Xác định thế mạnh của từng vùng, địa phương trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thời gian qua, xã Châu Quế (tỉnh Lào Cai) đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân trên địa bàn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, chủ động tiếp cận thị trường, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm gia tăng giá trị sản xuất. Từ đó, xã xuất hiện nhiều mô hình phát triển kinh tế hiệu quả đem lại giá trị kinh tế cao cho người dân.
* Nhân rộng mô hình hiệu quả
Cách trung tâm tỉnh Lào Cai gần 100 km, Châu Quế là xã miền núi khó khăn của tỉnh trên cơ sở sở hợp nhất 2 xã cũ Châu Quế Hạ và Châu Quế Thượng. Toàn xã có diện tích trên 162 km2 với hơn 13.560 người thuộc 8 dân tộc sinh sống. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 62% chủ yếu gồm Dao, Tày, Phù Lá (Xa Phó) và Mông.
Ngay sau khi bộ máy mới đi vào hoạt động, Đảng bộ, chính quyền xã Châu Quế triển khai giải pháp ổn định bộ máy, đảm bảo thủ tục hành chính thông suốt. Song song đó, xã tập trung đề ra nhiệm vụ, giải pháp phát huy tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội địa phương, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân.
Trở lại xã Châu Quế vào những ngày đầu tháng 4, có thể thấy diện mạo nông thôn mới ngày càng khởi sắc. Dọc tuyến đường trung tâm rực rỡ cờ đỏ sao vàng, người dân ai cũng phấn khởi trước sự thành công của cuộc bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp với kỳ vọng lớn trong nhiệm kỳ mới.
Tới thăm mô hình kinh tế tổng hợp của gia đình ông Nguyễn Văn Tân, thôn Hạ Lý, xã Châu Quế, phóng viên không khỏi ngỡ ngàng trước sự đầu tư lớn, quy mô trên 10 ha với nhiều loại cây trồng và con vật nuôi. Ông Tân chia sẻ, hiện gia đình trồng khoảng 7 ha quế, diện tích còn lại trồng bưởi, chuối, hồng, ngô. Ngoài trồng trọt, ông Tân nuôi trên 300 con gà dưới tán cây, gần 20 con lợn, 15 con chó và hơn 1.000 m2 ao cá. Sở dĩ ông trồng nhiều loại cây và nuôi nhiều con nhằm giảm thiểu rủi ro, tránh việc được mùa mất giá. Nhờ mô hình kinh tế tổng hợp, mỗi năm trừ chi phí, ông Tân thu nhập khoảng 500 triệu đồng và trở thành hộ gia đình làm kinh giỏi ở xã.
Tương tự, nhận thấy tiềm năng, lợi thế của địa phương về trồng cây quế, anh Nguyễn Xuân Trường, thôn Hạ Lý rời công việc làm thuê tại Bắc Ninh để trở về quê hương lập nghiệp. Sau khi tìm hiểu về nguồn nguyên liệu tại địa phương, anh Trường mạnh dạn vay vốn để thành lập công ty và mở xưởng nhằm thu mua và sơ chế quế khô cho người dân. Đi vào hoạt động từ 2025 đến nay, công ty của anh Trường đạt doanh thu hàng chục tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.
Anh Nguyễn Xuân Trường chia sẻ, khi trở về địa phương, anh rất lo lắng về thủ tục pháp lý. Nhưng được lãnh đạo xã và cán bộ hỗ trợ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi nên việc thành lập công ty suôn sẻ. Từ đầu năm đến nay, anh Trường xuất bán trên 200 tấn quế, với doanh thu khoảng 10 tỷ đồng. Hiện công ty tạo việc làm cố định cho 10-15 lao động địa phương và 30-40 lao động thời vụ với mức lương 7-15 triệu đồng/người/tháng.
Ông Vũ Đức Thuận, Chủ tịch UBND xã Châu Quế cho biết, địa phương có địa hình chủ yếu đồi núi, thuận lợi cho phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp. Vì vậy, thời gian qua, xã xác định nông, lâm nghiệp là trụ cột, phát triển bền vững nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân. Xã cũng định hình vững chắc các vùng sản xuất tập trung với quy mô lớn theo hướng sản xuất hàng hóa; trong đó, xác định quế là cây trồng chủ lực với diện tích hơn 7.000 ha. Năm 2025, toàn xã khai thác vỏ quế đạt 56.800 tấn, tăng 20 tấn so với năm 2024 và mang lại giá trị kinh tế cao.
