Sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều địa bàn phía Tây tỉnh Gia Lai thiếu nhân lực thú y cơ sở do nhiều cán bộ thú y nghỉ theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP Quy định về tinh giản biên chế. Lực lượng phòng dịch mỏng, trong khi địa bàn rộng, sẽ gia tăng rủi ro về giám sát và xử lý dịch bệnh trên đàn vật nuôi. Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Gia Lai, khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai hiện có 209 dự án chăn nuôi với quy mô đàn vật nuôi lớn lên đến gần 2 triệu con lợn, gần 200.000 con bò và gần 3 triệu con gia cầm.
Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã ghi nhận gần 1.200 con lợn bị tiêu hủy do lây dịch tả lợn châu Phi và 12 trường hợp bệnh dại. Cụ thể, ở nhóm chăn nuôi nhỏ lẻ, tỷ lệ tiêm phòng vẫn thấp; việc vận động, thống kê đàn và tổ chức tiêm phòng gặp nhiều khó khăn do thiếu người bám thôn, làng và theo dõi biến động đàn vật nuôi.
Điển hình như: xã Chư Sê, hiện có đàn gia súc gần 34.000 con và gần 750.000 con gia cầm đang tạo áp lực lớn cho công tác phòng dịch ở cơ sở. Địa bàn rộng, dân số đông, trong khi lực lượng thú y cơ sở của các đơn vị cũ trước đây đã nghỉ theo Nghị định 154, khiến công tác giám sát, hướng dẫn phòng dịch và xử lý tình huống phát sinh gặp nhiều thách thức nhất là khi vào mùa dịch.
Ông Nguyễn Văn Đương, Phó Chủ tịch UBND xã Chư Sê cho biết, sau hợp nhất nhu cầu quản lý chăn nuôi tăng nhưng xã không còn lực lượng thú y cơ sở phụ trách thường xuyên. Địa phương đã kiến nghị cấp có thẩm quyền quan tâm bố trí thú y viên phụ trách thôn, làng để kịp thời tuyên truyền, hướng dẫn người dân chăm sóc vật nuôi, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường để hạn chế nguy cơ phát sinh, lây lan dịch bệnh.
Bên cạnh tình trạng thiếu nhân lực, nhiều địa phương cũng gặp khó trong việc giữ chân lực lượng thú y cơ sở do tính chất công việc nặng nhọc, phải di chuyển nhiều và thường xuyên có mặt tại các hộ chăn nuôi phân tán. Ông Ngô Kim Sử, làng Greo Pết, xã Chư Sê, người có gần 20 năm gắn bó với công tác thú y cơ sở cho biết, với cán bộ bán chuyên trách trình độ trung cấp, sau khi trừ các khoản bảo hiểm, thu nhập còn hơn 3 triệu đồng/tháng. Theo ông Sử, mức phụ cấp này khó đảm bảo để cán bộ yên tâm bám địa bàn lâu dài, trong khi yêu cầu công việc đòi hỏi phải phản ứng nhanh khi có dấu hiệu dịch bệnh và phải thường xuyên có mặt ở cơ sở để hướng dẫn người chăn nuôi.
Khoảng trống nhân lực thú y cơ sở cũng khiến việc tiêu độc, khử trùng, tiêm phòng và xử lý ổ dịch có nguy cơ chậm, nhất là ở các địa bàn rộng, dân cư phân tán. Đơn cử như tại xã Ia Phí, địa phương có gần 15.000 con gia súc và khoảng 28.000 con gia cầm phân bố trên địa bàn 51 thôn, làng với diện tích rộng hơn 21.000 ha. Địa bàn rộng, thôn làng thưa thớt và chia cắt khiến việc kiểm tra, theo dõi đàn vật nuôi, triển khai các biện pháp phòng dịch gặp nhiều trở ngại, đặc biệt trong những thời điểm cần đồng loạt tiêu độc, khử trùng và tổ chức tiêm phòng.
Ông Rơ Châm Phenh, Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Ia Phí cho biết, các thôn làng cách xa nhau nên việc triển khai lực lượng và vật tư phòng dịch mất nhiều thời gian, trong khi dịch bệnh trên vật nuôi có thể lây lan rất nhanh nếu không được khoanh vùng và xử lý sớm. Khi dịch bệnh xảy ra, việc tiêu độc, khử trùng và tổ chức tiêm phòng là những khâu khó đảm bảo kịp thời do nhân lực mỏng.
Ghi nhận tại làng Mrông 3, xã Ia Phí, nhiều hộ chăn nuôi bày tỏ mong muốn lực lượng thú y và chính quyền địa phương kịp thời có mặt khi dịch bệnh xảy ra để hướng dẫn, hỗ trợ xử lý đúng quy trình. Ông Rơ Châm Yung chia sẻ, người chăn nuôi rất cần được tiếp cận sớm thông tin, hướng dẫn chuyên môn và hỗ trợ ngay tại chuồng trại để hạn chế thiệt hại và giảm nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.
Địa bàn rộng, đàn vật nuôi lớn nên khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai luôn đối mặt với nguy cơ dịch bệnh phát sinh, nhất là ở khu vực chăn nuôi nhỏ lẻ. Do đó, việc kiện toàn lực lượng thú y cơ sở được xem là giải pháp cấp thiết để giữ an toàn dịch bệnh và ổn định chăn nuôi trong khu vực./.
