Ninh Bình phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống trong lễ hội Xuân

Ninh Bình không chỉ được thiên nhiên ban tặng nhiều danh lam thắng cảnh đẹp, nơi đây còn có nhiều lễ hội dân gian đậm đà bản sắc dân tộc. Tỉnh Ninh Bình có nhiều giải pháp để lễ hội đầu năm thực sự trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống của người dân địa phương.

le-hoi-den-thai-vi-nam-2023.jpg
Nghi thức tế nữ tại Lễ hội Đền Thái Vi tổ chức sáng 4/5/2023 (tức ngày 15/3 âm lịch năm Quý Mão). Ảnh: baoninhbinh.vn

Nét đẹp văn hóa làng

Lễ hội đền Thái Vi là lễ hội lớn nhất trong năm của người dân xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư (Ninh Bình) nhằm tưởng nhớ công ơn của các vị Vua Trần như: Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông, Trần Anh Tông và Hiển Từ Hoàng Thái hậu, đặc biệt là Vua Trần Thái Tông - người có công chiêu dân, lập ấp, xây dựng căn cứ địa Văn Lâm, làm hậu cứ chống giặc Nguyên Mông lần thứ 2 vào năm 1285.

Trong phần lễ của hội đền Thái Vi, tế lễ là nghi thức quan trọng và mang tính trang trọng. Mỗi đoàn rước kiệu đều thành lập một ban tế. Thành phần dự tế gồm các cụ cao tuổi, chức sắc trong làng và thường được thực hiện bởi hàng chục người. Một người đọc văn tế, hai người xướng tế và 10 người đứng chầu hai bên thực hiện dâng hương, dâng rượu. Nội dung bài tế ca ngợi công ơn của các vị vua đời Trần đối với đất nước, giúp người dân địa phương ôn lại lịch sử dân tộc và du khách đến dự lễ hiểu ý nghĩa của bài tế. Sau phần nghi lễ, người dân, du khách được hòa mình vào trò chơi tập thể hấp dẫn, sôi nổi, mang màu sắc dân gian truyền thống như đua thuyền, thi kéo co, giao lưu bóng chuyền, thi chọi gà, cờ người...

Ông Chu Văn Thim, Thủ từ đền Thái Vi, xã Ninh Hải cho biết, Lễ hội đền Thái Vi hằng năm là nét đẹp truyền thống tốt đẹp của người Việt, thể hiện lòng tri ân công lao to lớn của các vua Trần cùng bậc tiền bối. Lễ hội không chỉ khơi dậy tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc mà còn phát huy truyền thống cách mạng, giữ gìn thuần phong mỹ tục.

Hằng năm, xã Gia Hưng, huyện Gia Viễn đều tổ chức Lễ hội truyền thống động Hoa Lư với hoạt động dâng hương và rước kiệu tại đình Trai, động Hoa Lư và đền Thung Lá từ ngày mùng 10 đến 13 tháng Giêng, thể hiện lòng thành kính đối với vua Đinh Tiên Hoàng và những người có công với đất nước.

Lễ hội được địa phương, cộng đồng dân cư tổ chức nghiêm trang với nhiều nghi lễ tế, rước cùng hoạt động văn hóa văn nghệ dân gian như, cờ lau tập trận, múa lân, hát chèo, thi đấu cờ tướng và chương trình giao lưu văn nghệ… tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho đông đảo nhân dân, du khách dự hội. Đây không chỉ là hoạt động văn hóa truyền thống, kế thừa, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam mà còn là dịp để người dân, du khách thập phương thành kính dâng hương, nhớ về cội nguồn, ghi nhớ công lao dựng nước và giữ nước, tạo lập làng, xã.

