Khi Nghị định 185/2026/NĐ-CP cùng các quy định mới của tỉnh đặt ra yêu cầu cụ thể hơn về tiêu chuẩn, phụ cấp và trách nhiệm, bài toán đặt ra không còn là có bao nhiêu cán bộ trẻ mà là làm thế nào để họ có đủ điều kiện làm việc, trưởng thành và gắn bó lâu dài với cơ sở.
Người trẻ làm việc khó, tìm hướng mới cho bản làng
Ở xã vùng biên Na Ngoi, nơi sản xuất còn gặp nhiều khó khăn do địa hình, khí hậu, giao thông và thị trường, việc tìm hướng phát triển kinh tế phù hợp không dễ. Từ thực tế đó, Bí thư Chi bộ bản Tổng Khư Lầu Bá Pó, sinh năm 1994 mạnh dạn thử nghiệm trồng đào cảnh, từng bước mở hướng sản xuất mới cho người dân.
Tốt nghiệp Trường Đại học Lâm nghiệp, từng là Phó Bí thư Đoàn Thanh niên xã Na Ngoi, anh Pó trở về quê lập nghiệp và được giao nhiệm vụ Bí thư Chi bộ bản Tổng Khư. Anh xác định muốn vận động người dân thay đổi cách làm trước hết cán bộ phải gương mẫu, trực tiếp thử nghiệm và chứng minh hiệu quả bằng mô hình cụ thể. Nhận thấy cây đào phù hợp với khí hậu, đất đai và có thị trường dịp Tết, anh đầu tư hơn 3.000 gốc đào. Trong thời gian chờ cây cho thu hoạch, gia đình trồng thêm 1 ha gừng theo hướng “lấy ngắn nuôi dài”, vừa tạo nguồn thu trước mắt vừa giảm rủi ro. “Tết năm nay, gia đình dự kiến xuất bán hơn 100 cành đào huyền. Nếu cây đào cho hiệu quả ổn định, tôi sẽ hỗ trợ, hướng dẫn các hộ dân khác cùng làm”, anh Pó chia sẻ.
Theo anh Pó, mô hình kinh tế phải phù hợp diện tích đất, điều kiện canh tác, khả năng đầu tư và quan trọng là có đầu ra. Khi hiệu quả được kiểm chứng, việc vận động người dân làm theo sẽ thuận lợi hơn. Từ mô hình của gia đình, anh mong muốn người dân từng bước giảm sản xuất manh mún, chủ động lựa chọn cây trồng có giá trị, kết hợp cây ngắn ngày với dài ngày để tạo nguồn thu ổn định, phù hợp điều kiện vùng biên.
Bí thư Đảng ủy xã Na Ngoi Lầu Bá Chò cho biết, cán bộ trẻ có lợi thế về sức trẻ, khả năng tiếp cận kiến thức mới và tinh thần đổi mới. Địa phương chú trọng giao việc, tạo điều kiện để cán bộ trẻ rèn luyện, phát huy năng lực. Ở địa bàn khó khăn, cán bộ trẻ phải gần dân, hiểu sản xuất, mạnh dạn đi đầu, tìm cách làm mới để tạo hiệu quả, góp phần giúp người dân có thêm hướng phát triển kinh tế phù hợp.
Tại bản Na Bè, xã Tương Dương, Trưởng bản Lỳ Bá Chìa, sinh năm 1992 cũng chọn cách thuyết phục người dân từ sản xuất, tiêu thụ đặc sản bản địa. Với kiến thức chuyên ngành kinh tế, anh Chìa đã tiên phong đi đầu chuyển đổi diện tích kém hiệu quả sang bảo tồn, phát triển 1ha giống dứa bản địa, tạo sinh kế ổn định cho người dân.
Thay vì sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào các loại cây truyền thống có giá trị thấp, nhiều hộ dân trong bản đã chuyển sang sản xuất hàng hóa gắn với nhu cầu thị trường và liên kết với doanh nghiệp. Theo anh Chìa, cần kết nối người trồng với doanh nghiệp tiêu thụ và nâng chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu chế biến. Từ một cán bộ cơ sở, anh đang phải học cách nhìn rộng hơn là sản xuất gắn với thị trường.
Tương tự, với kiến thức chuyên ngành kinh tế, anh Lương Văn Chín, sinh năm 1990, Trưởng bản Khe Ngậu, xã Tương Dương luôn trăn trở tìm hướng nâng cao giá trị nông sản địa phương. Anh chủ động tìm hiểu thị trường, đẩy mạnh quảng bá các sản phẩm OCOP như cà ngọt, xoài Tương Dương trên mạng xã hội, từng bước mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng. Cách làm của anh góp phần thay đổi tư duy sản xuất, tiêu thụ sản phẩm của người dân; đồng thời mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp với tiềm năng, lợi thế của địa phương.
Điều anh quan tâm không chỉ là thu nhập của gia đình, đó còn là câu chuyện giữ chân người trẻ. Nếu thanh niên không có sinh kế tại quê nhà, họ sẽ tiếp tục đi làm xa. Khi người trẻ rời bản, địa phương vừa thiếu lao động, vừa thiếu nguồn cán bộ kế cận. Trẻ hóa cán bộ vì thế gắn chặt với bài toán phát triển kinh tế.
