Phía sau bục giảng là những câu chuyện chưa kể
Có những bài học không nằm trong giáo trình, cũng không được đo đếm bằng điểm số. Đó là bài học về lòng tin, sự sẻ chia và cách người thầy nâng đỡ học trò trong những thời điểm khó khăn. Với Thạc sĩ Dương Hiền Dịu, những bài học ấy được vun đắp qua hơn 16 năm làm nghề, trong đó có 10 năm gắn bó với Học viện Dân tộc và Tôn giáo, từ những ngày đầu thành lập năm 2016.
Trước khi về công tác tại Học viện, Thạc sĩ Dương Hiền Dịu từng tham gia giảng dạy các lớp đào tạo, bồi dưỡng tại địa phương. Những chuyến đi và cuộc gặp gỡ với người học ở nhiều vùng miền giúp cô nhận ra mỗi sinh viên có xuất phát điểm, nền tảng văn hóa và điều kiện sống khác nhau. Đặc biệt, với sinh viên dân tộc thiểu số, hành trình đến giảng đường đôi khi còn đi cùng nỗi lo cơm áo, sự bỡ ngỡ khi xa gia đình và mặc cảm về hoàn cảnh.
Trong quá trình giảng dạy, Thạc sĩ Dương Hiền Dịu từng gặp nhiều sinh viên có năng lực, ước mơ và khát vọng vươn lên nhưng lại thiếu tự tin, không dám thể hiện bản thân. Có em mặc cảm vì điều kiện gia đình, có em ngại nắm bắt cơ hội vì luôn nghĩ mình chưa đủ tốt. Theo cô Dịu, rào cản lớn nhất đôi khi không chỉ là khó khăn kinh tế mà còn là tâm lý tự ti, tự giới hạn khả năng của chính mình.
“Khó khăn về vật chất có thể tìm cách tháo gỡ bằng những chính sách hỗ trợ, sự sẻ chia của gia đình, nhà trường và xã hội; nhưng để vượt qua rào cản tâm lý, các em rất cần được động viên, khích lệ và trao niềm tin”, cô Dịu chia sẻ.
Bởi vậy, cô luôn cố gắng nhìn nhận sinh viên không chỉ qua kết quả học tập mà còn qua những câu chuyện phía sau mỗi người. Cô từng biết một sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, cha mắc bệnh, kinh tế gia đình chật vật. Dù học tốt, em vẫn tranh thủ ngoài giờ lên lớp chạy xe công nghệ, giao hàng tại khu vực Mê Linh để trang trải cuộc sống. Thế nhưng, sau học kỳ II năm thứ nhất, trước những biến cố gia đình, em phải làm đơn xin tạm dừng việc học.
Câu chuyện khiến cô Dịu day dứt. Bởi đôi khi, điều khiến sinh viên phải rời xa giảng đường không phải vì thiếu năng lực hay khát vọng mà là những gánh nặng cuộc sống vượt quá sức chịu đựng. Cô hiểu sự động viên của người thầy không thể thay thế mọi khó khăn, nhưng một lời hỏi han đúng lúc, một sự quan tâm chân thành có thể giúp người trẻ cảm thấy mình không đơn độc.
Một trường hợp khác khiến cô không khỏi trăn trở là sinh viên vướng vào tín dụng đen, rơi vào cảnh nợ nần. Trước nguy cơ em bị cuốn sâu hơn vào vòng xoáy khó khăn, cô đã trích một phần tiền lương để hỗ trợ. Cô không xem đó là việc lớn lao, càng không muốn nhắc đến như một thành tích. Với cô, khi hiểu hoàn cảnh và nhận thấy học trò cần giúp đỡ, người thầy khó có thể thờ ơ.
Sự quan tâm ấy còn được thể hiện trong từng giờ học. Cô cố gắng tạo không gian để sinh viên bày tỏ suy nghĩ, mạnh dạn đặt câu hỏi và thể hiện bản thân. Cô khuyến khích các em tham gia hoạt động tập thể, giao lưu, khám phá nét đẹp văn hóa của các dân tộc. Qua những hoạt động như “Vũ điệu kết đoàn”, cô mong sinh viên thêm tự tin, biết trân trọng sự khác biệt và gắn kết với bạn bè.
