Quá trình triển khai thực hiện các dự án thuộc Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại Thái Nguyên gặp nhiều khó khăn, vướng mắc nhất định.
Tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2025 của tỉnh Thái Nguyên là hơn 1.400 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Trung ương hơn 1.300 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương trên 123 tỷ đồng. Tuy vậy, đến cuối tháng 11/2025, tổng giải ngân vốn của Chương trình mới đạt hơn 627 tỷ đồng, bằng khoảng 43% kế hoạch vốn. Tổng nguồn vốn không giải ngân được, đề nghị trả lại ngân sách nhà nước là 131 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư 27 tỷ đồng và vốn sự nghiệp hơn 103 tỷ đồng.
Qua thống kê của Sở Dân tộc và tôn giáo tỉnh Thái Nguyên, quá trình triển khai thực hiện các dự án thuộc Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi gặp nhiều khó khăn, vướng mắc nhất định. Đơn cử như tại Dự án 1 - Giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, công tác giải ngân vốn hiện đạt hơn 70 tỷ đồng, bằng 63% kế hoạch vốn. Việc triển khai dự án gặp khó khăn do tình trạng khan hiếm vật liệu, giá vật tư có xu hướng tăng, việc cung ứng vật liệu chậm, thời tiết mưa nhiều, gây sạt lở, ách tắc giao thông, khó khăn trong vận chuyển vật liệu, ảnh hưởng tiến độ thi công. Một số hộ gia đình còn khó khăn về nhân lực, chưa đủ nguồn lực đối ứng để hoàn thành nhà ở. Nguồn vốn đề nghị hoàn trả do hết đối tượng thực hiện và vốn dư sau quyết toán đề nghị trả ngân sách là hơn 7 tỷ đồng.
Tại Dự án 3 - Phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững, phát huy tiềm năng, thế mạnh của các vùng miền để sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị, kết quả giải ngân mới đạt 21,06% theo kế hoạch.
Còn tại tiểu Dự án 1: Phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp bền vững gắn với bảo vệ rừng và nâng cao thu nhập cho người dân, việc thực hiện hỗ trợ gạo chưa xác định rõ thời gian chưa tự túc được lương thực, công tác bàn giao hồ sơ, số liệu về giao khoán bảo vệ rừng giữa 4 xã cũ và xã mới không đầy đủ.
Tại dự án 4 - Đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất, đời sống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong năm 2025, toàn tỉnh đã thực hiện đầu tư xây dựng 598 công trình hạ tầng thiết yếu, hiện đã bàn giao, đưa vào sử dụng và thanh quyết toán 413 công trình, 89 công trình đã hoàn thành thi công, 96 công trình đang triển khai thực hiện. Viêc triển khai dự án này cũng gặp một số khó khăn, vướng mắc như: công tác giải ngân vốn đầu tư còn chậm, công tác lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ đầu tư ở cấp cơ sở còn gặp khó khăn do năng lực cán bộ chuyên môn còn hạn chế, hồ sơ thiết kế, dự toán nhiều lần phải chỉnh sửa, bổ sung...
Phát triển cây chè đặc sản giúp người dân xã La Bằng có thu nhập ổn định.
Theo ông Phan Đức Cường, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và tôn giáo tỉnh Thái Nguyên, quá trình tổ chức thực hiện chương trình còn lúng túng, nhất là cấp xã, tiến độ triển khai các dự án, tiểu dự án, nội dung nhìn chung còn chậm. Tỷ lệ giải ngân một số dự án còn thấp, một số dự án chưa giải ngân hoặc phải trả lại ngân sách nhà nước. Công tác kiểm tra giám sát đã được quan tâm chỉ đạo tuy nhiên chưa được thường xuyên, công tác tổng hợp báo cáo chưa đầy đủ, kịp thời. Tại cấp xã, việc theo dõi nguồn vốn chưa được chặt chẽ, nhất là nguồn vốn dư từ các năm trước chuyển sang, báo cáo chậm, thông tin báo cáo chưa đầy đủ dẫn đến các sở, ngành cấp tỉnh là chủ dự án thành phần không có thông tin để báo cáo đánh giá dự án toàn tỉnh. Do đó, Sở Dân tộc và tôn giáo không có số liệu để tổng hợp, số liệu hiện nay cơ bản lấy từ Kho bạc Nhà nước cung cấp.
Phó Giám đốc Sở Dân tộc và tôn giáo tỉnh lý giải, nguyên nhân của tình trạng này do sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, việc tiếp nhận nguồn vốn các chương trình, dự án còn chậm, việc chuyển tiếp số liệu các chương trình, dự án để tiếp tục thực hiện chưa chặt chẽ. Thời gian từ thời điểm sáp nhập để tiếp tục triển khai hoàn thiện các chương trình, dự án trong năm của một số nội dung không đủ để thực hiện...
Mô hình nuôi gà an toàn sinh học tại xã Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
Để bảo đảm hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Sở Dân tộc và tôn giáo Thái Nguyên đề nghị UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo các đơn vị, địa phương chủ động, quyết liệt hơn nữa trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, tập trung cao độ để đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn được giao, nhất là vốn sự nghiệp và các dự án, tiểu dự án có tiến độ chậm, đặc biệt là các nội dung thuộc các Dự án: 3, 5, 6, 7, 8, 9 và 10, kịp thời hoàn thiện hồ sơ giải ngân qua Kho bạc Nhà nước. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả giải ngân; phân giao nhiệm vụ cho phòng chuyên môn, đơn vị thực hiện cụ thể, yêu cầu có kế hoạch và dự toán chi tiết, kiên quyết không để xảy ra tình trạng chậm trễ do nguyên nhân chủ quan, thiếu phối hợp hoặc thiếu đôn đốc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, kịp thời xử lý trách nhiệm đối với cơ quan, đơn vị, cá nhân thiếu tích cực, thiếu trách nhiệm trong tổ chức thực hiện./.