Đặc biệt, năm vừa qua mặc dù chịu ảnh hưởng của thiên tai, nhưng Châu Quế vẫn duy trì ổn định diện tích và sản lượng cây trồng chủ yếu như: lúa xuân đạt 211 ha, năng suất 56 tạ/ha; lúa mùa 216 ha và ngô các vụ đạt trên 832 ha. Về chăn nuôi, xã tập trung phát triển theo hướng an toàn sinh học, bền vững và thân thiện với môi trường. Toàn xã có tổng đàn gia súc chính đạt 15.130 con, vượt 4,4% kế hoạch, sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 1.349 tấn.
Nhờ triển khai đồng bộ giải pháp trong phát triển kinh tế, năm 2025 thu nhập bình quân đầu người của xã Châu Quế đạt 42 triệu đồng/người/năm, tăng 4 triệu đồng so với năm 2024; toàn xã giảm được 88 hộ nghèo, đưa tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 1,8%.
* Đa dạng cây trồng mới
Nhằm khơi dậy tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội sau hội nhập, Đảng bộ xã Châu Quế xác định tầm nhìn dài hạn là phát triển các vùng sản xuất hàng hóa chủ lực chất lượng cao đem lại nguồn thu nhập chính của người dân trên địa bàn gồm: vùng trồng quế, vùng gỗ nguyên liệu và chăn nuôi theo quy mô tập trung. Đặc biệt, trong nhiệm kỳ mới, xã đưa các loại cây trồng như tre măng bát độ, dâu tằm vào thử nghiệm nhằm đa dạng các loại cây và nâng cao sinh kế cho người dân.
Trong quý I/2026, xã Châu Quế tập trung chỉ đạo các ngành, đơn vị triển khai thực hiện Đề án trồng dâu nuôi tằm trên địa bàn xã với diện tích 1 ha tại thôn Nhẻo và trồng 250 gốc tre bát độ tại thôn Hạ Lý. Đến nay, cây tre và dâu tằm đang sinh trưởng phát triển tốt, kỳ vọng mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân nơi đây.
Ông Phạm Trung Kiên, Bí thư xã Châu Quế cho hay, đối với tiềm năng phát triển tất cả các lĩnh vực về nông - lâm nghiệp, thương mại dịch vụ và sản xuất công nghiệp, thời gian tới xã tập trung vào một số giải pháp như: tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức trách nhiệm thay đổi tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang hàng hóa; mở rộng diện tích vùng sản xuất quế hướng tới sản xuất hữu cơ và phát triển diện tích vùng tre măng bát độ, dâu tằm; quan tâm, lồng ghép các chương trình, chính sách hỗ trợ của Nhà nước như vay vốn ưu đãi, hỗ trợ giống, vật tư, chuyển giao khoa học kỹ thuật, kết nối đầu ra cho sản phẩm để hỗ trợ người dân phát triển kinh tế...
Bên cạnh đó, Châu Quế sẽ cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả; đẩy mạnh sản xuất hàng hóa, có năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh cao và khả năng tiếp cận thị trường; tích cực ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào sản xuất, chế biến lâm sản.
Xã cũng chú trọng nâng cao giá trị sản xuất từ cây quế trên địa bàn xã bằng cách đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng sản phẩm OCOP, tìm đầu ra bền vững cho sản phẩm; hình thành các chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, nâng cao thu nhập cho nông dân. Phấn đấu hết năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt hơn 13,8 tỷ đồng; tốc độ tăng tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn đạt 8%; thu nhập bình quân đầu người đạt 51 triệu đồng/người/năm; tổng sản lượng lương thực có hạt là 5.587 tấn; giảm tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn) 1,83%.
Tuy nhiên, là xã miền núi nên việc triển khai các kế hoạch kinh tế còn gặp khó khăn về giao thông và đầu ra các sản phẩm. Xã Châu Quế mong muốn được tỉnh Lào Cai tiếp tục quan tâm đầu tư nâng cấp, mở rộng các tuyến đường giao thông, nhất là tuyến đường Tỉnh lộ 163 dẫn vào trung tâm xã; quan tâm thực hiện tốt chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, chú trọng phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác sản xuất, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân./.
