Cầm tay chỉ việc tại từng hộ dân
Chiếc điện thoại thông minh trước đây chủ yếu được chị Cao Thị Hồng ở thôn Suối Cá, xã Trung Khánh Vĩnh sử dụng để liên lạc, nghe gọi và lên mạng xã hội. Các dịch vụ công như định danh điện tử, tài khoản dịch vụ công hay giấy tờ điện tử còn khá xa lạ. Khi thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng về thôn, chị Hồng được hướng dẫn từng thao tác ngay trên điện thoại từ đăng nhập, kiểm tra thông tin đến sử dụng giấy tờ tích hợp trên VNeID. Chị Cao Thị Hồng chia sẻ: "Trước đây nói đến công nghệ thông tin, giấy tờ điện tử, tôi không biết thao tác. Được các anh chị hướng dẫn, tôi mới làm được. Tổ hỗ trợ người dân rất nhiệt tình khi bà con cần; có hôm các thành viên làm đến tối, xong việc mới nghỉ".
Câu chuyện của chị Hồng cho thấy cách chuyển đổi số đang được triển khai tại xã Trung Khánh Vĩnh theo hướng sát với nhu cầu của người dân. Thay vì chờ người dân tìm đến, các thành viên chủ động đến từng hộ, hỗ trợ từng trường hợp. Với người cao tuổi hoặc người mới sử dụng điện thoại thông minh, việc hướng dẫn được lặp lại đến khi người dân có thể tự thao tác.
Từ tháng 8/2025, UBND xã Trung Khánh Vĩnh đã thành lập 6 Tổ công nghệ số cộng đồng với 96 thành viên, đưa hoạt động hỗ trợ đến các thôn và những nhóm còn ít điều kiện tiếp cận công nghệ.
Bà Ca Thị Lem, Trưởng thôn, Tổ trưởng Tổ công nghệ số thôn Suối Cá cho biết, thời gian đầu, nhiều người cao tuổi, lao động phổ thông và đồng bào dân tộc thiểu số chưa quen sử dụng ứng dụng số. Các thành viên đến từng hộ, hướng dẫn bằng những việc gắn trực tiếp với đời sống. Người đã biết được khuyến khích chỉ lại cho người thân, hàng xóm.
Công việc của Tổ công nghệ số không dừng ở cài đặt VNeID. Các thành viên còn hướng dẫn tạo tài khoản dịch vụ công, nộp hồ sơ, tra cứu kết quả, thanh toán trực tuyến, sử dụng mã QR và nhận diện thủ đoạn lừa đảo trên mạng. Công nghệ vì thế dần gắn với nhu cầu thiết thực, giảm tâm lý e ngại của người dân.
Chuyển biến từ những việc cụ thể
Hiệu quả của hoạt động hỗ trợ tại cộng đồng được phản ánh qua kết quả giải quyết thủ tục hành chính của xã. Trong quý II/2026, xã Trung Khánh Vĩnh tiếp nhận 979 hồ sơ trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh; trong đó 937 hồ sơ được nộp trực tuyến, đạt 95,7%. Tỷ lệ số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết đạt 99,22%; thanh toán trực tuyến đạt 89,9% với 680 giao dịch thành công. Xã không có hồ sơ giải quyết quá hạn. Khi được hướng dẫn từ trước, người dân chuẩn bị hồ sơ đầy đủ hơn, biết theo dõi quá trình xử lý, qua đó giảm số lần đi lại. Cán bộ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cũng giảm thời gian hướng dẫn lại từ đầu cho từng trường hợp.
Trao đổi về định hướng thời gian tới, bà Cao Thị Ngọc Thanh, Chủ tịch UBND xã Trung Khánh Vĩnh cho biết, địa phương xác định phong trào “Bình dân học vụ số” phải được triển khai bằng trách nhiệm cụ thể của cả hệ thống chính trị, gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. UBND xã xác định phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị để phong trào “Bình dân học vụ số” đi vào cuộc sống. Theo Chủ tịch UBND xã, địa phương sẽ tiếp tục củng cố các tổ, tăng cường tập huấn thành viên và đẩy mạnh tuyên truyền để người dân chủ động tham gia chuyển đổi số. Từ thực tế cơ sở, nội dung hướng dẫn cần tập trung vào kỹ năng người dân thường dùng; đồng thời chú trọng bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng tránh lừa đảo. Với người cao tuổi và người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ, hỗ trợ trực tiếp tại thôn và tại nhà vẫn là giải pháp phù hợp.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa, đến tháng 8/2026, tỉnh đã thành lập 2.340 Tổ công nghệ số cộng đồng với khoảng 11.700 thành viên, bảo đảm 100% thôn, tổ dân phố đều có tổ hoạt động. Với lực lượng nòng cốt là trưởng thôn, đoàn viên, thanh niên, công an xã và hội viên các đoàn thể, các tổ trực tiếp hỗ trợ người dân cài đặt, sử dụng VNeID; thực hiện dịch vụ công trực tuyến; thanh toán không dùng tiền mặt; sử dụng sổ sức khỏe điện tử và các tiện ích số thiết yếu. Hoạt động hỗ trợ được ưu tiên cho người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo và người dân vùng sâu, vùng xa. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, các Tổ công nghệ số cộng đồng đang trở thành lực lượng trực tiếp đưa chuyển đổi số đến từng hộ dân.
Khánh Hòa cũng đang triển khai kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số đến ngày 30/11/2026. Kế hoạch xác định 53 nhiệm vụ thuộc 10 nhóm vấn đề, yêu cầu sản phẩm phải vận hành thực tế, có dữ liệu và người sử dụng. Điều này đặt ra thước đo rõ ràng: Không chỉ cài ứng dụng hoặc tạo tài khoản, người dân phải biết sử dụng và thực sự được hưởng lợi.
Ở các xã miền núi của Khánh Hòa, chuyển đổi số bắt đầu từ những bước chân đến từng nhà và sự kiên trì trong từng lần hướng dẫn thủ tục hành chính công. Khi người dân vùng cao có thể tự mở VNeID, nộp hồ sơ hoặc thực hiện giao dịch an toàn, mỗi người dân lại có thể trở thành một “tuyên truyền viên số” trong gia đình, cộng đồng. Từ những thay đổi nhỏ ấy, kỹ năng số dần lan tỏa, góp phần thực hiện mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau.
