Điểm tựa sinh kế từ những đồng vốn nghĩa tình
Ghi nhận tại xã Hưng Hội, một trong những địa phương có tỷ lệ đồng bào dân tộc Khmer chiếm số đông trên địa bàn tỉnh Cà Mau cho thấy, công tác chăm lo đời sống đồng bào dân tộc luôn được triển khai gắn liền với nhu cầu thực tế và điều kiện sản xuất của từng hộ gia đình. Bên cạnh việc thực hiện đầy đủ các chính sách an sinh xã hội, chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách, mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phát triển dịch vụ, từng bước hình thành các mô hình sinh kế ổn định ngay tại quê hương.
Chia sẻ về cách làm tại cơ sở, ông Ký Trọng Nghĩa, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Hội cho biết, địa phương luôn chủ động phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Chính sách xã hội, kết hợp cùng nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia để tập trung đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc. Trong quá trình triển khai, chính quyền nhận thấy rào cản lớn nhất của các hộ nghèo, cận nghèo là tình trạng thiếu phương tiện, tư liệu sản xuất. Do đó, bên cạnh việc hỗ trợ vốn vay, UBND xã đã linh hoạt rà soát, bố trí quỹ đất công ích của địa phương để hỗ trợ đất sản xuất cho ; đồng thời, giải quyết kịp thời nhu cầu về đất ở, giúp các hộ khó khăn yên tâm xây dựng nhà cửa, thực hiện mục tiêu “an cư, lạc nghiệp”.
Nhờ nguồn vốn hỗ trợ kịp thời, nhiều hộ dân tại xã Hưng Hội đã mạnh dạn thay đổi cách làm ăn, tận dụng lợi thế địa phương để phát triển sinh kế, từng bước vươn lên thoát nghèo. Gia đình ông Thạch Ếch (ngụ ấp Nước Mặn, xã Hưng Hội) là một trong những trường hợp tiêu biểu.
Trước đây, cuộc sống gia đình ông gặp nhiều khó khăn do thiếu vốn sản xuất, kinh doanh. Sau khi được địa phương xét duyệt cho vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, ông mạnh dạn đầu tư mua vỏ lãi để làm dịch vụ đưa đón khách tham quan sông nước. Công việc phù hợp với điều kiện địa phương đã mang lại nguồn thu nhập hằng ngày, giúp gia đình trang trải chi phí sinh hoạt, cải thiện đời sống và có khoản tích lũy để tái đầu tư, mở rộng quy mô hoạt động.
Phấn khởi trước những đổi thay của gia đình, ông Thạch Ếch cho biết, vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội có lãi suất thấp, thủ tục thuận lợi, tạo điều kiện để người dân đầu tư phát triển kinh tế. Nhờ thu nhập ổn định từ nghề chở khách bằng vỏ lãi, gia đình ông có thể dành dụm tiền trả lãi hằng tháng, đồng thời tích lũy để hoàn trả vốn gốc khi đến hạn. Theo ông, nguồn vốn ưu đãi đã thực sự mở lối thoát nghèo, nâng cao đời sống cho nhiều hộ khó khăn trong phum sóc.
Thực tiễn tại Hưng Hội cũng cho thấy, mỗi hộ gia đình có hoàn cảnh, điều kiện và thế mạnh khác nhau, do đó giải pháp giảm nghèo chỉ phát huy hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu cụ thể của từng đối tượng. Khi người dân được tiếp cận đúng nguồn lực và có ý thức chủ động, tiết kiệm trong sử dụng vốn, kết quả giảm nghèo mới có thể duy trì lâu dài. Câu chuyện của anh Trần Minh Nhất (ngụ ấp Cả Vĩnh, xã Hưng Hội) là một minh chứng sinh động. Từ nguồn vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội, anh Nhất đầu tư xây dựng chuồng trại để phát triển mô hình chăn nuôi heo. Nhờ chịu khó học hỏi kỹ thuật chăm sóc, đàn heo phát triển tốt, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.
