Những năm trước, mỗi khi mùa mưa tới, 52 hộ dân với 264 nhân khẩu người Mảng ở bản Pa Cheo, xã biên giới Hua Bum (Lai Châu) lại sống trong cảnh bất an, bởi nơi đây là vùng đang có nguy cơ bị sạt lở. Trước thực trạng này, tỉnh Lai Châu đã đầu tư mặt bằng tái định cư để các hộ dân được chuyển về nơi ở mới an toàn, ổn định cuộc sống.
Cách nơi ở cũ khoảng 2km, khu tái định cư đang dần hình thành với đường giao thông, điện, nước và trường mầm non được đầu tư đồng bộ.
Mở ra hành trình an cư
Những ngày cuối tháng Tám trên công trường Dự án Bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai cấp bách bản Pa Cheo, không khí thi công đang diễn ra khẩn trương. Các đơn vị thi công tập trung nhân lực, máy móc, đẩy nhanh tiến độ từng hạng mục, vừa bảo đảm chất lượng công trình, vừa tạo điều kiện để người dân trong vùng nguy hiểm sớm chuyển đến nơi ở mới. Từ những phần việc đầu tiên đến những ngôi nhà mới của người dân đang được dựng lên, mỗi bước triển khai đều mang theo mong đợi về một cuộc sống bình yên, lâu dài. Đổi thay này không chỉ giúp người dân thoát khỏi nỗi lo thiên tai mà còn mở ra một hành trình an cư, tạo nền tảng để bà con yên tâm lao động, sản xuất và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống, góp phần giữ vững an ninh trật tự tại vùng biên giới Lai Châu.
Đến nay, 15 hộ dân nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao đã được bố trí đất ở; 13 hộ đã hoàn thành nhà và ổn định cuộc sống, 2 hộ đang hoàn thiện. Những mái nhà mới không chỉ mở ra một cuộc sống mới an toàn hơn cho người dân mà còn giúp cấp ủy, chính quyền địa phương vơi bớt đi những khó khăn khi bà con từng ngày phải đối mặt với tiềm ẩn nguy cơ thiên tai, sạt lở đất mất an toàn.
Lãnh đạo xã Hua Bum cùng đơn vị thi công kiểm tra tiến độ của dự án.
Trao đổi với phóng viên TTXVN, anh Lò A Yếm, Phó Trưởng bản Pa Cheo cho biết, người dân trong bản phải sinh sống trong vùng nguy cơ sạt lở nên rất nguy hiểm, mỗi khi mùa mưa đến đã làm ảnh hưởng đến một số hộ dân. Xã đã phải huy động bộ đội, công an di chuyển bà con đến điểm trường để ở tạm. Bây giờ được nhà nước đầu tư, các hộ đã được chuyển đến nơi ở mới nên bà còn rất yên tâm.
Đến nay, dự án bố trí ổn định dân cư bản Pa Cheo đang được triển khai đúng tiến độ, nhiều hạng mục quan trọng đã hoàn thành. Hệ thống điện đã được đóng điện từ ngày 1/7/2026; đường dây 35kV được di dời hoàn toàn, nền đường trục chính hoàn thành 100%, cấp nước đạt khoảng 75% và đã dẫn nước đến khu vực 19 lô đất hoàn thành san nền. Trong tổng số 52 lô, 19 lô đã hoàn thành san gạt; các hạng mục trường mầm non, đường nội bộ đang tiếp tục được triển khai. Đặc biệt, 15 hộ dân ở khu vực có nguy cơ sạt lở cao đã được bố trí đất, trong đó 13 hộ đã hoàn thành nhà, ổn định cuộc sống.
Hệ thống nền đường cơ bản đã hoàn thành, hệ thống điện lưới Quốc gia cũng đã hoàn thành đảm bảo cho người dân. Người dân tập trung di chuyển nhà cũ tại bản Pa Cheo, xã biên giới Hua Bum lên khu tái định cư mới.
Hiện đơn vị thi công là Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Duy Khương (Lai Châu) đã huy động 20 đầu máy cùng hơn 50 cán bộ, kỹ thuật viên, công nhân, tập trung thi công đồng bộ, phấn đấu bàn giao dự án đúng tiến độ.