Anh Hoàng Văn Phong ở Hà Nội cho biết, rất vui khi được đắm mình trong không gian lễ hội rực rỡ sắc màu. Được tham gia vào các hoạt động của lễ hội, anh rất tự hào khi góp một phần công sức gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc.

vna_potal_le_hoi_truyen_thong_dong_hoa_lu_7231707.jpg
Lễ rước kiệu tại Lễ hội truyền thống động Hoa Lư, xã Gia Hưng, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Thùy Dung - TTXVN

Phát huy giá trị văn hóa truyền thống

Theo số liệu thống kê, địa bàn tỉnh Ninh Bình hiện có 243 lễ hội; trong đó, có 2 lễ hội được ghi danh vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia là Lễ hội Hoa Lư (xã Trường Yên, huyện Hoa Lư) và Lễ hội làng Bình Hải (xã Yên Nhân, huyện Yên Mô. Hầu hết các lễ hội diễn ra tập trung vào mùa Xuân trong thời gian từ đầu tháng Giêng đến hết tháng Ba âm lịch với khoảng 180 lễ hội. Cùng với Lễ hội Hoa Lư do cấp tỉnh tổ chức và 11 lễ hội do cấp huyện tổ chức, các lễ hội còn lại do cấp xã và cộng đồng dân cư tổ chức.

Xác định rõ tầm quan trọng của xây dựng môi trường văn hóa nói chung, môi trường văn hóa lễ hội nói riêng, nhất là lễ hội truyền thống trong xây dựng và phát triển văn hóa, con người Ninh Bình đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới, tỉnh tập trung chỉ đạo, lãnh đạo phát triển văn hóa với trọng tâm gìn giữ, phát huy giá trị các di sản văn hóa trong đó có lễ hội.

Các lễ hội được tổ chức an toàn, lành mạnh, trang nghiêm, mang đậm nét văn hóa truyền thống của dân tộc, góp phần bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Đặc biệt, các cấp, ngành, địa phương quan tâm chỉ đạo công tác quản lý, tổ chức lễ hội trên địa bàn. Ban Tổ chức lễ hội, Ban Quản lý di tích xây dựng nội dung, chương trình, lựa chọn quy mô, cách thức tổ chức lễ hội phù hợp, thiết thực, với mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội.

Bà Vũ Thị Lý, Trưởng Phòng Nếp sống văn hóa và gia đình, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết, công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Các hoạt động lễ hội diễn ra thể hiện lòng biết ơn, đạo lý uống nước nhớ nguồn, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của nhân dân, giúp con người gần gũi nhau hơn, tính cố kết cộng đồng được gia tăng, tình làng, nghĩa xóm, tình yêu quê hương, cội nguồn được vun đắp. Việc phát huy giá trị, ý nghĩa của lễ hội góp phần gìn giữ giá trị của di sản văn hóa, quảng bá tiềm năng, thế mạnh, nét văn hóa đặc sắc của địa phương. Các lễ hội tuy được tổ chức với quy mô khác nhau song đều thu hút sự tham dự của đông đảo nhân dân địa phương và du khách.

Để đảm bảo tổ chức các lễ hội trên địa bàn an toàn, lành mạnh, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc cũng như thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội, Ninh Bình tiếp tục chú trọng tuyên truyền, vận động nhân dân chung tay bảo vệ di tích, phát huy giá trị tốt đẹp của lễ hội.

Tỉnh tăng cường sự lãnh đạo của các cấp chính quyền; phát huy vai trò quản lý Nhà nước, hướng dẫn, giám sát của cơ quan chuyên môn trong quản lý hoạt động lễ hội, đảm bảo việc tổ chức lễ hội đúng quy định, phù hợp truyền thống văn hóa của dân tộc và phong tục, tập quán tốt đẹp của từng địa phương.

Thùy Dung

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Giữ hồn khèn Mông nơi sân trường vùng cao

Giữ hồn khèn Mông nơi sân trường vùng cao

Giữa cái nắng đầu hè trên miền đá cực Bắc, sân Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Sủng Là, xã Sà Phìn (Tuyên Quang) lại rộn ràng bởi những thanh âm đặc biệt. Tiếng khèn Mông sau lúc ngập ngừng đã ngân lên thành nhịp, hòa cùng tiếng cười của những đứa trẻ vùng cao khiến không gian ngôi trường nhỏ giữa cao nguyên đá trở nên sống động, vui tươi hơn.