Anh Trần Minh Nhất chia sẻ, từ khi có vốn đầu tư chăn nuôi, kinh tế gia đình ổn định hơn trước. Anh duy trì thói quen tiết kiệm một phần thu nhập hằng ngày để tích lũy, chủ động trả nợ ngân hàng đầy đủ, đúng hạn.
Không chỉ tập trung hỗ trợ vốn vay, tỉnh Cà Mau còn lồng ghép nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia để cải thiện đời sống người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh các chính sách về nhà ở, y tế, giáo dục, địa phương chú trọng đào tạo nghề, trang bị kỹ năng số cho thanh niên nông thôn, giúp người dân có thêm cơ hội tiếp cận việc làm và phát triển các mô hình kinh tế phù hợp, thích ứng với xu thế hiện đại. Nhờ những chính sách thiết thực và nhân văn này, diện mạo phum sóc trên địa bàn tỉnh Cà Mau đang từng ngày khởi sắc với hệ thống hạ tầng, giao thông nông thôn khang trang, sạch đẹp, góp phần cải thiện điều kiện đi lại, sản xuất và sinh hoạt của người dân.
Quyết liệt nâng cao chất lượng tín dụng, khơi thông nguồn lực phát triển
Những mô hình làm ăn hiệu quả tại cơ sở như ở xã Hưng Hội chính là "lát cắt" sinh động phản ánh tác động tích cực của dòng vốn tín dụng chính sách trên phạm vi toàn tỉnh Cà Mau.
Theo Ban đại diện Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Cà Mau, tính đến cuối quý III/2026, tổng nguồn vốn của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh đạt 9.671,8 tỷ đồng; tổng dư nợ đạt 9.636,2 tỷ đồng, tăng 14,2% so với cuối năm 2025. Toàn tỉnh có 231.507 khách hàng còn dư nợ. Nguồn vốn ưu đãi đã kịp thời hỗ trợ hàng trăm nghìn hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện thu nhập; góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội tại địa phương.
Đáng chú ý, nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội đạt 1.275,5 tỷ đồng, tăng 507,9 tỷ đồng so với cuối năm 2025 và đạt 338,6% kế hoạch được giao. Con số này khẳng định sự quan tâm sâu sắc và quyết tâm chính trị cao của tỉnh Cà Mau trong việc ưu tiên bổ sung nguồn lực, đồng hành cùng người nghèo và các đối tượng chính sách.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng - Trưởng Ban đại diện Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, thời gian tới, tỉnh tiếp tục nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và huy động tối đa các nguồn lực cho tín dụng chính sách. Chủ tịch UBND các xã, phường với vai trò Trưởng Ban đại diện Hội đồng quản trị cấp xã phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động tín dụng chính sách trên địa bàn, tuyệt đối không "khoán trắng" trách nhiệm cho cơ quan ngân hàng hay các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác. Chính quyền cơ sở phải xác định chất lượng tín dụng chính sách là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn liền với trách nhiệm quản lý, điều hành của địa phương.
Ông Ngô Vũ Thăng yêu cầu các đơn vị xác định củng cố, nâng cao chất lượng tín dụng là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách. Trong đó, các đơn vị cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân các chương trình tín dụng trọng điểm, ưu tiên nguồn vốn cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, học sinh, sinh viên và giải quyết việc làm. Việc giải ngân phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng mục đích, đồng thời gắn với hiệu quả sử dụng vốn thực tế của người dân. Các địa phương và tổ chức hội, đoàn thể cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến những mô hình sử dụng vốn vay hiệu quả để nhân rộng trong cộng đồng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số tại các điểm giao dịch xã, phường, tạo thuận lợi và bảo đảm an toàn cho người dân khi tiếp cận dịch vụ.
Với sự phối hợp của các cấp, ngành và tinh thần chủ động vươn lên của người dân, nguồn vốn tín dụng chính sách tiếp tục góp phần phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống tại các địa bàn khó khăn của Cà Mau. Đây cũng là một trong những nguồn lực quan trọng giúp địa phương thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong giai đoạn mới.
Tên tự gọi: Người Khmer.
