Độc đáo nhà sàn cổ của người Tày ở Thạch An

Độc đáo nhà sàn cổ của người Tày ở Thạch An
Ngôi nhà sàn 9 gian ở thôn Tục Ngã, xã Đức Xuân (Thạch An).
Ngôi nhà sàn 9 gian ở thôn Tục Ngã, xã Đức Xuân (Thạch An).
Công phu xây dựng nhà sàn độc đáo

Xưa thôn Tục Ngã, Đức Xuân là rừng rậm, bạt ngàn cây cối, nhiều thú dữ, chỉ có mấy nóc nhà thưa thớt. Bố ông Nông Hải Dương đến tuổi trưởng thành, lập gia đình xin cha mẹ làm ngôi nhà sàn mới kiên cố để tránh thú dữ, làm kho thóc, bảo đảm an toàn cho gia đình. Phải mất hơn 4 năm, 5 người khỏe sung sức trong gia đình và hơn 10 người thợ mộc cùng nhau chuẩn bị mới làm xong ngôi nhà sàn gỗ quý công phu. Ngày đó, gỗ là vật liệu chính. Hơn 2 năm cả nhà lên rừng tìm cây to, có độ dài từ 4 - 9 m. 36 cây là loại gỗ nghiến, trai, thông núi đá trăm năm tuổi. Lấy gỗ về để khô, những người thợ mộc giỏi mới tiến hành đục, bào, đo đạc, tính ghép thành hình khối để đục mộng, xà, vì kéo, mái lợp để dựng nhà… Năm 1903, ngôi nhà mới bằng gỗ quý to đẹp nhất bản hoàn thành, chiều rộng 8,5 m, chiều dài 23 m, 3 gian bằng gỗ, mái lợp ngói âm dương, vách bưng gỗ. Nhà sàn tầng dưới khoảng trống để nông cụ sản xuất, chăn nuôi gia cầm, tầng 2 là không gian sinh hoạt gia đình, gian giữa nơi trang trọng nhất đặt bàn thờ tổ tiên và cũng là phòng khách, phía sau là bếp. Hai bên là buồng riêng của bố mẹ và con. Phía trên cùng là gác xép nhỏ để thóc, ngô, đỗ, lạc…

Ông Dương kể: Năm 1934, thực dân Pháp siết chặt bộ máy đô hộ, bắt phu, áp bức dân làng sưu cao thuế nặng, nạn giặc dã, cướp bóc nổi lên. Sợ cảnh loạn lạc, ly tán, bố ông Dương mời 2 người anh trai về dựng thêm nhà với mình để nếu nhà ai có việc gì thì dễ dàng hợp sức bảo vệ nhau, an toàn hơn. 3 anh em thống nhất 2 ngôi nhà mới làm nối vào nhà cũ thông nhau, chứ không ngăn cách. 3 hộ vẫn chung như một nhà để quây quần, đoàn kết chung sống bên nhau.

Ngôi nhà bố ông Dương được 2 người anh làm thêm 6 gian với kiến trúc nhà gỗ, lợp ngói âm dương giống ngôi nhà ban đầu. Ngôi nhà trở thành kiến trúc độc đáo bởi hơn 100 cột gỗ dựng thành khung nhà, trong đó, có gần 40 cột chính cao 9 m, cột cao nhất chạy thành 2 hàng. Mặt cắt ngang chia ngôi nhà làm nhiều ngăn, nhưng vì không ngăn lại nên tạo ra mặt cắt dọc nối nhau bởi những cột to, tạo nên không gian 3 chiều. Tổng diện tích 9 gian hơn 400 m2. Phía sau nhà là dãy núi cao, phía trước là cánh đồng rộng có suối chảy qua. Trước cửa nhà làm sàn để ngồi hóng mát mùa hè, phơi ngô, thóc…, mang đậm nét sinh hoạt văn hóa người Tày. Điều đặc biệt, 9 gian nhà gỗ khi quan sát kỹ, các cột gỗ nối khớp qua lỗ mộng với vì kèo, xà ngang. Tất cả được bào nhẵn, nối khít nhau không có khe hở nhỏ. Gỗ quý lâu năm nhẵn bóng, không bị mối, mọt ăn tróc.

Nếp nhà gắn kết các thế hệ

Từ năm 1900 đến nay, ngôi nhà sàn 9 gian thôn Tục Ngã vẫn vững trãi qua 5 thế hệ (ông, bố, mẹ, con, cháu, chắt…) của gia tộc nhà ông Dương. Ngôi nhà không chỉ đặc biệt về độ bền vững vì làm bằng gỗ quý, công phu, tài hoa các thợ mộc xưa làm nhà mà vững về gắn kết linh thiêng mỗi người trong gia tộc. Vào nhà sàn 9 gian rất rộng nhưng khách luôn thấy đầm ấm vì tiếng trẻ con nô đùa, người già cưng nựng, bồng bế con trẻ; bếp lửa bập bùng mùi thơm cơm mới.
 
