Dù được bố trí nguồn vốn lớn và triển khai nhiều năm qua, nhiều dự án giao thông tại khu vực phía Tây tỉnh Lâm Đồng đang gặp khó khăn do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, khiến tiến độ thi công chậm, tỷ lệ giải ngân thấp và nhiều hạng mục chưa thể triển khai đồng bộ.
Dự án thi công cầm chừng
Tại dự án đường 110, nối Quốc lộ 14 với tỉnh lộ 683 (qua trung tâm hành chính mới của xã Thuận An) có tổng mức đầu tư 110 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2023-2026, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đắk Mil (thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3) làm chủ đầu tư, tình trạng thiếu mặt bằng đang ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công.
Dự án có chiều dài khoảng 1,8 km, khởi công từ tháng 11/2023. Đến nay, khối lượng thi công chỉ đạt khoảng 35% giá trị hợp đồng. Tuyến đường hiện vẫn phải thi công cầm chừng do nhiều vị trí chưa được bàn giao mặt bằng. Theo Ban Quản lý dự dán đầu tư xây dựng Đăk Mil (đơn vị chủ đầu tư), tổng phương án bồi thường giải phóng mặt bằng được phê duyệt là 19,778 tỷ đồng nhưng mới chi trả 3,639 tỷ đồng, còn lại 16,138 tỷ đồng chưa chi trả. Năm 2026, dự án được kéo dài nguồn vốn 38,018 tỷ đồng nhưng đến nay chưa thực hiện giải ngân.
Ông Trần Đức Chanh, Trưởng bộ phận kỹ thuật Ban Quản lý dự dán đầu tư xây dựng khu vực Đăk Mil cho biết, đến nay công tác giải phóng mặt bằng đạt khoảng 65%, trong khi tiến độ thi công mới đạt khoảng 35%. Dự án chủ yếu sử dụng đất đào tại chỗ để đắp nền ở các vị trí khác nên việc thiếu mặt bằng tại một số khu vực khiến công tác đào đắp không thể triển khai đồng bộ.
“Khó khăn lớn nhất hiện nay là còn 9 hộ dân thuộc diện bố trí tái định cư nhưng vẫn chưa được cấp đất tái định cư nên chưa thể bàn giao mặt bằng cho dự án. Bên cạnh đó, một số hộ dân dù đã được phê duyệt phương án bồi thường nhưng vẫn còn vướng mắc, chưa hoàn tất các thủ tục liên quan”, ông Chanh cho hay.
Một trong những trường hợp còn vướng mắc là hộ ông Trần Văn Phú (trú tại thôn Đức An, xã Thuận An). Ông Phú cho rằng, gia đình vào vùng này lập nghiệp theo diện kinh tế mới từ năm 1979, hiện có 4 lô đất nằm trong phạm vi thu hồi để thực hiện dự án. Đối với phần diện tích ao khoảng 4 sào (4.000 m2), gia đình ông Phú đã cho đơn vị thi công đóng cừ, san lấp từ năm 2024, giá trị bồi thường và hỗ trợ theo tính toán gần 400 triệu đồng, nhưng đến nay gia đình mới chỉ được tạm ứng 120 triệu đồng.
Ngoài ra, hơn 3 sào đất rẫy (3.000 m2) đất rẫy của gia đình ông Phú cũng bị thu hồi, song vẫn chỉ được bồi thường 500 m2. Ông Phú đã nhiều lần kiến nghị UBND huyện Đắk Mil (cũ), UBND xã Đắk Lao (cũ), Ban Quản lý dự án và các cơ quan liên quan kiểm tra, xác minh nguồn gốc đất để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho gia đình, nhưng đến nay vụ việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
Tương tự, dự án đường giao thông xã Đức Minh đi xã Đức Mạnh (đường Đ16, nay thuộc xã Đức Lập) có tổng mức đầu tư 81 tỷ đồng, chiều dài gần 1,8 km, khởi công từ tháng 12/2022, đến nay đạt khoảng 45% khối lượng theo hợp đồng. Theo chủ đầu tư, tổng kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án là 34,669 tỷ đồng, đã chi trả 26,434 tỷ đồng, còn lại 8,234 tỷ đồng chưa chi trả. Dự kiến cuối tháng 5/2026 sẽ tiếp tục phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư khoảng 8 tỷ đồng.
Dự án đường giao thông xã Đức Minh đi xã Đức Mạnh (đường Đ16, nay thuộc xã Đức Lập) thi công chậm do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.
Hiện nay dự án còn 9 hộ chưa đồng ý bàn giao mặt bằng. Đây là nguyên nhân chính khiến dự án chưa thể triển khai đồng bộ trên toàn tuyến. Trong năm 2026, dự án được kéo dài nguồn vốn năm 2025 phân bổ sang 20,379 tỷ đồng, nhưng đến nay chưa thể giải ngân do thiếu mặt bằng thi công.