Từ những cách làm cụ thể của đội ngũ cán bộ trẻ, người dân địa phương đang dần thấy rõ những hướng đi mới trong phát triển kinh tế. Chị Vi Thị Khuyên, bản Khe Ngậu cho rằng, các bí thư chi bộ, trưởng bản trẻ dù mới tiếp nhận công việc nhưng đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, năng động, dám nghĩ, dám làm. Không chỉ gần gũi, lắng nghe bà con, các cán bộ trẻ còn chủ động tìm tòi mô hình sản xuất, kết nối thị trường, mở hướng phát triển kinh tế. “Bà con thấy cán bộ làm được thì tin tưởng, học tập và làm theo”, chị Khuyên chia sẻ.
Tạo điều kiện để cán bộ trẻ trưởng thành từ cơ sở
Ngày 26/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 185/2026/NĐ-CP về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở. Nghị định tạo cơ sở để các địa phương kiện toàn đội ngũ cán bộ trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo quy định mới, thống nhất 3 chức danh gồm Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố và Trưởng Ban Công tác Mặt trận. Mức khoán quỹ phụ cấp được nâng từ 6 lên 8 lần mức lương cơ sở đối với địa bàn đặc thù và từ 4,5 lên 6,5 lần đối với các địa bàn còn lại.
Cụ thể hóa chính sách này, Nghị quyết 23/2026/NQ-HĐND ngày 14/7/2026 của HĐND tỉnh Nghệ An quy định 3 chức danh người hoạt động không chuyên trách ở khối, xóm, thôn, bản; đồng thời xác định 7 chức danh người tham gia hoạt động và cơ chế kiêm nhiệm. Quy định mới góp phần tinh gọn đội ngũ; đồng thời tạo cơ sở để các địa phương lựa chọn, bố trí nhân sự phù hợp yêu cầu nhiệm vụ.
Tại Nghệ An, Quyết định 52/2026/QĐ-UBND ngày 25/8/2026 bổ sung yêu cầu cán bộ cơ sở phải có kỹ năng hòa giải, xử lý tình huống, ứng dụng công nghệ thông tin, lập kế hoạch, tổng hợp và báo cáo. Quy định 970-QĐ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy cũng nhấn mạnh kỹ năng công nghệ, khuyến khích trẻ hóa đội ngũ, ưu tiên người có trình độ đại học và kinh nghiệm công tác ở cơ sở.
Những yêu cầu mới cho thấy cán bộ thôn, bản không chỉ gần dân, nắm địa bàn, tuyên truyền và vận động nhân dân mà còn phải từng bước làm chủ công nghệ, đổi mới phương thức làm việc. Để cán bộ trẻ phát huy năng lực, nhất là tại miền núi, biên giới cần đi cùng hạ tầng, điều kiện làm việc và đào tạo phù hợp. Nghị định 185 cũng có quy định linh hoạt về quy mô hộ gia đình đối với địa bàn dân cư phân tán, giao thông khó khăn, đặc biệt khó khăn. Đây là cơ sở để chính sách cán bộ sát thực tế hơn, tạo điều kiện cho người trẻ phát huy vai trò ngay từ cơ sở.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Yên Na Vy Thị Bích Thủy cho rằng, cán bộ trẻ cần được tin tưởng, giao việc khó và có sự đồng hành, hướng dẫn của cấp ủy. Theo bà, tạo cơ hội cống hiến, môi trường để phát huy năng lực và con đường phát triển rõ ràng chính là cách tạo nguồn, giữ người trẻ bền vững.
Còn ông Lô Xuân Thao, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Châu Khê cho rằng, cùng với chính sách chung, cán bộ trẻ ở miền núi, biên giới cần được tạo điều kiện về hạ tầng, trang thiết bị và đào tạo phù hợp với đặc thù địa bàn. Địa phương kiến nghị tiếp tục quan tâm bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng vận động quần chúng; đồng thời mạnh dạn giao việc, giao trách nhiệm để cán bộ trẻ có cơ hội thử sức, đề xuất sáng kiến và phát huy năng lực. Khi được trao niềm tin và có môi trường rèn luyện, cán bộ trẻ sẽ trở thành lực lượng quan trọng trong đổi mới phương thức quản lý, phát triển kinh tế và xây dựng cơ sở vững mạnh.
Sau sắp xếp, Nghệ An đang có thêm cơ hội xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở trẻ, năng động, đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới. Tuy nhiên, trẻ hóa đội ngũ không chỉ là bố trí người trẻ vào vị trí công tác mà quan trọng hơn là tạo môi trường để họ được làm việc, thử sức và trưởng thành.
Phó Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Hoàng Nghĩa Hiếu cho rằng, cần quan tâm đào tạo, bồi dưỡng; đồng thời mạnh dạn giao việc, giao trách nhiệm để cán bộ trẻ ở thôn, xóm, bản có điều kiện phát huy năng lực. Cùng với đó là sự đồng hành, hướng dẫn của những cán bộ có kinh nghiệm để người trẻ vừa làm, vừa học hỏi từ thực tiễn.
Từ cơ sở cho thấy, cán bộ trẻ ngày nay không chỉ cần gần dân, hiểu dân mà còn phải biết sử dụng công nghệ, kết nối nguồn lực và tìm cách làm mới để hỗ trợ người dân phát triển kinh tế. Một bí thư chi bộ, trưởng bản năng động có thể biến lợi thế của địa phương thành những cách làm cụ thể, thiết thực. Khi được trao cơ hội, có công cụ và được đánh giá bằng hiệu quả công việc, cán bộ trẻ sẽ có điều kiện trưởng thành. Đây cũng là cách Nghệ An tạo nguồn cán bộ lâu dài, từ thôn, bản hôm nay đến xã, phường trong tương lai.