Hoang phế Bảo tàng Phù Cát

Hoang phế Bảo tàng Phù Cát

Từng được kỳ vọng là nơi lưu giữ giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương, đồng thời phục vụ nhu cầu tham quan, giáo dục truyền thống cho học sinh và người dân trên địa bàn, nhưng thời gian gần đây, Bảo tàng Phù Cát (xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai) lại rơi vào tình trạng xuống cấp, hoang hóa với thời gian.

Ngày hội văn hóa dân tộc Chăm được tổ chức với quy mô cấp quốc gia

Ngày hội văn hóa dân tộc Chăm được tổ chức với quy mô cấp quốc gia

UBND tỉnh Khánh Hòa đang phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chuẩn bị tổ chức “Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI” với quy mô cấp quốc gia. Thông qua các hoạt động của ngày hội, tỉnh hướng tới quảng bá nét đẹp văn hóa, con người đồng bào Chăm đến người dân và du khách trong, ngoài nước; đồng thời góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Hải Phòng: Biểu diễn và giao lưu nghệ thuật các dân tộc

Hải Phòng: Biểu diễn và giao lưu nghệ thuật các dân tộc

Tối 12/5/2026, tại thành phố Hải Phòng đã diễn ra chương trình biểu diễn và giao lưu nghệ thuật các dân tộc. Chương trình có sự góp mặt của hàng trăm nghệ sĩ đến từ đoàn nghệ thuật tỉnh Lào Cai, mang tới sắc màu rực rỡ góp thêm vào bức tranh đa sắc màu của Lễ hội Hoa Phượng đỏ 2026. 

Khâu Vai - khi ký ức thành di sản

Khâu Vai - khi ký ức thành di sản

Không đơn thuần là nơi gặp gỡ của những mối tình xưa, chợ tình Khâu Vai (xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang) hôm nay đã trở thành một không gian văn hóa đặc biệt - nơi ký ức, phong tục của đồng bào vùng cao tiếp nối qua nhiều thế hệ. Mỗi năm vào tháng Ba âm lịch, Khâu Vai lại rộn ràng trong tiếng khèn, tiếng hát giao duyên và sắc váy rực rỡ của đồng bào các dân tộc.

Hành trình đưa văn hóa Thái ra khỏi bản làng

Hành trình đưa văn hóa Thái ra khỏi bản làng

Rời bản làng ra phố thị, nhiều người trẻ mang theo cả ký ức văn hóa nhưng không phải ai cũng biết cách giữ gìn. Giữa lòng Hà Nội đông đúc, chị Cầm Cẩm Thơ, hiện đang công tác tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, đã chọn cách lặng lẽ nhưng bền bỉ để kết nối cộng đồng lan tỏa văn hóa Thái cho thế hệ trẻ.

Người giữ hồn Thái giữa bản làng đổi thay

Người giữ hồn Thái giữa bản làng đổi thay

Giữa nhịp sống hiện đại đang cuốn theo sự đổi thay mạnh mẽ ở vùng cao, vẫn có những người lặng lẽ gìn giữ các giá trị văn hoá dân tộc, với mong muốn bảo tồn và phát huy cho những thế hệ sau này.

'Chợ tình Xuân Dương' - Nơi lưu giữ mạch ngầm văn hóa trăm năm

'Chợ tình Xuân Dương' - Nơi lưu giữ mạch ngầm văn hóa trăm năm

Ngày 10/5, UBND xã Xuân Dương (tỉnh Thái Nguyên) đã khai mạc Lễ hội văn hóa truyền thống “Chợ tình Xuân Dương” năm 2026. Việc tổ chức lễ hội truyền thống này nhằm tiếp tục khẳng định sức sống mãnh liệt của một di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc, nơi những câu hát Sli, hát Lượn làm say lòng du khách thập phương.

Gìn giữ di sản văn hóa truyền thống của người Ơ Đu trong dòng chảy hiện đại

Gìn giữ di sản văn hóa truyền thống của người Ơ Đu trong dòng chảy hiện đại

Ngày 9/5, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Nga My (Nghệ An) tổ chức Lễ đón nhận Chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Lễ đón tiếng sấm của người Ơ Đu” và kỷ niệm 20 năm thành lập bản tái định cư Văng Môn - nơi sinh sống tập trung đông dân cư nhất của đồng bào Ơ Đu trên địa bàn tỉnh.

