Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới, nằm chính giữa vùng Đông Bắc và vùng Tây Bắc của Việt Nam, cách Hà Nội 296 km theo đường sắt và 265 km theo đường bộ. Phía đông giáp tỉnh Hà Giang; phía tây giáp tỉnh Sơn La và Lai Châu; phía nam giáp tỉnh Yên Bái, phía bắc giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) với 203 km đường biên giới. Cách ngày nay hơn vạn năm, con người đã có mặt tại địa bàn Lào Cai.
Diện tích tự nhiên: 6.383,88 km2 (chiếm 2,44% diện tích cả nước, là tỉnh có diện tích lớn thứ 19/64 tỉnh, thành phố cả nước).
Địa hình: Địa hình Lào Cai rất phức tạp, phân tầng độ cao lớn, mức độ chia cắt mạnh. Hai dãy núi chính là dãy Hoàng Liên Sơn và dãy Con Voi cùng có hướng Tây Bắc - Đông Nam nằm về phía đông và phía tây tạo ra các vùng đất thấp, trung bình giữa hai dãy núi này và một vùng về phía tây dãy Hoàng Liên Sơn. Ngoài ra còn rất nhiều núi nhỏ hơn phân bố đa dạng, chia cắt tạo ra những tiểu vùng khí hậu khác nhau.
Do địa hình chia cắt nên phân đai cao thấp khá rõ ràng, trong đó độ cao từ 300m - 1.000m chiếm phần lớn diện tích toàn tỉnh. Điểm cao nhất là đỉnh núi Phan Xi Păng trên dãy Hoàng Liên Sơn có độ cao 3.143m so với mặt nước biển, Tả Giàng Phình: 3.090m.
Dải đất dọc theo sông Hồng và sông Chảy gồm thành phố Lào Cai - Cam Đường - Bảo Thắng - Bảo Yên và phần phía đông huyện Văn Bàn thuộc các đai độ cao thấp hơn (điểm thấp nhất là 80 m thuộc địa phận huyện Bảo Thắng), địa hình ít hiểm trở hơn, có nhiều vùng đất đồi thoải, thung lũng, là địa bàn thuận lợi cho sản xuất nông lâm nghiệp hoặc xây dựng, phát triển cơ sở hạ tầng.
Khí hậu: Lào Cai có khí hậu nhiệt đới gió mùa, song do nằm sâu trong lục địa bị chia phối bởi yếu tố địa hình phức tạp nên diễn biến thời tiết có phần thay đổi, khác biệt theo thời gian và không gian. Đột biến về nhiệt độ thường xuất hiện ở dạng nhiệt độ chênh lệch trong ngày lên cao hoặc xuống thấp quá (vùng Sa Pa có nhiều ngày nhiệt độ xuống dưới 00C và có băng hoặc tuyết rơi).
Khí hậu Lào Cai chia làm hai mùa: mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Nhiệt độ trung bình nằm ở vùng cao từ 15độ C – 20 độ C (riêng Sa Pa từ 14 độ C – 16 độ C và không có tháng nào lên quá 200C), lượng mưa trung bình từ 1.800mm - >2.000mm. Nhiệt độ trung bình nằm ở vùng thấp từ 23 độ C – 29 độ C, lượng mưa trung bình từ 1.400mm - 1.700mm.
Sương mù thường xuất hiện phổ biến trên toàn tỉnh, có nơi ở mức độ rất dày. Trong các đợt rét đậm, ở những vùng núi cao và các thung lũng kín gió còn xuất hiện sương muối, mỗi đợt kéo dài 2 - 3 ngày.
Khí hậu Lào Cai rất thích hợp với các loại cây ôn đới, vì vậy Lào Cai có lợi thế phát triển các đặc sản xứ lạnh mà các vùng khác không có được như: hoa, quả, thảo dược và cá nước lạnh.
Thổ nhưỡng: Đất có độ phì cao, màu mỡ, đa dạng bao gồm 10 nhóm, 30 loại đất, phù hợp với nhiều loại cây trồng khác nhau.
3. Dân cư
Dân số toàn tỉnh: 674.530 người (số liệu năm 2016). Mật độ dân số bình quân: 106 người/km2, trong đó: - Thành phố Lào Cai : 110.2018 người, mật độ 484 người/km2. Các huyện: Bát Xát: 75.757 người, mật độ 72 người/km2; Mường Khương: 58.593 người, mật độ 106 người/km2; Si Ma Cai: 35.766 người, mật độ 153 người/km2; Bắc Hà: 60.529 người, mật độ 89 người/km2; Bảo Thắng: 106.989 người, mật độ 156 người/km2; Bảo Yên: 82.817 người, mật độ 101 người/km2; Sa Pa: 59.172 người, mật độ 87 người/km2; Văn Bàn: 84.709 người, mật độ 60 người/km2.
