Lần đầu tiên tại tỉnh Đắk Lắk, các phiên đấu giá sầu riêng ngay tại vườn được tổ chức, nằm trong khuôn khổ Lễ hội Sầu riêng năm 2026. Phương thức tiêu thụ hoàn toàn mới này không chỉ mang về thêm hàng tỷ đồng cho người nông dân, mà còn cắt đứt khâu trung gian, tạo dựng niềm tin bền vững giữa doanh nghiệp xuất khẩu và người trồng.
Mở rộng lợi ích từ quy trình công khai, minh bạch
Phiên đấu giá sản phẩm sầu riêng tại vườn lần thứ nhất do UBND xã Krông Pắc tổ chức vào ngày 25/7 vừa qua diễn ra theo hình thức đấu giá kín trực tiếp. Toàn bộ quy trình tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc công khai, minh bạch dưới sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của các bên liên quan.
Trước khi tiến hành đấu giá, Ban Tổ chức đã công bố thông tin chi tiết của lô sản phẩm sầu riêng Dona, tọa lạc tại thôn 19/5, xã Krông Pắc, có diện tích 14,36 ha, thuộc sở hữu của 10 hộ dân, sản lượng dự kiến khoảng 350 tấn. Các cây sầu riêng có độ tuổi trung bình 22 năm, trong giai đoạn cho năng suất ổn định. Trên cơ sở đó, mức giá khởi điểm 55.000 đồng/kg sầu riêng được Ban Tổ chức công bố để các doanh nghiệp nghiên cứu và đưa ra mức phù hợp.
Nghi thức kiểm tra, mở niêm phong thùng phiếu được thực hiện công khai trước sự chứng kiến của chính quyền, đại diện nhà vườn và các doanh nghiệp đủ điều kiện. Sau hai vòng bỏ phiếu kịch tính dựa trên đánh giá kỹ lưỡng về chất lượng và sản lượng, mức giá trúng thầu được xác định là 68.000 đồng/kg - tổng giá trị hợp đồng đạt gần 24 tỷ đồng. So với giá khởi điểm, 10 hộ dân tham gia lô đấu giá số 01 đã có thêm 4,5 tỷ đồng. Sự thành công của phiên đấu giá đã mang lại niềm vui trọn vẹn cho nông dân, doanh nghiệp, chính quyền địa phương.
Gia đình ông Nguyễn Văn Đoàn trồng hơn 3,6 ha sầu riêng từ năm 2004, sản lượng năm nay khoảng 90 tấn. Tham gia trong lô đấu giá số 01, ông Đoàn phấn khởi chia sẻ, mức giá trúng vượt kỳ vọng của bà con. Là nông dân trồng sầu riêng, ông Đoàn hy vọng, qua những phiên đấu giá, sản phẩm sầu riêng được bán đúng giá trị, công khai, không qua khâu trung gian, không bị thương lái ép giá hay trải qua các khâu trung gian bấp bênh như trước.
Về phía đơn vị trúng đấu giá, bà Đinh Thị Hoa, Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Nông nghiệp Nguyên Thuận cho biết, doanh nghiệp đã đi khảo sát từng vườn trước phiên đấu giá. Trước đây, giữa doanh nghiệp và nhà nông thường thiếu có tiếng nói chung. Hiện nay nhờ có chính quyền địa phương hỗ trợ kết nối trực tiếp qua phiên đấu giá, việc mua bán sẽ trở nên rõ ràng hơn. Qua phiên đấu giá, doanh nghiệp hoàn toàn an tâm khi ký kết được vùng trồng đạt chất lượng, sản lượng, đáp ứng các yêu cầu để xuất khẩu. Doanh nghiệp cam kết làm đúng theo hợp đồng giữa công ty và nhà vườn. Về lâu dài, doanh nghiệp muốn đồng hành với bà con nông dân để phát triển chất lượng sầu riêng Krông Pắc, mang đến thị trường Trung Quốc với giá trị cao.
Theo ông Lại Đức Đại, Chủ tịch UBND xã Krông Pắc, việc tổ chức đấu giá là bước đi chiến lược của địa phương trong lộ trình xây dựng xây dựng chuỗi sản xuất ngành hàng, khẳng định và nâng tầm thương hiệu sầu riêng Krông Pắc. Người nông dân không chỉ bán sản phẩm mà còn bán được giá trị xứng đáng với công sức tạo ra. Qua các phiên đấu giá, địa phương mong muốn kết nối thị trường và người sản xuất một cách trực tiếp, nhanh nhất, hiệu quả nhất và mang đến sự hài lòng cho các bên.
Phiên đấu giá còn cho thấy tính minh bạch của sản phẩm sầu riêng. Các lô sầu riêng được đấu giá đều đạt chứng nhận VietGAP, có hồ sơ xác nhận vùng trồng không nhiễm Cadimi cũng như các kim loại nặng. Khu vườn được chăm sóc theo quy trình kiểm soát chặt chẽ từ nguồn nước, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến quản lý sâu bệnh và thời gian cách ly trước thu hoạch. Khác với phương thức thu mua truyền thống, doanh nghiệp thăm vườn, biết quy trình sản xuất của người nông dân, sau đó mới đưa ra mức giá phù hợp cho cả vùng nguyên liệu.
