Sau nhiều thập kỷ hình thành và phát triển, Khu công nghiệp Tằng Loỏng của tỉnh Lào Cai đang đứng trước bài toán nan giải đó là phát triển kinh tế hài hòa với với công tác bảo vệ môi trường sống ở địa phương. Đây không chỉ là chỉ đạo đạo của Đảng và nhà nước mà còn là yêu cầu tất yếu trong phát triển bền vững của địa phương.
Khu công nghiệp Tằng Loỏng với đặc thù tập trung nhiều ngành sản xuất tiêu thụ lượng lớn tài nguyên như quặng apatit, than, đá, điện và nước khiến khu công nghiệp này chịu sức ép môi trường không nhỏ trong suốt thời gian dài. Tuy nhiên, cùng với tăng cường quản lý môi trường và đầu tư cải tiến công nghệ, Tằng Loỏng dần thay đổi theo hướng tích cực.
Ông Nguyễn Quang Úy, Bí thư Đảng ủy xã Tằng Loỏng cho biết, trước đây khu vực này thường xuyên mù mịt khói bụi, mùi khét nồng nặc, nhưng vài năm trở lại đây không khí đã trong lành hơn, môi trường sống đã được cải thiện. Nhiều doanh nghiệp tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng đã sớm tiếp cận và chủ động triển khai các giải pháp theo hướng kinh tế tuần hoàn, “cộng sinh” công nghiệp.
Tại Công ty Lavita Lào Cai, mô hình “cộng sinh” công nghiệp được triển khai khá rõ nét. Trưởng phòng Kỹ thuật, Công ty Lavita Lào Cai Phùng Văn Minh cho hay, nguyên liệu đầu vào của nhà máy là sản phẩm từ đơn vị khác trong Khu công nghiệp, được đưa về chế biến sâu hơn. Ngược lại, một phần chất thải của các doanh nghiệp khác lại được Lavita sử dụng làm nhiên liệu, thay thế than đá hoặc điện năng truyền thống. Cách làm này không chỉ giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần giảm áp lực môi trường cho toàn khu công nghiệp.
Mới đây, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Lào Cai đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến tham vấn các doanh nghiệp về đề án chuyển đổi Khu công nghiệp Tằng Loỏng sang Khu công nghiệp sinh thái. Hội nghị là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện đề án trước khi trình UBND tỉnh phê duyệt, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tiễn của khu công nghiệp. Đề án chuyển đổi được xây dựng trên cơ sở chỉ đạo của UBND tỉnh và căn cứ Nghị định 35/2022/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế.
Trưởng ban quản Khu kinh tế tỉnh Lào Cai Vương Trinh Quốc thông tin, theo đề án, mô hình khu công nghiệp sinh thái hướng tới việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, thúc đẩy sản xuất sạch hơn và hình thành các mối liên kết “cộng sinh” công nghiệp giữa các doanh nghiệp. Cấu trúc đề án gồm 8 chuyên đề trọng tâm, từ đánh giá thực trạng, tổng quan mô hình khu công nghiệp sinh thái, đến các giải pháp về sản xuất sạch hơn, hiệu quả tài nguyên, xây dựng mạng lưới “cộng sinh” công nghiệp và hệ thống công cụ giám sát - đánh giá. Việc chuyển đổi sang khu công nghiệp sinh thái không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho chính cộng đồng doanh nghiệp đang hoạt động tại đây.
Trước hết, áp dụng sản xuất sạch hơn giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí đầu vào, sử dụng hiệu quả hơn năng lượng, nước và nguyên liệu. Đồng thời, mô hình mở ra cơ hội tiếp cận các cơ chế, chính sách ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp sinh thái. Qua đó, nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn. “Mạng lưới, “cộng sinh”, công nghiệp - trụ cột của khu công nghiệp sinh thái cho phép chất thải của doanh nghiệp này trở thành nguyên liệu đầu vào cho doanh nghiệp khác. Mô hình này có thể giúp doanh nghiệp giảm từ 10 - 20% chi phí xử lý chất thải, đồng thời hình thành chuỗi sản xuất khép kín, thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ và tái chế”, ông Vương Trinh Quốc nhấn mạnh.
Bên cạnh sự chủ động của doanh nghiệp, vai trò dẫn dắt của chính quyền địa phương được xem là yếu tố then chốt để quá trình chuyển đổi diễn ra đồng bộ và bền vững. Bí thư Đảng ủy xã Tằng Loỏng Nguyễn Quang Úy cho rằng, khi đề án được phê duyệt và triển khai là cơ hội lớn không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho cộng đồng dân cư địa phương.
“Tằng Loỏng không chỉ là khu công nghiệp mà sẽ hướng tới hình ảnh một khu công nghiệp sạch, phát triển hài hòa với môi trường. Người dân sẽ được sống trong môi trường tốt hơn, các chỉ số về khí thải được minh bạch, tạo dựng niềm tin cho cộng đồng và cả du khách”, ông Úy nêu rõ.
Việc chuyển đổi Khu công nghiệp Tằng Loỏng sang mô hình sinh thái là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, nguồn lực và quyết tâm từ nhiều phía. Những thay đổi ban đầu về công nghệ, quản trị và liên kết sản xuất đã cho thấy hướng đi đúng đắn, song chặng đường phía trước vẫn còn không ít thách thức. Dẫu vậy, với nền tảng của một khu công nghiệp lớn, có hệ sinh thái ngành nghề đa dạng và sự đồng hành của chính quyền cùng doanh nghiệp, Tằng Loỏng được kỳ vọng sẽ trở thành hình mẫu về chuyển đổi xanh trong lĩnh vực công nghiệp tại các tỉnh miền núi. Từ một khu công nghiệp hóa chất truyền thống, nơi đây đang từng bước hòa vào “dòng chảy xanh” của phát triển bền vững, nơi những vấn đề về môi trường không còn là “điểm nóng”, đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng dài hạn của kinh tế địa phương./.