Trưởng phòng Kinh tế xã Hua Bum Nguyễn Văn Hòa cho biết, Dự án Bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai cấp bách bản Pa Cheo có ý nghĩa rất quan trọng, khi hoàn thành sẽ giúp các hộ dân ổn định cuộc sống và tạo điều kiện để xã Hua Bum triển khai các kế hoạch phát triển kinh tế xã – xã hội.
Dự án Bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai cấp bách bản Pa Cheo được triển khai với mục tiêu đưa 52 hộ, 264 nhân khẩu người Mảng ra khỏi khu vực có nguy cơ thiên tai, sạt lở, tạo lập nơi ở an toàn, ổn định lâu dài.
Tạo nền tảng lao động, sản xuất
Hiện tại đã có 15 hộ dân bản Pa Cheo đã được bàn giao đất, dựng nhà trên khu tái định cư.
Trên diện tích khoảng 6,3ha, cách nơi ở cũ 2km, khu dân cư mới được đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu, từ đường giao thông, điện, nước đến trường mầm non, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và học tập của người dân. Tổng mức đầu tư 24 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2025 được Uỷ ban nhân dân tỉnh Lai Châu giao Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh làm chủ đầu tư. Với yêu cầu tiến độ cao, chủ đầu tư đang chủ động phối hợp các đơn vị, tập trung nhân lực, máy móc, triển khai đồng bộ các hạng mục, phấn đấu hoàn thành trước ngày 31/12.
Ông Đoàn Quốc Công, Chỉ huy trưởng công trường Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Duy Khương cho biết, đơn vị đã tập trung huy động 20 đầu máy móc, vật tư, thiết bị, nhân công, tranh thủ thời tiết thuận lợi đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục, quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ bàn giao cho chủ đầu tư…
Ông Trần Văn Luân, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lai Châu cho biết, để hoàn thành tiến độ đề ra, Ban đã chỉ đạo đơn vị nhà thầu tập trung máy móc, thiết bị, tranh thủ thời tiết thuận lợi đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục. Chỉ đạo cán bộ giám sát tập trung thực hiện tốt các biện pháp để nhà thầu đảm bảo tiến độ và chất lượng.
Từ những mái nhà chênh vênh giữa vùng có nguy cơ sạt lở, người dân bản Pa Cheo đang từng bước đón cuộc sống mới an toàn hơn. Những con đường mở lối, điện sáng, nước về, và những ngôi nhà mới không chỉ làm đổi thay diện mạo bản làng, mà còn tạo nền tảng để bà con yên tâm an cư, lao động, sản xuất.
Với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp, cùng nỗ lực của các đơn vị thi công, hành trình đưa người dân ra khỏi vùng thiên tai đang được đẩy nhanh. Khi khu dân cư mới hoàn thiện, nỗi lo sạt lở sẽ dần lùi xa, nhường chỗ cho niềm tin, bình yên và một tương lai ổn định hơn nơi bản vùng biên Pa Cheo./.
Tên tự gọi: Mảng.
Tên gọi khác: Mảng Ư, Xá Mảng, Niểng O, Xá Bá O.
Nhóm địa phương: Mảng Gứng, Mảng Hệ.
Dân số: 3.700 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).
Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me (ngữ hệ Nam - Á). Nhiều người Mảng biết tiếng Thái.
Lịch sử: Xưa nay vùng Nặm Ban (Dum Bai) thuộc xã Nặm Ban, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu vẫn được gọi là "quê hương" của người Mảng. Nhiều truyền thuyết, truyện kể còn lưu truyền cho đến ngày nay giúp chúng ta có thể nhận ra người Mảng là một trong những dân cư bản địa ở vùng Tây Bắc.
Hoạt động sản xuất: Người Mảng là cư dân "ăn nương" chuyên sống bằng nông nghiệp nương rẫy theo lối sống du canh du cư. Việc chọn nương, đánh dấu sở hữu được tiến hành từ sau tết.
Tháng 3-4 phát cỏ, để khô, nỏ; tháng5-6 đốt rồi gieo hạt. Công cụ làm nương có rìu, dao, gậy chọc lỗ. Năng suất lúa thường thấp do đất đai cằn cỗi, rừng non, đời sống bấp bênh, thiếu ăn quanh năm. Mấy năm gần đây họ đã biết làm nương cuốc; một số nơi làm ruộng bậc thang, năng suất lúa ổn định hơn.
