Theo dự báo, năm nay thời tiết có nhiều diễn biến bất thường, nắng nóng kéo dài với nền nhiệt cao sẽ ảnh hưởng đến sức đề kháng và khả năng phát triển của đàn vật nuôi. Trước tình hình này, tỉnh Ninh Thuận đang khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ứng phó hiệu quả với hạn hán, phòng chống dịch bệnh cho gia súc, gia cầm, hạn chế thiệt hại thấp nhất cho đàn gia súc trong mùa khô hạn, góp phần phát triển sản xuất chăn nuôi bền vững.
Rút kinh nghiệm những đợt hạn hán các năm trước đây, trong vụ Đông Xuân này, các hộ chăn nuôi trên địa bàn tỉnh tích cực tận thu các phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn dự trữ cho đàn gia súc để ứng phó với thời tiết nắng nóng kéo dài. Ông Nguyễn Văn Tùng (xã Xuân Hải, huyện Ninh Hải) cho biết, gia đình làm hơn 4 sào lúa, khi thu hoạch dùng máy cuộn toàn bộ rơm đem về làm thức ăn cho đàn bò hơn 10 con và đàn cừu gần 60 con, nguồn rơm này để dành bổ sung cho gia súc khi cần thiết. Hiện tại gia đình đang tranh thủ lùa đàn gia súc đi chăn thả trên các chân ruộng vừa thu hoạch xong để tận dụng nguồn thức ăn còn sót lại.
Tương tự, thời tiết nắng nóng kéo dài khiến cho nhiều cánh đồng cỏ trên địa bàn xã Phước Trung, huyện Bác Ái dần trở nên trơ trụi, để đảm bảo nguồn thức ăn cho gia súc người dân phải lùa đàn gia súc đi hàng km tìm những bãi còn cỏ, hồ nước để chăn thả. Bà Lê Thị Năm cho hay, gia đình bà nuôi gần 80 con cừu và bò, đối với những con khỏe mạnh sẽ lùa đi chăn thả còn những con cái đang mang bầu, con non, ốm yếu sẽ nhốt riêng ở trang trại cắt cỏ về cho ăn. Cùng với dự trữ rơm, năm nay gia đình bà Năm chuyển đổi hơn 1 sào đất màu sang trồng cỏ voi để có nguồn thức ăn xanh ổn định trong mùa nắng nóng kéo dài.
Hiện nay, tổng đàn gia súc có sừng của tỉnh Ninh Thuận là 317.046 con, bao gồm trâu, bò 105.663 con và dê, cừu 211.383 con. Để bảo vệ đàn gia súc trong mùa khô hạn, ông Phan Đình Thịnh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Ninh Thuận cho biết, đơn vị đã có văn bản gửi Trạm Chăn nuôi và Thú y các huyện, thành phố phân công cán bộ tăng cường đi cơ sở hướng dẫn, hỗ trợ cho các cơ sở chăn nuôi các biện pháp ứng phó với tình trạng nắng nóng, thiếu nước uống, thiếu thức ăn, thực hiện các biện pháp phòng chống dịch bệnh, nhất là đối với các khu vực có nguy cơ cao thiếu nước. Đồng thời, phối hợp với các ngành, đơn vị liên quan, địa phương theo dõi diễn biến tình hình hạn hán để tuyên truyền, thông tin kịp thời, nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động của người dân trong ứng phó với hạn hán.
Cụ thể, các đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn các hộ chăn nuôi chủ động tích trữ thức ăn, nước uống cho gia súc bằng các giải pháp tận dụng, thu gom phế phụ phẩm sau thu hoạch vụ Đông Xuân 2023-2024 gồm: rơm, rạ, thân cây bắp, cây họ đậu, mía, rau lang, lá nho, lá táo… để dự trữ, bảo quản chế biến làm thức ăn cho gia súc; tận dụng đất trống có độ ẩm, chuyển đổi diện tích đất sản xuất lúa, hoa màu kém hiệu quả sang trồng cỏ cung cấp nguồn thức ăn xanh cho gia súc, kết hợp bổ sung thêm sữa cho gia súc non, thức ăn tinh, thuốc bổ trợ sức và khoáng chất để tăng sức đề kháng cho gia súc.
Đối với những địa phương có diện tích sản xuất nông nghiệp hạn chế thì có thể thu mua phế phụ phẩm từ những vùng trồng trọt nhiều để dự trữ thức ăn cho gia súc. Chủ động nguồn nước uống gia súc như khoan giếng, đào ao, hồ, bể nước. Người chăn nuôi cần cân nhắc việc duy trì, cân đối ổn định đàn gia súc với khả năng cung cấp nguồn thức ăn; hạn chế việc tái đàn, bán bớt những con gia súc đến tuổi bán thịt, gia súc già loại thải. Các đàn có số lượng gia súc đông nhất là dê, cừu, cần tách ra thành những đàn nhỏ, theo từng lứa tuổi, gia súc đang nuôi con và theo mẹ cần có chế độ chăm sóc riêng để tiện việc chăm sóc, nuôi dưỡng và di chuyển.
Cùng với đó, tuyên truyền người dân, hộ chăn nuôi di chuyển đàn gia súc từ vùng khô hạn, thiếu thức ăn, nước uống đến những nơi còn nguồn nước uống, thức ăn khi thật sự cần thiết dọc các tuyến kênh Nam, kênh Bắc; kênh Đông, kênh Tây, dọc sông Cái, sông suối trên địa bàn, vùng hồ sông Trâu, sông Sắt,… để chăn thả.
Bên cạnh việc đảm bảo nguồn thức ăn, nước uống, các trang trại, hộ chăn nuôi chủ động tiêm phòng vaccine cho gia súc theo quy định, nhất là các bệnh: lở mồm long móng, tụ huyết trùng; thường xuyên vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại định kỳ, ít nhất 01 lần/tuần và theo kế hoạch của tỉnh. Người dân không chăn thả gia súc quá xa chuồng trại vào giờ nắng gắt để hạn chế gia súc bị mất nước, thở dốc, kiệt sức; không chăn thả gia súc gần các khu công nghiệp, nhà máy, khu vực xả thải công nghiệp, khu vực nước tù đọng lâu ngày, dơ bẩn.
Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Ninh Thuận cũng khuyến cáo trong mùa khô hạn, gia súc thường mắc các bệnh say nắng, cảm nóng. Sau những cơn mưa, gia súc ăn nhiều cỏ non, uống nước tù đọng nên dễ rối loạn hệ thống tiêu hóa, gây tiêu chảy hoặc lên men, sinh hơi nhiều gây bội thực, chướng hơi, tăng axit dạ cỏ, ngộ độc... có thể dẫn đến chết. Do đó, các hộ chăn nuôi cần theo dõi sức khỏe đàn gia súc thường xuyên để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.
Nguyễn Thành
