Xây dựng nông thôn mới không chỉ đầu tư hạ tầng hay hoàn thiện các tiêu chí, mà là khơi dậy vai trò chủ thể của người dân. Tại tỉnh Phú Thọ, việc phát huy tinh thần tự giác, tự nguyện của nhân dân trong hiến đất, góp công, phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường đã tạo nên nguồn lực mạnh mẽ, nâng cao chất lượng các tiêu chí và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Phát huy vai trò chủ thể của người dân
Tại xóm Bôi Cả (xã Hợp Kim), diện mạo nông thôn đã có nhiều thay đổi rõ rệt. Không chỉ hạ tầng được đầu tư đồng bộ, điều dễ nhận thấy nhất là sự đồng thuận, chung sức của người dân trong quá trình xây dựng quê hương. Xóm hiện có hơn 360 hộ dân, sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp. Khi triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Ban Công tác Mặt trận cùng các đoàn thể trong xóm đã kiên trì tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ ý nghĩa, lợi ích của chương trình, từ đó tạo sự đồng thuận cao.
Ông Quách Công Hộ, Trưởng Ban Công tác Mặt trận xóm Bôi Cả cho biết, mỗi khi địa phương triển khai mở rộng đường giao thông hoặc xây dựng các công trình công cộng, Ban Công tác Mặt trận đều phối hợp tổ chức họp dân, phổ biến rõ chủ trương. Khi hiểu được lợi ích lâu dài, nhiều hộ đã tự nguyện hiến đất, tháo dỡ tường rào, tài sản trên đất và đóng góp ngày công lao động để công trình được triển khai thuận lợi.
Là một trong những hộ tích cực hưởng ứng phong trào và đã hiến 100m2 đất để mở đường giao thông xóm, ông Bùi Văn Sĩ (xóm Bôi Cả) chia sẻ, xây dựng nông thôn mới mang lại lợi ích thiết thực cho người dân nên gia đình ông cũng như nhiều hộ trong xóm sẵn sàng hiến đất mở đường. Đường làng rộng mở giúp việc đi lại, vận chuyển nông sản thuận tiện hơn, bộ mặt quê hương cũng ngày càng khang trang.
Từ thực tế tại xóm Bôi Cả cho thấy, khi người dân thực sự được tham gia bàn bạc, quyết định và trực tiếp hưởng lợi thì việc huy động nguồn lực trong cộng đồng trở nên thuận lợi. Đây cũng là phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng” đang được nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Phú Thọ triển khai hiệu quả.
Theo UBND tỉnh Phú Thọ, công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới được các cấp, ngành triển khai đồng bộ bằng nhiều hình thức phù hợp như: hội nghị, sinh hoạt cộng đồng, hệ thống truyền thanh cơ sở, báo chí, mạng xã hội và pano cổ động. Nội dung tập trung làm rõ vai trò chủ thể của người dân, khuyến khích cộng đồng phát huy nội lực, phát triển sản xuất, xây dựng cảnh quan nông thôn sáng - xanh - sạch - đẹp, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống. Cùng với đó, các phong trào thi đua gắn với xây dựng nông thôn mới tiếp tục được triển khai sâu rộng, thu hút sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Nhiều mô hình sáng tạo trong phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, chỉnh trang khu dân cư đã lan tỏa mạnh mẽ, khơi dậy tinh thần trách nhiệm của mỗi công dân. Điển hình như tại xã Kim Bôi, Hội Cựu chiến binh đã vận động hội viên tham gia xây dựng các tuyến đường tự quản, tuyến đường cờ Tổ quốc, trồng cây xanh và đóng góp ngày công làm đường giao thông, tạo diện mạo mới cho các khu dân cư.
Hướng tới phát triển bền vững
Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Theo đánh giá của UBND tỉnh Phú Thọ, công tác chỉ đạo, điều hành được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Ban Chỉ đạo và Văn phòng Điều phối Chương trình được kiện toàn theo hướng chuyên trách, chuyên nghiệp. Hệ thống văn bản hướng dẫn từng bước hoàn thiện, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn mới. Bên cạnh đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở được chú trọng thông qua các lớp tập huấn, hội thảo, tham quan học tập kinh nghiệm nhằm nâng cao năng lực quản lý. Nội dung đào tạo tập trung vào chuyển đổi tư duy trong xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế nông nghiệp, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng.
Toàn tỉnh Phú Thọ hiện có 133 xã triển khai Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Qua rà soát, nhiều tiêu chí về quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, đào tạo nguồn nhân lực và hệ thống chính trị đạt kết quả tích cực. Tuy nhiên, các tiêu chí về phát triển kinh tế nông thôn, chuyển đổi số, môi trường và cảnh quan vẫn còn nhiều khó khăn. Việc triển khai Chương trình còn hạn chế; một số địa phương còn lúng túng trước các nội dung mới của giai đoạn 2026-2030; năng lực của đội ngũ cán bộ cơ sở chưa đồng đều; công tác phối hợp và chế độ thông tin báo cáo có nơi chưa kịp thời. Trong lĩnh vực giảm nghèo, tính bền vững chưa cao, một bộ phận người dân vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Đinh Công Sứ cho biết, thời gian tới, tỉnh tiếp tục ban hành các cơ chế, nguyên tắc phân bổ nguồn lực; hoàn thiện Bộ tiêu chí xã nông thôn mới và xã nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, địa phương xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội và phát huy vai trò chủ thể của người dân. Công tác kiểm tra, giám sát và giải ngân nguồn vốn sẽ được tăng cường để bảo đảm tiến độ, hiệu quả đề ra.
Theo ông Đinh Công Sứ, tỉnh Phú Thọ phấn đấu đến hết năm 2026 có thêm 4 xã đạt chuẩn nông thôn mới theo Bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030; giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 2,68% (cuối năm 2025) xuống còn khoảng 2%, góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội và tạo nền tảng thực hiện thắng lợi các mục tiêu của cả giai đoạn.
Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, mỗi tuyến đường được mở rộng, công trình được hoàn thành hay mỗi khu dân cư khang trang đều mang dấu ấn đậm nét từ sự đồng lòng của nhân dân. Sự gắn kết ấy đã và đang tạo thêm động lực để Phú Thọ tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới, xây dựng những vùng quê văn minh, hiện đại và giàu bản sắc./.