Dân số: 1.260.640 người, (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).
Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me.
Lịch sử: Trước thế kỉ XII người Khmer và văn hoá của họ giữ vai trò chủ thể ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Hoạt động sản xuất: Người Khmer là cư dân nông nghiệp dùng cày và trồng lúa nước. Trong bộ công cụ nông nghiệp khá hoàn thiện và hiệu quả của họ, có những dụng cụ độc đáo thích ứng với điều kiện địa lí sinh thái Nam bộ như cái phảng thay cho cày chuyên dùng ở vùng đất phèn, mặn để phát cỏ, cù nèo (Pok) dùng để vơ cỏ. Cây nọc cấy (Sơ chal) dấu vết của chiếc gậy chọc lỗ xa xưa, tạo ra lỗ để cắm cây lúa ở những chân ruộng nước nhưng đất cứng, và cái vòn gặt (Kần điêu) dùng để cắt lúa.
Người Khmer có nghề đánh cá, dệt, chiếu, đan lát, dệt vải, làm đường thốt nốt và làm gốm. Kĩ thuật gốm đơn giản, công cụ chính là hòn kê (K’leng), bàn dập (Chơ), chưa dùng bàn xoay, không có lò nung cố định, gốm mộc, không màu,với độ nung thấp. Sản phẩm gốm chủ yếu là đồ gia cụ, tiêu biểu nhất là bếp (Cà ràng) và nồi (Cà om) rất được người Việt, người Hoa ở đồng bằng sông Cửu Long ưa dùng.
Ăn: Người Khmer trồng hơn 150 giống lúa tẻ và nếp khác nhau, họ thường ăn cơm tẻ và cơm nếp. Thức ăn hằng ngày có tôm, cá nhỏ, ếch, nhái, rau, củ. Họ chế biến rất nhiều loại mắm: mắm ơn Pứ làm bằng tôm tép, mắm Pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, các sọc, cá trê, tôm tép, mắm pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, cá sọc, cá trê, tôm tép trộn với thính và muối. Gia vị ưa thích nhất là vị chua (từ quả me hay mè) và cay (hạt tiêu, tỏi, sả, ca ri...).
Mặc: Nam nữ trước đây đều mặc xà rông bằng lụa tơ tằm do họ tự dệt. Lớp thanh niên ngày nay thích mặc quần âu với áo sơmi. Những người đứng tuổi, người già thường mặc quần áo bà ba màu đen, nam giới khá giả đôi khi mặc quần áo bà ba màu trắng với chiếc khăn rằn luôn quấn trên đầu, hoặc vắt qua vai. Chỉ đặc biệt trong cưới xin, nam nữ mới mặc quần áo cổ truyền. Chú rể mặc áo xà rông, áo màu đỏ, cổ đứng với hàng khuy trước ngực, bên vai trái quàng chiếc khăn dài trắng (Kăl xinh) và con dao cưới (Kầm pách) ngụ ý để bảo vệ cô dâu. Còn cô dâu mặc Xăm pốt (váy)màu tím hay màu hồng, áo dài màu đỏ, quàng khăn và đội mũ cưới truyền thống. áo dài Khơ Me (Wện) gần gũi với chiếc áo dài của phụ nữ Chăm: áo bịt tà, thân áo rộng và dài dưới gối, cổ áo thấp và xẻ trước ngực vừa đủ để chui đầu vào, tay áo chật, hai bên sườn thường ghép thêm bốn miếng vải (thường hoặc màu) kéo dài từ nách đến gấu áo.
Ở: Họ sống ở đồng bằng sông Cửu Long, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam bộ và tụ cư trên 3 vùng môi sinh lớn: vùng đồng bằng nội địa, vùng phèn mặn ven biển, vùng đồi núi Tây Nam giáp biên giới Cam Pu Chia. Người Khmer trước đây ở nhà sàn, nay sống trong các ngôi nhà đất.
Phương tiện vận chuyển: Thường sử dụng xe bò (cộ), xe lôi bánh gỗ, hoặc bánh hơi, đi lại trên đường hay những chân ruộng khô, vận chuyển nông sản trong mùa thu hoạch.