Triển lãm 'Hương sắc vùng cao': Kết nối sắc màu văn hóa các dân tộc

Triển lãm 'Hương sắc vùng cao': Kết nối sắc màu văn hóa các dân tộc

Tối 8/5, tại Sơn La đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Hương sắc vùng cao” năm 2026. Triển lãm do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức nhằm tôn vinh, quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc vùng cao; góp phần tăng cường giao lưu văn hóa, thúc đẩy phát triển du lịch và bảo tồn bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập và phát triển.

Khi hoa văn dệt nên hồn cốt người vùng cao

Khi hoa văn dệt nên hồn cốt người vùng cao

Giữa không gian đá xám của vùng cao Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, có những căn nhà nhỏ luôn đỏ lửa từ sáng sớm. Trong làn khói mỏng quyện mùi sáp ong thơm dịu, những người phụ nữ Mông lặng lẽ cúi mình bên tấm vải lanh, đôi tay thoăn thoắt đưa từng nét vẽ bằng chiếc bút đồng nhỏ bé. Ở nơi ấy, vẽ sáp ong không chỉ là một nghề thủ công mà còn là cách người Mông gửi vào tấm vải những ký ức của cộng đồng, những quan niệm về cuộc sống và cả sự gắn bó với núi rừng đá xám.

Quảng bá hình ảnh du lịch, văn hóa xứ Mường tới du khách trong và ngoài nước

Quảng bá hình ảnh du lịch, văn hóa xứ Mường tới du khách trong và ngoài nước

Tối 7/5, UBND phường Hòa Bình (tỉnh Phú Thọ) tổ chức Lễ cầu ngư, thả hoa đăng trên sông Đà năm 2026, tại khu vực Vườn hoa phố đi bộ đường Đà Giang. Đây là hoạt động văn hóa tâm linh mang đậm bản sắc dân tộc; đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh du lịch, văn hóa xứ Mường tới du khách trong và ngoài nước.

Phong lưu Sơn Vĩ - Phiên chợ tình ca

Phong lưu Sơn Vĩ - Phiên chợ tình ca

Giữa miền biên viễn nơi địa đầu cực Bắc Tổ quốc, sau phiên chợ tình Khâu Vai một ngày, đồng bào các dân tộc lại tìm về với chợ Phong lưu Sơn Vĩ ở xã Sơn Vĩ, tỉnh Tuyên Quang. Không chỉ là nơi gặp gỡ, trao đổi hàng hóa, chợ Phong lưu Sơn Vĩ còn là không gian văn hóa đậm sắc màu truyền thống, nơi lưu giữ những câu chuyện tình yêu mộc mạc, thủy chung của đồng bào vùng cao.

Bom Bo - bản sắc S’tiêng, điểm đến cộng đồng

Bom Bo - bản sắc S’tiêng, điểm đến cộng đồng

Nằm ở vùng đất đỏ miền Đông, sau khi sáp nhập xã Bom Bo cũ và Bình Minh cũ, xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) hôm nay không chỉ được biết đến như một biểu tượng của tinh thần kháng chiến quật khởi mà còn là nơi hội tụ, kết tinh những giá trị văn hóa đặc sắc của người S'tiêng.

Lan tỏa văn hóa truyền thống trong trường học

Lan tỏa văn hóa truyền thống trong trường học

Việc đưa di sản văn hóa vào trường học không còn là câu chuyện mang tính khuyến khích, mà đang dần trở thành một yêu cầu tất yếu. Giáo dục không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt tri thức, mà còn là hành trình hình thành nhân cách, bồi đắp tâm hồn và xây dựng văn hóa cho thế hệ trẻ. 

Dệt thổ cẩm - nét văn hóa của đồng bào M’nông

Dệt thổ cẩm - nét văn hóa của đồng bào M’nông

Dệt thổ cẩm là nét văn hóa đặc trưng, thể hiện sự khéo léo của đồng bào M'nông, là sự tiếp nối của một nghề truyền thống lâu đời. Vải thổ cẩm được dệt hoàn toàn trên khung cửi truyền thống, từ những kỹ năng, sự sáng tạo và kiên nhẫn của những người phụ nữ M’nông đã tạo ra những trang phục truyền thống với những hoa văn, họa tiết sặc sỡ mang sắc thái đặc sắc của cộng đồng.

