Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I xác định rõ 3 trụ cột phát triển gồm: thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực. Trong đó, thể chế được xác định là yếu tố đột phá, đóng vai trò "mở đường" để khơi thông các nguồn lực phát triển. Thực tế triển khai tại Lào Cai cho thấy, những điều chỉnh về chính sách trong thời gian gần đây đang tạo ra hiệu ứng tích cực, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của địa phương.
Lượng khách quốc tế tăng mạnh
Xã Y Tý - vùng đất biên cương của Lào Cai, sở hữu cảnh quan thiên nhiên độc đáo, cùng bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên nhiều năm qua, du lịch nơi đây vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ những rào cản về thể chế. Trước đây, theo quy định tại Nghị định số 34/2014/NĐ-CP, ngày 29/4/2014 của Chính phủ về "Quy chế khu vực biên giới đất liền nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam", khách nước ngoài muốn vào khu vực biên giới phải xin cấp phép, thời gian xử lý kéo dài từ 2 - 3 ngày.
Quy định này khiến nhiều công ty lữ hành quốc tế e ngại, khách du lịch nước ngoài khó tiếp cận các điểm đến vùng biên như Y Tý, A Mú Sung... Tuy nhiên sau đó, Nghị định số 299/2025/NĐ-CP, ngày 17/11/2025 của Chính phủ "Sửa đổi, bổ sung một số điều các Nghị định của Chính phủ về biên phòng, biên giới quốc gia" bãi bỏ quy định cấp phép đối với người nước ngoài đã thường trú, tạm trú tại Việt Nam. Chính sách này đã nhanh chóng tạo hiệu ứng tích cực.
Cụ thể như tại Khu nghỉ dưỡng Biển Mây (xã Y Tý), số lượng khách quốc tế tăng mạnh từ đầu năm 2026. Anh Đỗ Mạnh Thắng (chủ đầu tư khu nghỉ dưỡng) cho biết, chính sách mới đã giúp doanh nghiệp “thở phào” sau nhiều năm gặp khó bởi "điểm nghẽn" lớn đã được giải quyết. Y Tý có cảnh quan đặc sắc và được khách quốc tế đánh giá cao. Khi thủ tục thuận lợi, lượng khách đến khu nghỉ dưỡng tăng gấp 3 - 4 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Không chỉ riêng các doanh nghiệp du lịch, người dân địa phương cũng hưởng lợi trực tiếp từ chính sách này. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư homestay, phát triển dịch vụ du lịch cộng đồng. Các tour trekking, săn mây, trải nghiệm văn hóa bản địa ngày càng thu hút du khách quốc tế.
Theo ông Trần Sơn Bình, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Nghị định 299 tạo "bước ngoặt" đối với du lịch Lào Cai, đặc biệt là khu vực biên giới. Chính sách này tạo điều kiện thuận lợi để hiện thực hóa mục tiêu đón hơn 2 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2026; đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch xanh, bền vững tại các địa bàn trọng điểm.
Việc tháo gỡ rào cản thể chế không chỉ giúp gia tăng lượng khách quốc tế mà còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư. Nhiều nhà đầu tư chiến lược đang tìm hiểu, khảo sát phát triển các khu nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch sinh thái tại Y Tý, Bắc Hà và khu vực biên giới. Khi “điểm nghẽn” được tháo gỡ, tiềm năng du lịch vùng biên nhanh chóng được đánh thức, tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế địa phương.
Cải cách thể chế - “đòn bẩy” phát triển kinh tế
Không chỉ du lịch, xuất nhập khẩu - một trong những trụ cột kinh tế quan trọng của Lào Cai đang ghi nhận những đột phá mạnh mẽ từ cải cách thể chế. Lào Cai có lợi thế lớn về cửa khẩu quốc tế, là điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng giữa Việt Nam và Trung Quốc. Việc liên thông dữ liệu trên Cổng dịch vụ công quốc gia giữa 8 lực lượng tại cửa khẩu đã tạo ra bước thay đổi căn bản.
Doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục từ xa, số hóa toàn bộ quy trình từ nhà máy đến cửa khẩu. Ông Vương Trinh Quốc, Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Lào Cai cho biết: Khi dữ liệu được chia sẻ, liên thông, doanh nghiệp có thể hoàn tất thủ tục từ sớm, từ xa. Khi hàng hóa đến cửa khẩu, mọi thông tin đã có sẵn, giúp rút ngắn tối đa thời gian thông quan.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thời gian thông quan nhanh hơn đồng nghĩa với giảm chi phí logistics, tăng sức cạnh tranh hàng hóa, đặc biệt với các mặt hàng nông sản tươi sống. Thực tế cho thấy, sau khi triển khai hệ thống liên thông dữ liệu, lượng hàng hóa qua Cửa khẩu Lào Cai tăng rõ rệt. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu đánh giá cao tính minh bạch, thuận lợi của hệ thống mới.
Không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, cải cách thể chế trong lĩnh vực xuất nhập khẩu còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm nguy cơ ùn tắc, nâng cao năng lực cạnh tranh của Cửa khẩu Lào Cai so với các địa phương khác.
Những chuyển biến trong 2 lĩnh vực du lịch và xuất nhập khẩu cho thấy, cải cách thể chế đang thực sự trở thành “đòn bẩy” phát triển của Lào Cai. Từ địa phương còn nhiều khó khăn về hạ tầng và nguồn lực, Lào Cai đang tận dụng lợi thế thể chế để tạo bước phát triển nhanh hơn.
Khi thủ tục được đơn giản hóa, môi trường đầu tư trở nên minh bạch, thông thoáng, các nguồn lực xã hội được huy động mạnh mẽ hơn. Cùng với đó, việc đồng bộ thể chế với phát triển hạ tầng giao thông, logistics, cửa khẩu quốc tế sẽ giúp Lào Cai từng bước trở thành trung tâm kết nối giao thương của khu vực.
Những thay đổi về cơ chế, chính sách tại Lào Cai cho thấy hướng đi đúng trong chiến lược phát triển. Khi những “điểm nghẽn” được tháo gỡ, các lĩnh vực trụ cột nhanh chóng chuyển động, tạo ra những xung lực mới cho nền kinh tế. Đây không chỉ là sự thay đổi về thủ tục hành chính, mà còn là bước chuyển tư duy trong quản lý, điều hành phát triển.
Thể chế mở đường, nguồn lực được khơi thông, Lào Cai đang từng bước khẳng định vị thế mới trên bản đồ kinh tế khu vực. Với những đột phá về thể chế ở các lĩnh vực trụ cột, tỉnh đang tạo dựng nền tảng vững chắc để bứt phá, trở thành trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, xứng đáng với vị trí chiến lược nơi biên cương phía Bắc của Tổ quốc./.
