sinh kế chính của đồng bào miền núi xã Trà Linh. Vì vậy chính quyền xã đang tích cực thu hút nhà đầu tư để tìm đầu ra ổn định cho người dân. Khi có các doanh nghiệp đầu tư cơ sở chế biến sâu các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh, thu mua các sản phẩm từ sâm thì sẽ giúp giữ giá sâm ổn định.
Một số doanh nghiệp đã nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh các sản phẩm dược liệu, mỹ phẩm có chiết xuất từ sâm Ngọc Linh.
Xã cũng vừa chính thức thành lập Hội doanh nghiệp xã Trà Linh, với mục tiêu thúc đẩy liên kết sản xuất, phát triển chuỗi giá trị dược liệu, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của xã. Trong khuôn khổ Lễ hội Sâm Ngọc Linh và Dược liệu Quốc tế Đà Nẵng 2026 vừa qua, chính quyền xã cùng Hội doanh nghiệp xã Trà Linh đã kêu gọi ủng hộ, trao tặng hơn 17.700 cây sâm giống cho bà con có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã.
Thành phố Đà Nẵng cũng đang đẩy mạnh liên kết, hợp tác với các đối tác quốc tế để nâng cao giá trị sâm Ngọc Linh. Đầu tháng 8 vừa qua, Hiệp hội sâm Geumsan (Hàn Quốc) và Hiệp hội sâm Ngọc Linh (thành phố Đà Nẵng) đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển sâm và dược liệu.
Theo ông Jung Won-Sic, đại diện Hiệp hội sâm Geumsan (Hàn Quốc), nhắc đến sâm Hàn Quốc phải nhắc đến sâm Geumsan, tương tự như vậy, khi nhắc đến sâm Việt Nam phải xây dựng được thương hiệu sâm Ngọc Linh. Sau khi ký kết, hai bên sẽ đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm, xúc tiến giao thương, phát triển thương hiệu sâm của Việt Nam trên thị trường quốc tế trong thời gian tới. Bên cạnh việc bán củ sâm tươi, Việt Nam cần nghiên cứu, sản xuất các sản phẩm chức năng ăn liền, hoặc mỹ phẩm chứa chiết suất từ sâm Ngọc Linh, đồng thời đẩy mạnh quảng bá ra thị trường quốc tế.
Để có thêm đầu ra cho các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu vừa có văn bản thống nhất chủ trương đưa sản phẩm sâm Ngọc Linh và các sản phẩm chế biến từ sâm Ngọc Linh đủ điều kiện lên Sàn giao dịch “OCOP và Đặc sản Đà Nẵng” trên nền tảng ứng dụng Grab. Chủ trương nhằm đa dạng hóa sản phẩm, quảng bá các sản phẩm đặc trưng, có giá trị kinh tế, giá trị thương hiệu cao của thành phố Đà Nẵng đến người dân, du khách trong nước và quốc tế.
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu, sâm Ngọc Linh là một sản vật quý giá, là Quốc bảo sinh trưởng trên vùng núi thành phố Đà Nẵng. Vì vậy thành phố xác định, phát triển cây sâm phải giữ được rừng; mở rộng thị trường phải bảo đảm chất lượng; nâng cao giá trị kinh tế phải gắn với nâng cao đời sống của người dân vùng trồng sâm. Trong thời gian tới, UBND thành phố Đà Nẵng cam kết tiếp tục ưu tiên bảo tồn nguồn gen; tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, đầu tư, chế biến sâu; phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái, du lịch chăm sóc sức khỏe…/.