- Dân tộc: Có 25 nhóm ngành dân tộc cùng chung sống hoà thuận, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 64,09% dân số toàn tỉnh. Dân tộc Kinh chiếm 35,9%, dân tộc Mông chiếm 22,21%, Tày 15,84%, Dao 14,05%, Giáy 4,7%, Nùng 4,4%, còn lại là các dân tộc đặc biệt ít người Phù Lá, Sán Chay, Hà Nhì, La Chí,... Các dân tộc thiểu số phân bố, cư trú trên địa bàn 9/9 huyện, thành phố của tỉnh.
Tỉnh Lào Cai được chia làm 3 khu vực:
- Khu vực I: Là các xã có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội thuận lợi. Chủ yếu là các xã ở vùng thấp, gần trung tâm các huyện, thành phố, giao thông và các dịch vụ xã hội thuận lợi.
- Khu vực II: Là các xã có điều kiện phát triển kinh tế- xã hội khó khăn, phần lớn các xã này nằm ở vùng sâu, vùng xa, giao thông đi lại còn tương đối khó khăn; các dịch vụ xã hội cơ bản đã được đáp ứng tương đối tốt.
- Khu vực III: Là các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, các xã ở vùng sâu vùng biên giới, xa các trung tâm huyện, thành phố; địa hình bị chia cắt mạnh, giao thông đi lại còn rất nhiều khó khăn; các dịch vụ xã hội còn hạn chế.
4. Lịch sử phát triển
Thời Hùng Vương dựng nước, vùng đất Lào Cai thuộc bộ Tân Hưng, là một trong 15 bộ của Nhà nước Văn Lang - là một trung tâm kinh tế chính trị lớn ở thượng nguồn sông Hồng. Đến đời Đinh, Lý, Trần, Lê có biết bao biến động về địa danh... Đến đời nhà Nguyễn, vùng đất Lào Cai chủ yếu thuộc đất của châu Thủy Vỹ, châu Văn Bàn, một phần thuộc châu Chiêu Tấn và một phần nhỏ thuộc châu Lục Yên thuộc phủ Quy Hóa. Đến thời điểm này địa danh Lào Cai chưa được hình thành.
Vùng đất thị xã Lào Cai ngày nay xưa kia có một khu chợ, dần dần người ta mở mang thêm một phố chợ. Vì thế phố chợ đầu tiên này theo tiếng địa phương được gọi là Lão Nhai (tức Phố Cũ). Sau này người ta mở thêm một phố chợ khác gọi là Tân Nhai (Phố Mới ngày nay). Theo cố giáo sư Đào Duy Anh, từ Lão Nhai được biến âm thành Lao Cai và được gọi một thời gian khá dài. Khi làm bản đồ, người Pháp viết Lao Cai thành Lào Kay. Danh từ Lào Kay đã được người Pháp sử dụng trong các văn bản và con dấu. Nhưng trong giao tiếp và dân gian người ta vẫn gọi là Lao Cai. Sau ngày tỉnh Lao Cai được giải phóng (11-1950), đã thống nhất gọi là Lào Cai cho đến ngày nay. Sau khi đánh chiếm Lào Cai (3 -1886) và khi hoàn thành công cuộc bình định quân sự, thực dân Pháp cai quản địa hạt Lào Cai theo chế độ quân sự. Ngày 7/01/1899, đạo quan binh IV được thành lập bao gồm Tiểu quân khu Yên Bái và Tiểu quân khu Lào Cai. Lào Cai là đạo lỵ, thủ phủ của đạo quan binh IV. Để dễ bề kiểm soát và tiến hành khai thác bóc lột, thực dân Pháp đã chia lại khu vực hành chính và thay đổi chế độ cai trị. Ngày 12/7/1907, toàn quyền Đông Dương ra nghị định bãi bỏ đạo quan binh IV Lào Cai, chuyển từ chế độ quân quản sang chế độ cai trị dân sự, thành lập tỉnh Lào Cai. Từ đây địa danh tỉnh Lào Cai được xác định trên bản đồ Việt Nam.