Nhà sàn 9 gian gia tộc ông Nông Hải Dương (người đứng bên trái) hiện nay có 4 thế hệ chung sống
Nhà sàn 9 gian gia tộc ông Nông Hải Dương (người đứng bên trái)
hiện nay có 4 thế hệ chung sống

Đến nay, 4 thế hệ/15 người vẫn chung sống đoàn kết với nhau như trước đây, không thay đổi, gồm có: ông Nông Văn Táy (chú ruột ông Dương), ông Dương, con ông Dương và cháu ông Dương. Nói về việc gắn kết 4 - 5 thế hệ trong gia tộc, ông Nông Văn Táy - thành viên sống lâu năm nhất trong ngôi nhà chia sẻ: Sở dĩ ngôi nhà 9 gian/3 hộ, có 4 - 5 thế hệ chung sống được là luôn duy trì nền nếp gia tộc. Người đứng đầu gia tộc luôn là tấm gương mẫu mực trong lối sống, quan hệ họ tộc, quán triệt các thành viên duy trì thực hiện nếp sống đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ, động viên nhau lúc khó khăn. Việc quan trọng về làm ăn, quan hệ họ tộc, dạy bảo con cháu…, đều được thành viên bàn bạc, góp ý, bảo ban nhau thống nhất thực hiện. Vì thế, 5 thế hệ gia tộc sống chung mà chưa có lần nào xích mích nhau. Con cháu gia tộc ông Dương nhiều người trưởng thành, trở thành cán bộ tỉnh, ngành, huyện. Đến nay, ông Dương là trưởng họ vẫn thường xuyên họp các gia đình giải quyết mọi việc trong gia tộc, động viên con cháu sống lành mạnh, yêu thương mọi người, thực hiện tốt mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, sống tình làng nghĩa xóm, yêu thương, giúp đỡ bà con trong bản. 3 hộ đều là Gia đình văn hóa tiêu biểu, được dân bản yêu quý.


Hằng năm, cứ vào lễ tảo mộ 3/3 âm lịch, ông Dương đại diện cho 3 nhà lại mời hơn 100 người anh em họ tộc về tảo mộ tưởng nhớ tổ tiên. Ngày Tết mọi người gia tộc dù xa hay gần lại về nhà sàn 9 gian thờ cúng tổ tiên, xum họp gia đình, gặp mặt chúc phúc cho nhau để gửi gắm tình cảm, gắn kết yêu thương, bảo tồn linh thiêng dòng tộc.
 
Nhà sàn 9 gian gia tộc ông Nông Hải Dương, thôn Tục Ngã, xã Đức Xuân (Thạch An) được xây dựng từ năm 1900. Ngôi nhà là điểm đánh dấu trong bản đồ của Pháp khi thua trận trên đường quốc lộ 4, với trận đánh Đông Khê năm 1950. Ngôi nhà trở thành nét văn hóa độc đáo được du khách trong, ngoài tỉnh và người nước Pháp, Italia..., đến tham quan. Ngoài ngôi nhà sàn 9 gian của ông Dương, trong thôn còn có nhiều ngôi nhà sàn khác cũng được dựng từ lâu đời. Nếu được trùng tu, bảo tồn, đây sẽ là một di sản văn hóa độc đáo, đặc trưng của làng người Tày Cao Bằng.

Có thể bạn quan tâm

Khám phá mùa mận chín trên cao nguyên Mộc Châu

Khám phá mùa mận chín trên cao nguyên Mộc Châu

Những ngày này, thung lũng Nà Ka trên cao nguyên Mộc Châu, tỉnh Sơn La bước vào mùa mận chín rực rỡ. Những vườn mận trĩu quả thu hút đông du khách đến tham quan, trải nghiệm tự tay hái và thưởng thức mận hậu giữa không gian núi rừng Tây Bắc thanh bình, thơ mộng.

Xây dựng hành trình trải nghiệm liền mạch cảm xúc trong Công viên địa chất Non nước Cao Bằng

Xây dựng hành trình trải nghiệm liền mạch cảm xúc trong Công viên địa chất Non nước Cao Bằng

Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng không chỉ lưu giữ những giá trị di sản quý hiếm mà còn ẩn chứa chiều sâu văn hóa, lịch sử. Tỉnh Cao Bằng đang nỗ lực tăng cường kết nối các tuyến khám phá trong vùng công viên địa chất tạo nên hành trình du lịch liền mạch, hấp dẫn và giàu bản sắc.