Với Thạc sĩ Dương Hiền Dịu, mỗi bước tiến nhỏ của học trò đều đáng ghi nhận: một lần mạnh dạn phát biểu, tự tin đứng trước tập thể hay dám chia sẻ những điều trước đây thường giấu kín. Cô muốn các em hiểu rằng hoàn cảnh xuất phát không quyết định tương lai. Dù có thể bắt đầu chậm hơn, gặp nhiều trở ngại hơn, các em vẫn có quyền tin tưởng và theo đuổi ước mơ.
Từ thấu hiểu đến khơi dậy khát vọng
Yêu thương học trò không đồng nghĩa với sự dễ dãi. Cô Dịu cho rằng giáo dục cần có cả kỷ luật và sự thấu cảm. Kỷ luật giúp sinh viên biết tự quản lý bản thân, có trách nhiệm với việc học và lựa chọn của mình; sự thấu cảm giúp các em hiểu rằng luôn có cơ hội sửa sai, hoàn thiện và tiến bộ.
Là giảng viên làm việc với sinh viên đến từ nhiều cộng đồng dân tộc khác nhau, cô chú trọng phương pháp tiếp cận phù hợp với đặc điểm văn hóa, điều kiện sống và nền tảng của từng người. Cô không muốn sự khác biệt trở thành rào cản mà xem đó là yếu tố làm nên sự phong phú trong môi trường học tập. Mỗi sinh viên cần được khuyến khích phát huy bản sắc, đồng thời tự tin tiếp nhận tri thức mới để thích ứng với yêu cầu của xã hội.
Từ thực tế giảng dạy, cô Dịu nhận thấy vẫn còn khoảng cách giữa kiến thức trong nhà trường và những kỹ năng sinh viên cần khi trở về địa phương công tác. Các em được trang bị kiến thức chuyên môn, lý luận nhưng khi bước vào môi trường làm việc thực tế, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đôi khi còn lúng túng trước những tình huống cụ thể.
Vì vậy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần có thêm cơ hội trải nghiệm thực tế, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, ứng dụng công nghệ và xử lý các vấn đề phát sinh trong công việc.
“Tôi luôn nghĩ rằng, đào tạo sinh viên không chỉ dừng lại ở việc giúp các em có một tấm bằng sau khi tốt nghiệp, mà quan trọng hơn là phải giúp các em có đủ năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm để làm được việc, đóng góp được cho quê hương”, cô Dịu nói.
Điều cô mong mỏi là mỗi sinh viên sau khi ra trường không chỉ có hành trang kiến thức mà còn mang theo tình yêu quê hương, sự thấu hiểu đồng bào và khát vọng đóng góp cho nơi mình sinh ra, trưởng thành. Đó cũng là ý nghĩa của công tác đào tạo nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số: người học không chỉ có cơ hội thay đổi cuộc đời mà còn có thể trở thành nhân tố tích cực trong phát triển cộng đồng.
Thạc sĩ Dương Hiền Dịu cũng mong sinh viên dân tộc thiểu số luôn tự hào về nguồn cội, tiếng nói, phong tục và những giá trị văn hóa của dân tộc mình. Hội nhập không có nghĩa là đánh mất bản sắc. Khi có tri thức, bản lĩnh và sự tự tin, các em sẽ có thêm điều kiện gìn giữ, phát huy những giá trị tốt đẹp ấy, đồng thời đóng góp thiết thực cho quê hương.
Với cô Dịu, điều ý nghĩa nhất không phải là sinh viên nhớ mãi một bài giảng, mà là khi bước vào cuộc sống, các em có đủ tri thức để tự lập, bản lĩnh để vượt khó và lòng nhân ái để sống có trách nhiệm với cộng đồng. Những hạt mầm ấy có thể cần nhiều năm mới nảy nở, nhưng cô tin rằng, khi được vun đắp bằng sự tận tâm và tình thương chân thành, chúng sẽ trưởng thành và lan tỏa những giá trị tốt đẹp.