Từng là vùng trọng điểm hồ tiêu nổi danh của tỉnh Gia Lai, nhưng do dịch bệnh hoành hành nên nhiều diện tích tiêu trên địa bàn Chư Sê bị thiệt hại nặng không còn khả năng sống sót. Tuy nhiên, từ những vườn tiêu chết, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất đã hình thành nên các mô hình nông nghiệp cho giá trị kinh tế cao.
Một trong những mô hình tiêu biểu là vườn sầu riêng của ông Nguyễn Trọng Dũng ở thôn Vinh Hà, xã Chư Sê. Trước đây, trên diện tích này là 15.000 trụ tiêu, cho sản lượng tới 42 tấn tiêu khô của gia đình ông. Tuy nhiên, do dịch bệnh nên vườn tiêu chết dần không còn khả năng phục hồi. Cuối năm 2017, ông Dũng quyết định chuyển sang trồng thử 500 cây sầu riêng giống Thái Lan trên diện tích tiêu bị chết. Sau khi nhận thấy cây sầu riêng phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng, ông tiếp tục mở rộng diện tích. Đến nay, toàn bộ 7 ha đất của gia đình ông đã được phủ xanh hơn 1.000 cây sầu riêng canh tác theo hướng hữu cơ.
Sau nhiều năm chăm sóc, đến năm 2024, vườn sầu riêng của gia đình ông Dũng cho sản lượng khoảng 80 tấn. Với giá bán 83.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí gia đình ông thu lãi khoảng 6 tỷ đồng. Năm 2025, dù giá giảm xuống còn khoảng 63.000 đồng/kg, nhưng sản lượng vẫn đạt 80 tấn, mang lại lợi nhuận khoảng 5 tỷ đồng. Mô hình trồng sầu riêng của gia đình ông Dũng đang được nhiều nông dân trong vùng đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm.
Cùng với các mô hình nông hộ, sự tham gia của các doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Tại làng Hăng Ring, anh Bùi Thanh Ngọc đã đầu tư hơn 5 tỷ đồng xây dựng nhà màng rộng 6.000 m² để ươm giống chanh dây. Sau khoảng 8 tuần chăm sóc theo quy trình khép kín, kiểm soát nước tưới, ánh sáng và dinh dưỡng, cây giống đạt chiều cao từ 10 - 15 cm sẽ được xuất bán. Từ mô hình này, anh Ngọc đã thành lập Công ty Trách nhiệm hữu hạn Sản xuất và Thương mại giống Ngọc Thủy Tiên để mở rộng quy mô. Hiện mỗi tháng doanh nghiệp của anh Ngọc cung cấp ra thị trường từ 500 - 600 thùng cây giống, doanh thu đạt khoảng 1 tỷ đồng, tạo việc làm cho 20 lao động địa phương.
Mô hình trồng dâu nuôi tằm của gia đình chị Đào Thu Hồng ở tổ 12, xã Chư Sê (Gia Lai) mang lại thu nhập mỗi năm khoảng 300 triệu đồng/ha. Ảnh: Hoài Nam - TTXVN
Ngoài ra, một số mô hình nông nghiệp khác phù hợp với đặc thù của địa phương cũng đang cho hiệu quả kinh tế ổn định; trong đó có mô hình trồng dâu nuôi tằm. Chị Đào Thu Hồng ở tổ 12, xã Chư Sê cho biết, trước đây gia đình chị chủ yếu trồng cà phê và hồ tiêu nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Khoảng hơn một năm trở lại đây, chị chuyển đổi 2 ha đất của gia đình sang trồng dâu nuôi tằm. Nhờ được tập huấn kỹ thuật và học hỏi kinh nghiệm từ các hộ sản xuất trước đó, gia đình chị đã làm chủ quy trình nuôi tằm. Theo chị Hồng, với 1 ha dâu nuôi tằm, sau khi trừ chi phí có thể cho thu nhập khoảng 300 triệu đồng mỗi năm. Ngoài ra, khi tham gia Nông hội Dâu - Tằm - Tơ Chư Sê, các hộ dân còn được hỗ trợ giống, kỹ thuật và liên kết tiêu thụ sản phẩm nên ổn định đầu ra.
Ông Huỳnh Ngọc Chương, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Chư Sê cho biết, các mô hình sản xuất nông nghiệp tiêu biểu trên địa bàn đang góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân địa phương. Nhiều hộ nông dân trước đây chỉ quen sản xuất theo kinh nghiệm thì nay đã mạnh dạn chuyển đổi, đầu tư công nghệ vào sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Đây là yếu tố quan trọng giúp khơi dậy tiềm năng của vùng đất một thời vàng son.
Từ những vườn tiêu bị dịch bệnh tàn phá, nhiều mô hình nông nghiệp giá trị cao đã hình thành tại xã Chư Sê. Những mô hình này đang dần giúp người dân phục hồi sản xuất sau giai đoạn hồ tiêu suy thoái, mở ra hướng phát triển mới, đa dạng cho địa phương. Thực tế này cho thấy, khi người nông dân chủ động đổi mới phương thức sản xuất và thích ứng với thị trường, nông nghiệp vẫn là động lực phát triển bền vững ở khu vực nông thôn./.
