Vườn Quốc gia Hoàng Liên (tỉnh Lào Cai) đang từng bước ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ vào công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học nhằm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu nguy cơ cháy rừng và phát hiện sớm các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
Khu vực rừng đặc dụng thuộc Vườn quốc gia Hoàng Liên, tỉnh Lào Cai. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN
Số hóa thông tin
Tại Trạm Kiểm lâm Núi Xẻ - trạm kiểm lâm có độ cao khoảng 1.900m so với mực nước biển, giáp ranh tỉnh Lai Châu - việc ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai mạnh mẽ. Đây là khu vực người dân, du khách xuất phát cho hành trình chinh phục đỉnh Fansipan bằng đường bộ và tham quan thác Tình yêu. Du khách đến đây có thể tiếp cận thông tin về các tuyến tham quan, hệ sinh thái, những loài động thực vật quý hiếm thông qua mã QR tại điểm dừng chân, giúp trải nghiệm trở nên hiện đại, thuận tiện hơn.
Thác Tình yêu nằm ở khu vực Trạm Tôn, sát đỉnh đèo Ô Quy Hồ hay còn gọi là đèo Hoàng Liên - một trong tứ đại đèo của Tây Bắc, cách trung tâm phường Sa Pa khoảng hơn chục cây số. Với vẻ đẹp thiên nhiên hùng vỹ, giàu sức sống, đây là tuyến trekking được rất nhiều du khách trong và ngoài nước yêu thích.
Gia đình chị Nguyễn Tú Anh (Hà Nội) và bạn bè chọn thác Tình yêu là điểm đến tham quan, đi dạo bộ và "tắm rừng" trong hè này. Chia sẻ về những trải nghiệm thú vị trong chuyến đi, chị cho biết, ngay từ điểm xuất phát tại khu vực Trạm Tôn, du khách muốn tìm hiểu thêm thông tin có thể quét mã QR. Tại đây du khách có thể thanh toán và đặt vé; tìm hiểu thông tin về văn hóa, lịch sử và địa chất của tuyến tham quan thông qua video, hình ảnh thuyết minh giới thiệu.
Không chỉ khu vực thác Tình yêu, bằng việc số hóa thông tin du lịch, thông qua mã QR tại điểm dừng chân, du khách có thể tra cứu hệ sinh thái của toàn bộ Vườn Quốc gia Hoàng Liên, tour tuyến du lịch, tìm hiểu thêm về hoạt động giáo dục môi trường, công tác cứu hộ bảo tồn động vật hoang dã... Chuyến đi không chỉ mang lại những bổ ích về sức khỏe và trải nghiệm mà còn thêm nhiều kiến thức, thông tin, gia tăng ý thức chung tay bảo vệ rừng cho du khách.
Kiểm tra, giám sát bảo vệ rừng qua hệ thống camera ở Vườn quốc gia Hoàng Liên, tỉnh Lào Cai. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN
Phó Giám đốc Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên Phạm Minh Đức cho biết, ngoài thác Tình yêu, những điểm đến khác như tuyến du lịch chinh phục đỉnh Fansipan, điểm du lịch rừng già Sín Chải đều đã cung cấp mã QR tại các điểm đến giúp du khách tăng trải nghiệm và đều nhận được các phản hồi tích cực.
Ngoài số hóa thông tin du lịch, Trạm Kiểm lâm Núi Xẻ còn đẩy mạnh sử dụng hệ thống định vị GPS, phần mềm SMART và các phần mềm chuyên ngành để quản lý, theo dõi hoạt động tuần tra bảo vệ rừng. Trước khi chưa áp dụng SMART việc thu thập dữ liệu tuần tra được thực hiện thông qua các công cụ như máy định vị GPS cầm tay, phiếu/biểu giấy và máy ảnh, sau đó được nhập một cách thủ công vào máy tính. Việc thu thập và nhập thông tin, báo cáo kết quả tuần tra, giám sát trên hiện trường tốn nhiều thời và phát sinh nhiều rủi ro khi quản lý phiếu, lỗi khi ghi chép hoặc lỗi khi nhập dữ liệu.
Khi sử dụng SMART Mobile việc thu thập thông tin và dữ liệu hiện trường dễ dàng, nhanh chóng và chính xác hơn vì đã có mô hình dữ liệu mẫu được thiết lập sẵn với nhiều trường thông tin khác nhau để thu thập các dữ liệu cần thiết trên thực địa. Ngoài ra, SMART Mobile còn được tích hợp sẵn bản đồ vệ tinh và bản đồ nền của Vườn, kèm theo các tính năng khác như định vị (sử dụng sóng vệ tinh), xác định góc phương vị, độ cao so với mực nước biển, tốc độ di chuyển và tính năng đính kèm hình ảnh tại vị trí ghi nhận thông tin trên thực địa.
