Sau những mùa mưa lũ và trước áp lực dân số ngày càng tăng, một khu dân cư an toàn, ổn định không chỉ là nhu cầu cấp thiết mà còn là kỳ vọng để người dân yên tâm phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống gắn bó với quê hương vùng biên viễn Lai Châu.
Nỗi lo đất ở chật hẹp, nguy cơ thiên tai
Nà Hừ là bản đông dân nhất của xã biên giới Bum Nưa với 290 hộ, hơn 1.520 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Thái. Bản nằm bên quốc lộ 4H, cách trung tâm xã khoảng 4km với những nếp nhà sàn truyền thống nằm san sát nhau bên dòng suối Nậm Bum, tạo nên một không gian sinh hoạt đặc trưng của đồng bào Thái.
Nhưng phía sau vẻ bình yên ấy là nỗi trăn trở suốt nhiều năm qua về đất ở ngày càng chật hẹp, dân số tăng theo thời gian. Nhiều gia đình có tới ba thế hệ cùng sinh sống trong những ngôi nhà sàn chưa đầy 100m². Không gian sinh hoạt, sản xuất ngày càng hạn chế, trong khi nguy cơ thiên tai vẫn luôn tiềm ẩn.
Trận lũ quét năm 2019 là ký ức khó quên đối với người dân Nà Hừ. Thiên tai ảnh hưởng đến 21 hộ dân, trong đó 9 hộ phải di chuyển khẩn cấp. Sau đó, tỉnh Lai Châu đã quan tâm đầu tư các công trình phòng, chống thiên tai. Năm 2021, UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tuyến kè dài khoảng 385m nhằm bảo vệ khu dân cư. Nhờ đó, cuộc sống người dân từng bước ổn định hơn. Tuy nhiên, trước sức ép gia tăng dân số, nhu cầu về đất ở vẫn ngày càng lớn.
Bà Lù Thị Phấn, một người dân bản Nà Hừ chia sẻ: "Bản hiện rất chật chội, nhà san sát nhau. Gia đình tôi và nhiều bà con trong bản mong muốn được Nhà nước đầu tư, giúp bà con có nơi ở mới an toàn để có điều kiện phát triển kinh tế; đồng thời đảm bảo cuộc sống cho người dân trong bản".
Không chỉ giải quyết nhu cầu về không gian sống, việc bố trí khu dân cư mới còn được người dân kỳ vọng sẽ tạo điều kiện chủ động hơn trong phòng tránh hỏa hoạn, thiên tai; đồng thời mở ra không gian phát triển sản xuất, từng bước ổn định đời sống lâu dài.
Từ thực tế của bản, nhu cầu sắp xếp, bố trí lại dân cư đã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Hiện hơn 80 hộ dân với khoảng 400 nhân khẩu đã đăng ký với các cấp chính quyền mong muốn được chuyển đến nơi ở mới an toàn, có điều kiện phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống lâu dài.
Mong nguồn lực sớm được bố trí để người dân an cư
Theo phương án được xác định, khu đất dự kiến bố trí dân cư mới có diện tích gần 4,9ha, nằm cách quốc lộ 4H khoảng 0,5km và cách trung tâm xã Bum Nưa khoảng 2km. Khu vực này nằm trên sườn đồi, được xác định phù hợp quy hoạch để xây dựng khu dân cư.
Hiện khu đất có 9 hộ sinh sống, phần diện tích còn lại chủ yếu là nương rẫy và rừng nghèo. Nếu được đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng, khu vực này có thể hình thành một khu dân cư mới, tạo điều kiện để các hộ dân có nơi ở an toàn, ổn định hơn; đồng thời vẫn duy trì hoạt động sản xuất tại khu vực cũ.
Đây cũng là hướng giải quyết được kỳ vọng phù hợp với điều kiện thực tế của Nà Hừ khi quỹ đất ở trong khu dân cư hiện hữu ngày càng hạn hẹp, không gian sống chật chội, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao.
Ông Chim Văn Thực, Trưởng bản Nà Hừ cho biết, bản đã từng chịu ảnh hưởng của thiên tai và đã được Nhà nước đầu tư tuyến kè nên cuộc sống đã ổn định hơn. Tuy nhiên, hiện số hộ trong bản đã rất đông, không gian sinh sống hạn hẹp, cuộc sống tất bật, vất vả. Bà con mong muốn được Đảng, Nhà nước sắp xếp, giãn dân. Hiện đã có hơn 80 hộ đăng ký với mong muốn dự án sớm được đầu tư để bà con có cuộc sống tốt hơn.
Mong muốn ấy không chỉ xuất phát từ những hộ có hoàn cảnh khó khăn mà đang trở thành nhu cầu chung của nhiều gia đình trong bản. Khi dân số tăng, diện tích đất ở không tăng tương ứng, việc bố trí dân cư mới là giải pháp được người dân kỳ vọng để giải quyết căn cơ bài toán đất ở cho nhiều hộ gia đình và tạo thêm không gian phát triển kinh tế.
Chủ trương và địa điểm đã được xác định, nhu cầu của người dân cũng đã rõ. Tuy nhiên, để khu dân cư mới hình thành, vấn đề lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn lực đầu tư. Theo chính quyền địa phương, dự án hiện chưa được bố trí vốn trong danh mục các điểm sắp xếp, bố trí dân cư giai đoạn 2026-2030 của tỉnh. Vì vậy, dù nhu cầu thực tế rất cấp thiết, việc triển khai dự án vẫn chưa thể thực hiện.
Đây cũng là điều khiến cấp ủy, chính quyền và người dân Bum Nưa trăn trở. Bởi nếu được đầu tư đồng bộ, khu dân cư mới không chỉ giải quyết nhu cầu về đất ở mà còn có thể từng bước hoàn thiện hạ tầng, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng đời sống.
Phó Chủ tịch UBND xã Bum Nưa Lý Văn Hưng cho biết, tỉnh đã quan tâm khảo sát vị trí sắp xếp, ổn định dân cư cho bà con bản Nà Hừ. Tuy nhiên, do khó khăn về nguồn vốn nên dự án vẫn chưa được bố trí nguồn lực. Địa phương mong tỉnh và các sở, ngành sớm bố trí nguồn vốn để triển khai, giúp người dân có nơi ở mới, an tâm lao động sản xuất.
Với người dân Nà Hừ, một nơi ở mới không đơn thuần là những nền nhà được mở rộng, những con đường hay công trình hạ tầng được xây dựng. Đó còn là sự an tâm trước mỗi mùa mưa lũ, nguy cơ hỏa hoạn, thiên tai và không gian sống rộng rãi hơn cho những gia đình đông người, nhiều thế hệ. Đó cũng là điều kiện để các thế hệ có thêm cơ hội phát triển kinh tế và ổn định cuộc sống.
Việc sớm bố trí vốn triển khai dự án khu dân cư Nà Hừ không chỉ giải quyết nhu cầu đất ở cho người dân mà còn góp phần chủ động phòng, chống hỏa hoạn, thiên tai, tạo dựng không gian sống an toàn, ổn định và từng bước hoàn thiện diện mạo nông thôn mới tại xã biên giới Bum Nưa. Để từ đó, những mái nhà mới không chỉ là nơi ở mà thực sự trở thành điểm tựa cho cuộc sống lâu dài nơi biên viễn Lai Châu.