Phát huy giá trị văn hóa, tạo đột phá để du lịch phát triển bền vững

Phát huy giá trị văn hóa, tạo đột phá để du lịch phát triển bền vững

Với lợi thế sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và kho tàng văn hóa phong phú của 20 dân tộc anh em, tỉnh Lai Châu đang triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển du lịch theo hướng bền vững, gắn chặt với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Lai Châu đang thực hiện một cuộc chuyển mình khi biến di sản văn hóa và cảnh quan thiên nhiên thành nguồn lực phát triển kinh tế trong giai đoạn tiếp theo.

Có một không gian trải nghiệm hấp dẫn giữa lòng đô thị nhộn nhịp Cao Bằng

Có một không gian trải nghiệm hấp dẫn giữa lòng đô thị nhộn nhịp Cao Bằng

Sông Bằng Giang chảy qua trung tâm tỉnh Cao Bằng, mang phù sa bồi đắp cho đồng ruộng và tạo điểm nhấn cảnh quan quan trọng, đặc trưng của cảnh ở phố núi. Chính quyền các cấp và ngành du lịch địa phương chú trọng chỉnh trang cảnh quan ven sông Bằng Giang, mở ra không gian du lịch, dịch vụ và các hoạt động văn hóa, giải trí trên sông.

Phát triển bền vững Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu

Phát triển bền vững Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu

Ngày 8/5, tại phường Mộc Châu, UBND tỉnh Sơn La đã làm việc với các phường Mộc Châu, Mộc Sơn, Thảo Nguyên, Vân Sơn và các xã Đoàn Kết, Lóng Sập, Vân Hồ về công tác phát triển du lịch trên địa bàn Mộc Châu và chuẩn bị Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026.

'Chìa khóa' nâng tầm du lịch từ những búp chè

'Chìa khóa' nâng tầm du lịch từ những búp chè

Được hình thành từ đầu thế kỷ XX, đồi chè Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) là một trong những vùng nguyên liệu chè lâu đời nhất tại Lâm Đồng. Nằm ở độ cao khoảng 1.650m so với mực nước biển với khí hậu mát mẻ quanh năm, nơi đây là một trong những điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên, văn hóa và trải nghiệm nông nghiệp.

Làm mới sản phẩm du lịch bằng trải nghiệm giá trị di sản

Làm mới sản phẩm du lịch bằng trải nghiệm giá trị di sản

Nằm nơi điểm giao hòa của hai dòng Nậm Nơn và Nậm Mộ, cây đa cổ thụ tại di tích đền Vạn - Cửa Rào, bản Cửa Rào 1, xã Tương Dương, Nghệ An không chỉ là di sản, một biểu tượng tâm linh mà còn là "pho sử sống" chứng kiến bao thăng trầm của vùng đất miền Tây xứ Nghệ. Việc bảo tồn gắn liền với phát huy giá trị di sản này đang mở ra hướng đi mới cho du lịch văn hóa, sinh thái của địa phương.

Hà Tiên xây dựng hệ sinh thái số, nâng tầm đô thị biển - biên giới

Hà Tiên xây dựng hệ sinh thái số, nâng tầm đô thị biển - biên giới

Phường Hà Tiên có vị trí đặc biệt quan trọng, là địa bàn trọng yếu về quốc phòng - an ninh của tỉnh An Giang và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Phường biên giới này đang trở thành điểm sáng trong chuyển đổi số, với định hướng xây dựng đô thị thông minh, chính quyền số và trung tâm thương mại biên giới quan trọng của vùng Tây Nam Bộ, đặc biệt là số hóa phát triển du lịch.

Văn hóa đại ngàn 'níu chân' du khách

Văn hóa đại ngàn 'níu chân' du khách

Phát huy lợi thế bản sắc văn hóa đa dạng, dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 năm nay, nhiều đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ đặc sắc phục vụ nhân dân và du khách. Không chỉ dừng lại ở tham quan thuần túy, du khách đến "thủ phủ cà phê" còn được đắm mình trong không gian trải nghiệm sống động, nơi di sản hòa quyện cùng nhịp sống hiện đại.

Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ

Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ

Tại Lào Cai, trong chuỗi các hoạt động chào mừng ngày 30/4 và 1/5, trải nghiệm dù lượn “Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ” đã thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Qua đó góp phần quảng bá hình ảnh thiên nhiên, con người Tú Lệ đến gần hơn với du khách, thúc đẩy du lịch địa phương ngày càng phát triển.

Ấn tượng hội thi 'Lung linh vòng Xòe' năm 2026 tại Lào Cai

Ấn tượng hội thi 'Lung linh vòng Xòe' năm 2026 tại Lào Cai

Trong đợt nghỉ lễ 30/4 - 1/5, tại quảng trường Golden Field (phường Nghĩa Lộ), các đơn vị trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã phối hợp tổ chức Hội thi “Lung linh vòng xòe” năm 2026. Hội thi quy tụ 8 đội thi đến từ 4 xã, phường, gần 800 diễn viên, nghệ nhân quần chúng tham gia, để lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả.