Ông Phạm Văn Nhàn ngụ xã Đức Lập cho biết, người dân đồng thuận với chủ trương mở rộng tuyến đường, tuy nhiên mức bồi thường đối với nhà cửa, vật kiến trúc hiện chưa phù hợp với chi phí xây dựng thực tế. Giá vật liệu và nhân công tăng cao trong khi nhiều hộ mới xây nhà còn vay vốn ngân hàng nên nếu mức hỗ trợ không bảo đảm sẽ gặp khó khăn trong việc ổn định nơi ở mới.
Ngoài hai dự án trên, ba dự án khác gồm đường Đạo Nghĩa - Quảng Khê giai đoạn 2 có tổng mức đầu tư 830 tỷ đồng, kế hoạch thực hiện trong giai đoạn 2022 – 2026, hiện dự án đang triển khai 3 gói thầu xây lắp với khối lượng thi công đạt từ 25 - 47% giá trị hợp đồng. Dự án thành phần 2 đầu tư xây dựng đường gom, cầu vượt ngang đoạn qua tỉnh Đắk Nông (cũ) và Dự án đường giao thông từ Quốc lộ 14 đi tỉnh lộ 681 (thuộc huyện Đắk R’lấp cũ) cũng đang gặp khó khăn về mặt bằng trong quá trình triển khai.
Tháo gỡ “điểm nghẽn” mặt bằng
Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ công trình, việc chậm bàn giao mặt bằng còn khiến các nhà thầu phát sinh nhiều chi phí. Ông Nguyễn Đình Hằng, Chỉ huy trưởng công trường thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tân Trường Phát cho biết, do vướng giải phóng mặt bằng nên đơn vị mới thi công được khoảng 1/3 khối lượng dự án tỉnh lộ 683. Nhà thầu đã huy động đầy đủ máy móc, thiết bị và nhân lực, sẵn sàng triển khai ngay khi có mặt bằng sạch. Tuy nhiên, việc kéo dài thời gian chờ đợi khiến doanh nghiệp phát sinh thêm nhiều chi phí vận hành máy móc, duy trì nhân công tại công trường.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Đắk Mil, sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, đơn vị đã nhiều lần làm việc với các địa phương liên quan đến bố trí đất tái định cư cho người dân thuộc diện thu hồi đất. Ngày 13/4/2026, UBND xã Đức Lập ban hành Công văn số 733/UBND-KT về việc bố trí các lô đất tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi đất tại xã Đức Lập và xã Thuận An. Tuy nhiên, việc sắp xếp lại vị trí các lô tái định cư so với kết quả bốc thăm trước đây khiến nhiều hộ dân chưa đồng thuận, kéo dài thời gian thực hiện dự án.
Nhà thầu huy động nhân lực, máy móc triển khai thi công đường giao thông từ Quốc lộ 14 qua trung tâm hành chính mới tỉnh lộ 683 tại xã Thuận An.
Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Nguyễn Hữu Phố, Chủ tịch UBND xã Đức Lập thông tin, hiện địa phương có 7 hộ thuộc diện được bố trí tái định cư. Đến nay, cơ bản đã hoàn tất phê duyệt phương án và dự kiến trong tuần này hoặc chậm nhất đầu tuần tới sẽ ban hành quyết định giao đất cho các hộ dân. Đối với các trường hợp bồi thường bằng tiền, hiện còn 22 hộ chưa nhận tiền hỗ trợ dù chính quyền và chủ đầu tư đã nhiều lần tuyên truyền, vận động. Nguyên nhân chủ yếu là giá bồi thường theo quy định còn chênh lệch so với giá giao dịch thực tế trên thị trường nên người dân chưa đồng thuận.
Theo ông Nguyễn Hữu Phố, UBND xã sẽ đề xuất thành lập các tổ tuyên truyền, vận động giải phóng mặt bằng, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng tổ chức, cá nhân phụ trách từng hộ dân. Trường hợp đã vận động nhiều lần nhưng người dân vẫn không chấp hành, địa phương sẽ xây dựng phương án cưỡng chế theo quy định nhằm bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư, bảo đảm tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công.
Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 tỉnh Lâm Đồng cùng 8 Ban quản lý dự án khu vực đang phối hợp với UBND các xã, phường tập trung tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án giao thông. Đối với những trường hợp người dân đồng thuận, các địa phương khẩn trương phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để chi trả và bàn giao mặt bằng cho nhà thầu triển khai thi công cuốn chiếu, đẩy nhanh tiến độ, bù khối lượng chậm, phấn đấu hoàn thành các hạng mục công trình theo kế hoạch được phê duyệt.
Thực tế cho thấy, việc chậm hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng đang trở thành “điểm nghẽn” đối với nhiều dự án giao thông trên địa bàn phía Tây tỉnh Lâm Đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công và mục tiêu hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối trên địa bàn./.