Trải qua những biến động thăng trầm của lịch sử, địa lý Lào Cai cũng có nhiều thay đổi. Về địa danh hành chính,qua nhiều lần tách nhập:
- Thành lập tỉnh dân sự Lào Cai (12/7/1907), phần đất của châu Thủy Vỹ bên hữu ngạn sông Hồng sáp nhập vào Chiêu Tấn, vẫn lấy tên là châu Thủy Vỹ. Từ đó địa danh Chiêu Tấn không còn. Phần đất của châu Thủy Vỹ bên tả ngạn sông Hồng được tách ra lập thành châu Bảo Thắng. Tỉnh Lào Cai gồm hai châu Thủy Vỹ, Bảo Thắng và các đại lý Mường Khương, Phong Thổ, Bát Xát, Bắc Hà (Pa Kha) và thị xã Lào Cai, trong đó có 855 làng bản, 6.812 hộ, 39.099 nhân khẩu, với 11 dân tộc chủ yếu: Hmông, Dao, Tày, Giáy... trong đó người H'mông chiếm 26,56%, Dao 22,41%, Tày, Giáy 20,77%, Kinh 4,52%, Nùng 7,33%, Thái 9,25%, U Ní 2,48%, Hoa Kiều 4,44%, còn lại là các dân tộc khác. - Sau khi tỉnh Lào Cai được giải phóng lần thứ nhất, Lào Cai được chia thành 8 huyện: Bắc Hà, Mường Khương, Bản Lầu, Bảo Thắng, Sa Pa, Bát Xát, Phong Thổ và thị xã Lào Cai.
- Ngày 7/5/1955, khu tự trị Thái Mèo được thành lập, huyện Phong Thổ của tỉnh Lào Cai chuyển sang khu tự trị Thái Mèo, sau này thuộc tỉnh Lai Châu.
- Ngày 27/3/1975, tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa V đã nghị quyết hợp nhất ba tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Nghĩa Lộ thành tỉnh mới lấy tên là Hoàng Liên Sơn.
- Ngày 17/4/1979, Hội đồng Chính phủ ra quyết định hợp nhất thị xã Lào Cai và Cam Đường thành thị xã Lào Cai trực thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn.
- Ngày 12/8/1991 kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa VIII ra Nghị quyết chia tỉnh Hoàng Liên Sơn thành hai tỉnh Yên Bái và Lào Cai.
- Ngày 01/10/1991 tỉnh Lào Cai được tái lập, trên cơ sở vùng đất Lào Cai (cũ) và bổ sung thêm ba huyện: Bảo Yên, Văn Bàn (thuộc Yên Bái cũ), Than Uyên (thuộc Nghĩa Lộ cũ) bao gồm 8 huyện, hai thị xã.
- Ngày 9/6/1992, Hội đồng Bộ trưởng quyết định tách thị xã Lào Cai thành hai thị xã Lào Cai và Cam Đường.
- Ngày 30/12/2000, huyện Bắc Hà được tách thành hai huyện Si Ma Cai và Bắc Hà.
- Ngày 31/01/2002, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định sáp nhập thị xã Lào Cai và thị xã Cam Đường thành thị xã tỉnh lỵ Lào Cai.
- Ngày 1/01/2004, huyện Than Uyên được tách ra thuộc tỉnh Lai Châu (mới).
- Ngày 30/11/2004, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 195/2004/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Lào Cai thuộc tỉnh Lào Cai.
Ngày 25/9, tại 2 trường học của tỉnh Tuyên Quang, Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (TNTP&NĐ) đã phối hợp với Hệ thống Anh ngữ Quốc tế Ocean Edu tổ chức Lễ phát động dự án “Tiếng Anh cho em”. Chương trình mở ra cơ hội tiếp cận ngoại ngữ hiện đại, góp phần thu hẹp khoảng cách
Chuyển đổi số trong cải cách hành chính tại Gia Lai đang chuyển mạnh từ số hóa hồ sơ sang khai thác, tái sử dụng dữ liệu để phục vụ người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản trị.
Nhiều cơ sở y tế tại Nghệ An đang phải hoạt động trong điều kiện cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu phòng chức năng, trang thiết bị cũ hoặc phải sử dụng địa điểm tạm thời.
Tối 25/9, tại Cần Thơ, Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và Hội đồng Đội Trung ương phối hợp với thành phố Cần Thơ tổ chức Chương trình Trung thu cho em “Lồng đèn thắp sáng ước mơ” năm 2026. Đây là năm thứ 14 của hành trình “Trung thu cho em” và là năm thứ sáu chương trình “Lồng đèn thắp sáng ước mơ” được triển khai.
Ngày 25/9, Hội Nghiên cứu và Giảng dạy tiếng Anh TP Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ Tiếng Anh vì cộng đồng Bình Dương phối hợp với Đoàn xã Sơn Mỹ tổ chức chương trình Trung thu cho thiếu nhi tại xã Sơn Mỹ, tỉnh Lâm Đồng.
Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lạng Sơn Vũ Khánh Toàn cho biết, thực hiện chương trình “Thắp sáng đường thôn bằng đèn năng lượng mặt trời” năm 2026 công ty đã hỗ trợ lắp đặt 100 bóng đèn LED tại các xã vùng biên giới, xã nông thôn mới, xã vùng 3 khó khăn, thuộc địa bàn quản lý của Điện lực Tràng Định và Bắc Sơn gồm: Thôn Pò Lạn, thôn Pắc Lạn của xã Quốc Việt; Thôn Lũng Sàng, xã Quốc Khánh và thôn Tân Tiến của xã Bắc Sơn với tổng kinh phí hơn 280 triệu đồng.
Tỉnh Tuyên Quang tập trung thực hiện rà soát, chuẩn hóa dữ liệu đất đai; đồng thời xử lý những tồn tại trong hồ sơ địa chính để phục vụ quản lý và triển khai các dự án.
Sáng 25/9, Trung tâm Bảo trợ xã hội và Trẻ em tỉnh Đắk Lắk (Sở Y tế) phối hợp cùng Trung tâm Phẫu thuật Nụ cười Việt và Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột tổ chức Chương trình khám và phẫu thuật nụ cười miễn phí cho bệnh nhân ở tỉnh Đắk Lắk.
Giữa đại ngàn Trường Sơn, những ngôi trường Phổ thông dân tộc nội trú liên cấp mới không chỉ mang đến không gian học tập, ăn ở khang trang cho hàng nghìn học sinh vùng biên mà còn mở ra một không gian kết nối cộng đồng. Tại đây, những chương trình văn hóa, nghệ thuật, hoạt động thiện nguyện đã giúp trẻ em vùng cao được trải nghiệm, tự tin hơn và nuôi dưỡng những ước mơ.
Trước diễn biến phức tạp của mưa lũ, sáng ngày 25/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Minh cùng đoàn công tác tổ chức kiểm tra khẩn một số xã, phường phía Đông bị thiệt hại nặng nề trong những ngày qua.
Tỉnh Sơn La đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp và huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, quyết tâm đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình và đồng đội.
Không phụ thuộc vào một loại cây trồng, vật nuôi, nhiều hộ dân ở Điện Biên đang chủ động đa dạng sinh kế, tận dụng đất đai, mặt nước và lao động để tạo thêm nguồn thu, giảm rủi ro trong sản xuất.
Đợt mưa lớn từ ngày 22/9 đến nay khiến cho nhiều cánh đồng trồng lúa, hoa màu thuộc khu vực trũng thấp tại các xã, phường phía Đông tỉnh Đắk Lắk bị ngập úng, các loại nông sản đang trong kỳ chuẩn bị thu hoạch nên dễ hư hại. Do vậy, lực lượng các địa phương đã chủ động rà soát, ưu tiên hỗ trợ người dân thu hoạch với phương châm “xanh nhà hơn già đồng”.
Trên khắp các địa phương vùng biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn triển khai các hoạt động đêm hội Trăng rằm và trao hàng nghìn suất quà cho những em nhỏ vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Sau gần nửa tháng bị cô lập do mưa lũ, đến chiều 23/9, hơn 3.000 nhân khẩu thuộc 7 bản vùng trong xã Tam Thái, Nghệ An như Xốp Nặm, Phồng, Văng Môn, Huồi Sơn, Phá Lỏm… mới có thể đi lại, xóa thế cô lập.
Ngày 24/9, thông tin từ Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai - Tìm kiếm cứu nạn và Phòng thủ dân sự tỉnh cho biết, mưa lớn trong những ngày qua đã gây sạt lở, xói trôi đất đá một số khu vực trên địa bàn tỉnh Gia Lai, ảnh hưởng đến giao thông, hệ thống thoát nước và một số nhà dân.
Tối 23/9, tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Tây Giang, xã Tây Giang, thành phố Đà Nẵng, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng phối hợp Thành đoàn Đà Nẵng, Công ty Cổ phần VCCorp, Quỹ Thiện Nhân Society và Tổ chức tác động xã hội Social Impact tổ chức Chương trình “Trăng sáng muôn nơi” với chủ đề “Vầng trăng chiến sĩ” năm 2026.
Thời gian qua, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng luôn là lực lượng nòng cốt, thường xuyên bám địa bàn, gần dân, dựa vào dân để quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Tại Đồn Biên phòng Lũng Nặm, phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới được triển khai bằng nhiều cách làm thiết thực. Sức dân trở thành điểm tựa quan trọng để giữ bình yên nơi biên cương Tổ quốc.