Chăn nuôi, thủ công... chưa phát triển. Hái lượm, săn bắt trong suốt 4 mùa vẫn giữ vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế.
Người Mảng nuôi trâu, bò, dê, gà, lợn. Nhiều sản phẩm đan lát của người Mảng như bem, cót, gùi rất được các dân tộc khác ưa chuộng.
Ăn: Người Mảng ăn 2 bữa (trưa-tối), ngô là lương thực chính, ngô trộn sắn hoặc trộn với ít gạo đồ lên. Lá sắn non đồ muối là thức ăn gần như quanh năm của người Mảng. Họ ưa hút thuốc lào, uống rượu trắng.
Mặc: Y phục truyền thống vẫn được giữ gìn mặc dù nhiều người mặc giống người Thái hoặc Việt. Nét độc đáo trong y phục phụ nữ Mảng là tấm choàng quấn quanh thân được cắt may bằng vải thô màu trắng, ở giữa thêu hàng chỉ đỏ. Ðầu để trần, tóc buộc thành chỏm trên đầu bằng dây có tua khá đẹp, chân quấn xà cạp.
Ở: Nhà sàn, gỗ tạp, kỹ thuật thô sơ.
Phương tiện vận chuyển: Phổ biến dùng gùi, có dây đeo trên trán sau gáy có ách.
Quan hệ xã hội: Người đứng đầu tổ chức xã hội truyền thống là Pơgia. Ông ta cùng Hội đồng các trưởng họ điều khiển mọi hoạt động văn hoá tôn giáo, xã hội trong bản. Về sau tổ chức xã hội này bị phá vỡ, chịu sự chi phối của tổ chức xã hội Thái. Tuy nhiên tổ chức Bản (Muy) vẫn duy trì theo tập quán truyền thống. Bản có trưởng bản trông coi về thu thuế tạp dịch. Trong bản thường có một dòng họ lớn, các trưởng họ cùng với hội đồng già làng điều hành mọi hoạt động xã hội, tôn giáo theo tập quán. Người Mảng có năm họ chính, mỗi họ lấy một con vật làm vật tổ.
Ma chay: Tang lễ của người Mảng gồm nhiều nghi thức phức tạp, từ khâm liệm cho đến khi chôn cất. Xưa, quan tài chủ yếu dùng vỏ cây hoặc tre ghép. Sau này, người ta dùng thân cây khoét rỗng hay dùng hòm ván gỗ.
Nhà mới: Mặc dù nhà người Mảng rất tạm bợ, nhưng từ khâu chọn đất, san nền, dựng cột cho đến lợp đều phải nhờ thầy bói xem ngày, giờ rồi mới tiến hành dựng nhà. Lễ mừng nhà mới là ngày vui của cả bản. Lễ này gồm nhiều đặc trưng nghi lễ phức tạp thể hiện đặc trưng tộc người.
Lễ tết: Ngoài tết Nguyên đán ra, người Mảng ăn tết Cơm mới sau vụ gặt tháng10 âm lịch. Hàng năm, dân bản còn cúng ma bản và ma nhà để yêu cầu yên. Ðặc biệt ở họ tồn tại hàng loạt nghi lễ liên quan đến nông nghiệp: lễ gieo nương; cúng hồn lúa, mẹ lúa; cúng sau vụ thu hoạch...
Thờ cúng: Ma nhà được cúng vào dịp tết hoặc khi trong nhà có người đau ốm. Trời là đấng sáng tạo tối cao. ở đây có cả truyền thuyết về sự xuất hiện loài người theo mô típ truyện quả bầu. Người ta quan niệm vũ trụ có bốn tầng: Trên trời là thế giới thần linh sáng tạo, mặt đất là thế giới người và các loại ma, dưới đất là người lùn xấu xí và dưới nước là thế giới thuồng luồng. Người Mảng tin có nhiều ma, trong đó ma nhà có vị trí đặc biệt quan trọng. Bên cạnh đó họ cũng thờ ma Ðẳm- tổ tiên, dòng họ.
Văn nghệ: Làn điệu dân ca "xoỏng" được nhiều người biết và ưa thích. Các truyện dã sử, truyện kể về lịch sử dân tộc thường được người già kể say sưa.
Chơi: Vào các dịp lễ, tết, trẻ em chơi cầu lông, đánh quay. Thanh niên có nơi chơi ném còn.
Theo cema.gov.vn
