Những nguồn lực này không chỉ giúp học sinh vượt qua khó khăn trước mắt mà còn tạo điều kiện để các em nâng cao chất lượng học tập, phát triển năng lực và nuôi dưỡng ước mơ.
Điều kiện học tập được cải thiện rõ rệt
Sau 7 năm học tập, sinh hoạt trong môi trường nội trú, Vy Thị Thu Hà, học sinh lớp 12B, người dân tộc Dao, Trường Dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Nguyễn Tất Thành, đã quen với cuộc sống xa gia đình. Quê ở xã Sơn Hải, nhà cách trường khá xa, trung bình mỗi tháng em mới có dịp về nhà một lần.
Theo Vy Thị Thu Hà, điều kiện học tập tại trường được cải thiện rõ rệt. Phòng học rộng rãi, thoáng mát, được trang bị tivi; phòng máy vi tính giúp học sinh tiếp cận công nghệ thông tin và học trực tuyến thuận lợi hơn. “Em thấy điều kiện học tập hiện nay tốt hơn trước rất nhiều. Học sinh dân tộc thiểu số chúng em nhận được sự quan tâm rất lớn của Nhà nước. Nhờ cơ sở vật chất được đầu tư, chúng em học tập thuận lợi hơn, tiếp thu bài nhanh hơn và có thêm nhiều kiến thức mới”, Vy Thị Thu Hà chia sẻ.
Đối với học sinh ở xa gia đình, việc bảo đảm đời sống nội trú cũng có ý nghĩa quan trọng. Nhà ăn được duy trì, thực đơn thường xuyên thay đổi, chú trọng dinh dưỡng, giúp các em ổn định sinh hoạt và tập trung cho việc học.
Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo về kết quả thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW và Kết luận số 65-KL/TW về công tác dân tộc, khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội, trong đó có giáo dục, của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn được cải thiện. Tuy nhiên, khu vực dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn những khó khăn, khoảng cách phát triển cần tiếp tục được thu hẹp.
Trong lĩnh vực giáo dục, các chính sách được triển khai đồng bộ với việc đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất như xây dựng trường lớp, ký túc xá, nhà ăn và mua sắm thiết bị dạy học. Nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia và ngân sách địa phương góp phần cải thiện điều kiện dạy và học tại các cơ sở giáo dục vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Theo ông Dương Mạnh Hùng, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo, từ năm 2021, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi dành nguồn lực đáng kể cho giáo dục, nhất là cơ sở vật chất và trang thiết bị. Chương trình mục tiêu quốc gia đã mang lại sự thay đổi rõ rệt cho các nhà trường ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Nguồn vốn được phân bổ để các địa phương đầu tư trực tiếp cho trường học, qua đó nâng cấp phòng học, thiết bị và các công trình phục vụ học sinh.
Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất, chính sách hỗ trợ trực tiếp tiếp tục được thực hiện. Nghị định số 66/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách đối với trẻ em, học sinh, học viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Bắc Ninh đã ban hành Quyết định số 02/2025/QĐ-UBND quy định cụ thể về khoảng cách, địa bàn và danh mục trang cấp đồ dùng cá nhân, học phẩm đối với học sinh dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh.
Tạo nền tảng để học sinh phát triển thực hiện ước mơ
Với Đào Khánh Ly, học sinh lớp 12A, người dân tộc Cao Lan, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú thành phố Bắc Ninh, sự hỗ trợ của Nhà nước còn giúp em có điều kiện theo đuổi mục tiêu tương lai.
Đến từ vùng Tây Yên Tử, Đào Khánh Ly cho biết khi xuống trường học tập, em được hỗ trợ các chi phí liên quan đến ăn uống, học tập, sinh hoạt và những nhu yếu phẩm cần thiết. Điều đó giúp học sinh xa nhà giảm bớt khó khăn và có thêm điều kiện tập trung học tập. “Bên cạnh việc học, Nhà nước còn hỗ trợ các chi phí sinh hoạt như ăn uống, học tập, vui chơi và cung cấp đầy đủ các nhu yếu phẩm rất cần thiết. Nhờ đó, chúng em có điều kiện sống tốt để tập trung học tập hiệu quả hơn”, Đào Khánh Ly chia sẻ.