Độc đáo nước uống ‘chè đâm’ của đồng bào Thái

Độc đáo nước uống ‘chè đâm’ của đồng bào Thái

Chè đâm là thức uống dân dã nhưng độc đáo của đồng bào Thái miền Tây Nghệ An; không chỉ gây ấn tượng bởi tên gọi lạ mà còn bởi cách chế biến công phu và hương vị đặc trưng. Từ những lá chè rừng được giã nhuyễn trong cối gỗ, cối đá, ống tre, người Thái đã tạo nên một loại nước giải khát mang đậm dấu ấn văn hóa, khiến du khách một lần thưởng thức là nhớ mãi.

Tình ca Tây Nguyên ngân vang giữa lòng Thủ đô

Tình ca Tây Nguyên ngân vang giữa lòng Thủ đô

Trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Giải phóng miền Nam 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, chương trình dân ca, dân vũ “Tình ca Tây Nguyên” diễn ra tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam đã mang đến không gian đậm sắc màu đại ngàn, thu hút đông đảo du khách.

Giữ vững danh hiệu toàn cầu từ những việc làm cụ thể

Giữ vững danh hiệu toàn cầu từ những việc làm cụ thể

Giữa trùng điệp đá tai mèo nơi địa đầu cực Bắc, Cao nguyên đá Đồng Văn không chỉ là một vùng địa chất độc đáo, mà còn là một “bảo tàng sống” lưu giữ ký ức hàng trăm triệu năm của trái đất, hòa quyện với đời sống văn hóa của các cộng đồng dân tộc.

Xây dựng Măng Đen trở thành khu du lịch quốc gia với hệ sinh thái đặc sắc

Xây dựng Măng Đen trở thành khu du lịch quốc gia với hệ sinh thái đặc sắc

Tối 30/4, UBND xã Măng Đen tổ chức chương trình nghệ thuật “Măng Đen – Khát vọng vươn xa”. Đây là hoạt động trọng tâm trong chuỗi các sự kiện văn hóa – nghệ thuật của Khu du lịch sinh thái Măng Đen nhân dịp kỷ niệm 51 năm Giải phóng miền Nam – Thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026) và Ngày Quốc tế Lao động 1/5.

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Đây là sự kiện quan trọng, điểm nhấn trong chuỗi “Lễ hội 5 mùa” của phường Sa Pa, góp phần đẩy mạnh kích cầu, xúc tiến và quảng bá du lịch trên địa bàn phường, khu vực và của cả tỉnh.

Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì

Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì

Ngày 28/4, tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề: "Hành trình di sản: Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì".

Địa chỉ đỏ trên 'tọa độ lửa' biên giới Tây Nam

Địa chỉ đỏ trên 'tọa độ lửa' biên giới Tây Nam

Nằm dưới những hàng thốt nốt cổ thụ tại xã Ô Lâm (tỉnh An Giang), chùa Snayđonkum - “chùa B-52” từng là “tọa độ lửa” kiên cường, nơi thắt chặt tình đoàn kết Kinh - Khmer trong những năm tháng kháng chiến hào hùng. Trải qua nửa thế kỷ, ngôi chùa mãi là biểu tượng cho ý chí quật cường và sức sống mãnh liệt của vùng đất Bảy Núi An Giang.

Lễ hội Khèn Mông - nơi hội tụ của sắc màu văn hóa

Lễ hội Khèn Mông - nơi hội tụ của sắc màu văn hóa

Giữa không gian cổ kính của phố cổ Đồng Văn (khu vực thị trấn Đồng Văn, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang cũ, nay là xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang), khi những dãy nhà trình tường nhuốm màu thời gian còn vương hơi sương sớm, tiếng khèn Mông lại cất lên, khi trầm lắng, khi rộn ràng, như một mạch chảy âm thầm nối quá khứ với hiện tại.