Sống trong môi trường chằng chịt kênh, rạch, ghe, thuyền của người Khmer có rất nhiều loại: xuồng ba lá, ghe tam bản, thuyền " tắc rán" hoặc thuyền "đuôi tôm" chạy máy. Ðặc biệt nhất là chiếc ghe Ngo (Tuộc mua) dài 30m, làm bằng gỗ sao, có từ 30-40 tay chèo, mũi và hai bên thành thuyền có vẽ hình ó biển, voi, sư tử, sóng nước. Ghe Ngo chỉ sử dụng trong dịp lễ chào mặt trăng OK-ang Bok (tháng 10 âm lịch), còn ngày thường họ gửi trong chùa, được cư dân trong các "Phum", "Sóc" coi như vật thiêng.
Quan hệ xã hội: Gia đình nhỏ một vợ một chồng, ở riêng và là đơn vị kinh tế độc lập, có nơi 3-4 thế hệ sống chung trong một nhà. Xã hội Khmer vẫn còn tồn tại nhiều tàn dư mẫu hệ.
Người Khmer có rất nhiều họ khác nhau. Những họ do triều Nguyễn trước đây đặt ra như: Danh, Kiên, Kim, Sơn, Thạch. Những họ tiếp thu từ người Việt và người Hoa như: Trần, Nguyễn, Dương, Trương, Mã, Lý... Lại có những họ thuần tuý Khmer như U, Khan, Khum. Tình trạng ngoại tình, đa thê, li hôn hoặc loạn luân giữa những người có huyết thống trực hệ, ít xẩy ra hoặc tuyệt đối nghiêm cấm.
Hôn nhân: Hôn nhân thường do cha mẹ xếp đặt, có sự thoả thuận của con cái. Cưới xin trải qua 3 bước: làm mối, dạm hỏi và lễ cưới, được tổ chức ở bên nhà gái. Sau đó, người con trai phải ở bên nhà vợ một thời gian. Trải qua ít năm hoặc khi có con, họ ra ở riêng, nhưng vẫn cư trú bên ngoại.
Ma chay: Tục hoả thiêu đã có từ lâu. Sau khi thiêu, tro được giữ trong tháp "Pì chét đẩy", xây cạnh ngôi chính điện trong chùa.
Lễ tết: Có 2 lễ lớn trong năm.
Tết Chuôn chnam Thmây tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 đầu tháng Chét (theo Phật lịch) vào khoảng tháng 4 dương lịch.
Lễ chào mặt trăng (ok ang bok) tổ chức vào rằm tháng 10 âm lịch, trong lễ này có đua thuyền Ngo giữa các phum - sóc.
Thờ cúng: Thờ Phật, tổ tiên và thực hành các nghi lễ nông nghiệp như cúng thần ruộng (neak tà xiê), gọi hồn lúa (ok ang leok), thần mặt trăng (ok ang bok).
Học: Con trai khi lớn đều được cha mẹ gửi vào chùa làm sư từ 3 đến 5 năm. Họ được học kinh Phật, học chữ Khmer ở các trường chùa. Chỉ sau nghĩa vụ tu hành, họ mới được phép hoàn tục và mới có quyền được lập gia đình.
Văn nghệ: Người Khmer có cả một kho tàng phong phú về truyện cổ như thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười, có một nền sân khấu truyền thống như Dù kê, Dì kê, một nền âm nhạc vừa có nguồn gốc Ấn Ðộ, vừa có nguồn gốc Ðông Nam Á. Nghệ thuật và kiến trúc chùa tháp được coi là di sản đặc sắc nhất của văn hoá Khmer. Trong các ngôi chùa Khmer của Phật giáo tiểu thừa (Thérévada), ngoài tượng Ðức Phật Thích Ca được tôn thờ duy nhất, chiếm vị trí trung tâm khu chính điện, vẫn tồn tại một hệ thống phong phú linh thần, linh thú - những dấu vết tàn dư còn lại của Bà la môn giáo và tín ngưỡng dân gian.
Theo cema.gov.vn