SMART cho phép ghi nhận thông tin tuần tra ngay trên bản đồ số, tự động tổng hợp và phân tích dữ liệu, nâng cao hiệu quả phối hợp bảo vệ rừng. Đây là “trợ thủ” công nghệ đắc lực giúp lực lượng kiểm lâm bảo vệ rừng thông minh hơn, ông Phí Văn Tài, Phó Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Núi Xẻ chia sẻ.
"Cánh tay nối dài" của lực lượng kiểm lâm
Lực lượng Kiểm lâm thuộc Vườn quốc gia Hoàng Liên, tỉnh Lào Cai tổ chức đi tuần tra bảo vệ rừng, tại khu vực do đơn vị quản lý. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN
Ông Nguyễn Hữu Hạnh, Giám đốc Vườn Quốc gia Hoàng Liên thông tin, thời gian qua đơn vị đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Thực tế cho thấy, việc triển khai các giải pháp hiện đại đã nâng cao hiệu quả bảo vệ, giám sát tài nguyên rừng; từng bước biến công nghệ số trở thành “lá chắn” hữu hiệu trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển rừng bền vững.
Là một đơn vị tiên phong của Lào Cai trong triển khai hệ thống biển cảnh báo cháy rừng tự động, Vườn Quốc gia Hoàng Liên đã lắp đặt các biển báo tại nhiều vị trí trọng yếu. Hệ thống sử dụng cảm biến đo nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió để đánh giá nguy cơ cháy rừng và tự động xoay kim cảnh báo, thay thế phương pháp thủ công trước đây vốn tốn nhiều thời gian và nhân lực.
Bên cạnh đó, theo Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Hoàng Liên Lê Xuân Thắng, từ năm 2022, đơn vị đã đưa thiết bị bay flycam vào hoạt động tuần tra, bảo vệ rừng. Thiết bị phát huy hiệu quả rõ rệt trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng nhờ khả năng tiếp cận khu vực cháy, khoanh vùng hiện trường để ban chỉ đạo xây dựng phương án tác chiến phù hợp, huy động lực lượng chữa cháy an toàn và hiệu quả hơn. Việc ứng dụng flycam cũng giúp lực lượng kiểm lâm và các đội bảo vệ rừng cơ sở theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, phát hiện sớm các điểm nghi ngờ biến động và kịp thời xử lý hành vi vi phạm Luật Lâm nghiệp.
Không chỉ dừng ở việc đưa công nghệ vào thực tiễn, Hạt Kiểm lâm Hoàng Liên còn tổ chức các lớp tập huấn nhằm nâng cao năng lực ứng dụng khoa học công nghệ cho lực lượng kiểm lâm và đội bảo vệ rừng cơ sở. Mới đây, đơn vị đã tổ chức tập huấn cho hơn 40 kiểm lâm viên và thành viên các đội bảo vệ rừng. Nội dung tập huấn tập trung vào việc vận hành flycam trong tuần tra, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng và chữa cháy rừng; hướng dẫn sử dụng phần mềm tuần tra thông minh SMART trong điều tra, xử lý vi phạm lâm nghiệp; đồng thời cài đặt và sử dụng phần mềm mã nguồn mở ODK phục vụ điều tra, thu thập dữ liệu đa dạng sinh học.
Lực lượng Kiểm lâm thuộc Vườn quốc gia Hoàng Liên, tỉnh Lào Cai tổ chức đi tuần tra bảo vệ rừng, tại khu vực do đơn vị quản lý. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN
Ông Lồ Láo Tả, Đội trưởng Đội Bảo vệ rừng thôn Séo Trung Hồ, xã Bản Hồ cho biết: Sau 2 ngày tập huấn, các thành viên đã nắm bắt được phương thức vận hành và sử dụng thiết bị bay flycam, các phần mềm tuần tra và điều tra rừng thông minh. Đây là những máy móc công nghệ hiện đại, có độ chính xác cao và hữu ích trong hoạt động quản lý, bảo vệ rừng. Ông rất mong Vườn Quốc gia Hoàng Liên, Hạt Kiểm lâm Hoàng Liên tiếp tục hỗ trợ các thành viên đội bảo vệ rừng để mọi người đều được tiếp cận, nắm bắt và làm chủ công nghệ, thiết bị này; giúp phát huy hiệu quả hoạt động của các đội bảo vệ rừng cơ sở, thực sự trở thành “cánh tay nối dài” của lực lượng kiểm lâm trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng.
Với quyết tâm thúc đẩy chuyển đổi số, Vườn Quốc gia Hoàng Liên xác định sẽ tiếp tục đầu tư hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, mở rộng kết nối tại các trạm kiểm lâm, tăng cường đào tạo cán bộ và tích hợp các hệ thống quản lý tài nguyên rừng trên nền tảng số chung. Thời gian tới, đơn vị sẽ khảo sát vị trí lắp đặt camera quan sát lửa rừng tại các vùng trọng điểm có nguy cơ cháy trên địa bàn Vườn quản lý./.