Đột phá tư duy sản xuất
Để tổ chức 3 phiên đấu giá trong khuôn khổ Lễ hội, UBND xã Krông Pắc lựa chọn các vườn sầu riêng mẫu, với diện tích khoảng gần 200 ha, sản lượng dự kiến 4.600 tấn. Việc tổ chức các phiên đấu giá thành công làm cho nông dân có động lực chăm sóc vườn cây tốt hơn, nỗ lực tạo nên sản phẩm sầu riêng chất lượng, chuẩn chỉ hơn.
Ông Phạm Viết Ngọc, thành viên Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp sạch Krông Pắc cho biết, gia đình ông trồng hơn 1ha sầu riêng Dona, sản lượng đạt khoảng 45 - 50 tấn. Quá trình chăm sóc, gia đình ông luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăm sóc vườn cây theo hướng dẫn của hợp tác xã, truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ Blockchain và cố gắng tạo nên những quả đẹp để tham gia đấu giá. Được tham gia đấu giá, ngoài việc được giá cao ổn định, nông dân an tâm hơn trong việc mua bán sầu riêng, giao dịch đảm bảo, không sợ thị trường trôi nổi như trước đây.
Ông Mai Đình Thọ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp sạch Krông Pắc cho biết, so với các vùng trồng sầu riêng khác, thành viên hợp tác xã đã đi trước một bước về sản xuất theo tiêu chuẩn, áp dụng công nghệ trong sản xuất và quản lý. Hợp tác xã sẽ tham gia đấu giá ở phiên thứ 2, với diện tích hơn 10 ha, sản lượng khoảng 300 - 360 tấn. Các phiên đấu giá không chỉ dừng lại ở câu chuyện giá trúng bao nhiêu, mà các đơn vị trúng đấu giá họ cũng tự hào, an tâm khi được chọn những vườn chất lượng tốt để bán cho khách hàng. Không chỉ tăng thêm về hiệu quả kinh tế, người nông dân còn hãnh diện vì làm ra những trái sầu riêng chất lượng tốt, được thị trường tôn vinh.
Đối với các cơ quan quản lý, các phiên đấu giá không chỉ là hoạt động xúc tiến thương mại đơn thuần, mà còn là dấu mốc khẳng định quyết tâm đổi mới tư duy quản lý, đổi mới phương thức kết nối thị trường, từng bước xây dựng chuỗi giá trị bền vững cho ngành hàng sầu riêng. Không chỉ dừng lại ở sản xuất giỏi, người nông dân từng bước biết tổ chức sản xuất theo chuỗi, quản trị chất lượng, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.
Đánh giá về mô hình mới này, bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk nhận định, việc tổ chức các phiên đấu giá sầu riêng là cách làm sáng tạo, thiết thực, giúp đột phá tư duy cho người nông dân. Từ tổ chức sản xuất nông nghiệp thuần túy, nông dân chuyển sang tư duy làm kinh tế nông nghiệp, đặt giá trị, chất lượng sản phẩm lên hàng đầu. Qua phiên đấu giá còn cho thấy “cái bắt tay” của 4 nhà sẽ đem lại chuỗi liên kết bền vững những giá trị thiết thực, giúp nông dân yên tâm sản xuất, không lo vấn đề “được mùa, mất giá” như trước đây.
Theo dõi phiên đấu giá, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho rằng, nông dân không chỉ chăm chút đến sản lượng, chất lượng mà đã đồng hành cùng với doanh nghiệp, nhà nước để nâng tầm giá trị nông sản. Người nông dân đã triển khai thực hiện quản lý dữ liệu, sản xuất thông minh, chuyển đổi số, xây dựng mã số vùng trồng. Đây là một bước tiến lớn, nông dân không chỉ bán sản phẩm mà còn nâng cao giá trị nông sản. Tham gia đấu giá còn cho thấy trách nhiệm của doanh nghiệp với cộng đồng và trách nhiệm trong xây dựng chuỗi giá trị ngành hàng thông qua hoạt động tham quan các vườn trồng của nông dân, đưa ra mức giá phù hợp để mua sản phẩm.
Một phương thức giao dịch nông sản mới được hình thành dựa trên niềm tin của người trồng và sự hài lòng của bên mua. Cùng với công tác quy hoạch vùng sản xuất, xây dựng mã số vùng trồng và chuyển đổi số trong quản lý chuỗi giá trị, các phiên đấu giá tại vườn - phương thức giao dịch nông sản mới hứa hẹn sẽ góp phần nâng tầm uy tín, đưa ngành hàng sầu riêng của Đắk Lắk phát triển vươn xa./.