Từ môi trường học tập ấy, em đặt mục tiêu trở thành giáo viên. “Ước mơ lớn nhất của em là trở thành một giáo viên để có thể mang con chữ trở về cống hiến cho bản làng quê hương”, Đào Khánh Ly cho biết.
Không chỉ bảo đảm cơ hội học tập, giáo dục dân tộc hướng tới đào tạo nguồn nhân lực có kiến thức, kỹ năng và khả năng đóng góp cho địa phương sau khi tốt nghiệp.
Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú thành phố Bắc Ninh, cơ sở vật chất tiếp tục được đầu tư. Theo Hiệu trưởng Nguyễn Danh Bắc, trong ba năm gần đây, trường được xây dựng ký túc xá 43 phòng dành cho học sinh nữ, tòa nhà phòng bộ môn gồm 8 phòng và nhà sàn văn hóa, tổng trị giá khoảng 50 tỷ đồng. Ký túc xá cũ, nhà ăn và khu thể thao cũng được sửa chữa với kinh phí khoảng 5 tỷ đồng. Nguồn lực đầu tư của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương là nền tảng và động lực thúc đẩy nhà trường phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Nhà trường đồng thời thực hiện các chế độ hỗ trợ theo quy định, trong đó có hỗ trợ gạo và tổ chức ba bữa ăn mỗi ngày cho học sinh. Những điều kiện này góp phần tạo môi trường học tập ổn định, thể hiện qua kết quả giáo dục: trong 5 năm liên tục, điểm bình quân thi tốt nghiệp trung học phổ thông của trường nằm trong nhóm 10 trường có kết quả cao của tỉnh; tỷ lệ học sinh đỗ vào các trường đại học, cao đẳng đạt 70-80%. Năm năm gần đây, trường không có học sinh bỏ học.
Tại Trường Dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Nguyễn Tất Thành, năm học 2025-2026 có 444 học sinh, trong đó 423 học sinh dân tộc thiểu số, chiếm 95,27%. Tỷ lệ duy trì sĩ số cuối năm đạt 99,55%; các học sinh thuộc diện chính sách được bảo đảm đầy đủ chế độ theo quy định.
Hiệu trưởng Trường Dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Nguyễn Tất Thành Phạm Hồng Dương cho biết, những năm qua, sĩ số học sinh của trường luôn được duy trì từ 99,9% trở lên; tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông đạt 100%, trên 90% học sinh thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng theo thống kê của nhà trường.
Cùng với nâng cao chất lượng giáo dục, các trường dân tộc nội trú chú trọng giữ gìn bản sắc văn hóa. Tại Trường Dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Nguyễn Tất Thành, học sinh được học tiếng dân tộc Nùng, tìm hiểu văn hóa, trang phục truyền thống, tham gia giao lưu văn nghệ, trò chơi dân gian và các hoạt động trải nghiệm.
Theo ông Dương Mạnh Hùng, việc bảo đảm các điều kiện ăn, ở và học tập đã góp phần giảm nguy cơ học sinh bỏ học. Nếu trước năm 2021, tỷ lệ học sinh bỏ học ở địa bàn ở mức trên 5% thì hiện giảm xuống khoảng trên 1%.
Những kết quả trên cho thấy hiệu quả của chính sách không chỉ thể hiện ở cơ sở vật chất hay các khoản hỗ trợ, mà còn ở khả năng duy trì việc học và định hướng tương lai của học sinh.
Giai đoạn 2026-2030, Bắc Ninh tiếp tục đầu tư cho hệ thống trường dân tộc nội trú. Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Bắc Ninh được duyệt kế hoạch phát triển lên 18 lớp với 630 học sinh; đồng thời được phê duyệt dự án xây mới 25 phòng học, phòng học bộ môn và 25 phòng ở ký túc xá, dự kiến khởi công tháng 3/2027, tổng vốn đầu tư trên 66 tỷ đồng.
Việc tiếp tục dành nguồn lực cho giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số đang tạo thêm cơ hội để học sinh được học tập trong điều kiện tốt hơn, phát triển toàn diện và từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục, mở ra con đường tiếp cận tri thức, nuôi dưỡng khát vọng trở về đóng góp cho quê hương.