Để du lịch trở thành thế mạnh kinh tế

Để du lịch trở thành thế mạnh kinh tế

Tỉnh Thái Nguyên sau hợp nhất có địa hình đa dạng, sở hữu nhiều tiềm năng, lợi thế về tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hóa với nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng.

Sức hút trải nghiệm lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Sức hút trải nghiệm lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5, các điểm di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên đón lượng lớn du khách từ khắp mọi miền Tổ quốc. Dòng người tìm về Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, Đồi A1, Hầm De Castrie, Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ… không chỉ để tham quan mà còn là hành trình trở về với ký ức lịch sử hào hùng của dân tộc.

Phát triển du lịch thám hiểm, tạo dấu ấn cho Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn

Phát triển du lịch thám hiểm, tạo dấu ấn cho Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn

Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có diện tích hơn 4.800 km², sở hữu nhiều hang động giá trị về địa chất, lưu giữ dấu tích người tiền sử. Đây được xem là “kho báu” để Lạng Sơn khai thác, phát triển du lịch thám hiểm hang động, thu hút du khách, nâng cao đời sống người dân.

Du khách đổ về các điểm đến phía Tây Quảng Ngãi

Du khách đổ về các điểm đến phía Tây Quảng Ngãi

Kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, du khách đổ về các địa điểm du lịch tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi ngày càng nhiều. Không chỉ thưởng thức không khí dịu mát, các địa điểm như Măng Đen, suối Đăk Lôi còn mang đến cho du khách không gian trong lành, giúp du khách hòa mình cùng thiên nhiên, khám phá vẻ đẹp của núi rừng Tây Nguyên.

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Giữa mênh mang núi rừng phía Bắc của Tuyên Quang, xã Thượng Lâm hiện lên như một bức tranh thủy mặc sống động, nơi những dãy núi đá vôi trùng điệp soi bóng xuống mặt nước xanh biếc của hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình. Không ồn ào, không phô trương, vùng đất này lặng lẽ quyến rũ du khách bằng vẻ đẹp nguyên sơ, bằng nhịp sống chậm rãi và bằng những câu chuyện huyền thoại được lưu truyền qua bao thế hệ.

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

Ngày 28/4, UBND xã Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi đồng loạt khai trương ba điểm du lịch gồm Làng du lịch cộng đồng Kon Plông; Điểm du lịch Farm Chè sạch Đông Trường Sơn; Không gian văn hóa và ẩm thực Đông Trường Sơn. Đây là những hoạt động đầu tiên của xã Kon Plông trong phát triển du lịch, nhằm đánh thức tiềm năng, lợi thế của vùng đất cao nguyên này.

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Hướng tới kỳ nghỉ lễ kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, ngành du lịch tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều giải pháp từ làm mới sản phẩm, kích cầu thị trường đến nâng cao chất lượng dịch vụ, sẵn sàng đón lượng lớn du khách trong và ngoài nước.

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Những năm gần đây, xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ đang từng bước khẳng định vai trò là vùng sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn, nhờ phát huy hiệu quả mô hình kinh tế tập thể và sự liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã và chính quyền địa phương. Từ những mô hình nhỏ lẻ ban đầu, đến nay nông nghiệp sạch tại xã Pà Cò không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ, không tiếp tục chuyển đổi sang cây trồng khác nhằm bảo tồn cảnh quan đặc trưng và phục vụ định hướng phát triển Khu du lịch Biển Hồ - Chư Đăng Ya đến năm 2050.

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Ngày 21/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh đã tổ chức Hội thi hướng dẫn viên du lịch giỏi tỉnh Thái Nguyên năm 2026. Hoạt động được tổ chức nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, tạo cơ hội giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời tôn vinh những cá nhân tiêu biểu trong hoạt động hướng dẫn du lịch.

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Trong những năm gần đây, du lịch cộng đồng tại Lai Châu đang dần khẳng định là hướng đi hiệu quả, góp phần tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là ở các xã vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn. Trong hành trình đó, sự xuất hiện của công nghệ 4.0 đã và đang mang đến những thay đổi rõ nét.

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Dưới nắng đầu hạ trên cao nguyên đá, những triền nương lanh ở thôn Nhèo Lủng, xã Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang) đang xanh mướt, vào kỳ sinh trưởng. Những thân lanh mảnh mai, tưởng chừng giản dị, lại đang mở ra một hướng đi mới cho phát triển kinh tế và du lịch địa phương, khi xã Đồng Văn triển khai mô hình sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm từ cây lanh.

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn. Về với Bắc Hoa vào mùa Xuân, du khách như lạc bước giữa cánh đồng cải cúc vàng rực, trải dài trong thung lũng, chen lẫn sắc đào phai và những bông hoa mận trắng tinh khôi.