Ngày 27/2, tại huyện Phong Điền, Hội Làm vườn Việt Nam phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức tọa đàm "Một số lưu ý trong sản xuất cây ăn quả phục vụ xuất khẩu".
Những năm gần đây, diện tích trồng và sản lượng trái cây tại Đồng bằng sông Cửu Long và nhiều địa phương trong nước liên tục tăng, tạo điều kiện cho phát triển xuất khẩu. Hiện cả nước có hơn 1,26 triệu ha cây ăn trái, sản lượng đạt hơn 13,887 triệu tấn/năm; trong đó, Cần Thơ có hơn 26.000 ha cây ăn trái, với sản lượng gần 250.000 tấn/năm.
Các chuyên gia, nhà nông học đánh giá, dư địa phát triển cây ăn trái ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long không còn nhiều và ngày càng khó hơn. Các loại cây ăn trái ở Đồng bằng sông Cửu Long đang dần mất lợi thế do cây già cỗi, biến đổi khí hậu, thời tiết... Ngoài ra, do tập quán phát triển nhiều loại cây trên cùng một diện tích đất nên sản lượng không đủ đáp ứng xuất khẩu.
Chia sẻ thêm về khó khăn của trái cây ở Đồng bằng sông Cửu Long khi hướng đến thị trường xuất khẩu, ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam cho rằng, lâu nay, sản lượng, năng suất trái cây vùng Đồng bằng sông Cửu Long cao nhưng chất lượng, mức độ an toàn thực phẩm thấp hơn các vùng khác, gây khó khăn cho việc xuất khẩu sản phẩm ra các nước trên thế giới. Mức độ thâm canh cao, nên đòi hỏi phải có nhiều giải pháp hóa học để bảo vệ, vì thế mức độ an toàn thực phẩm khó quản lý hơn các vùng khác.
Năm 2024, xuất khẩu rau quả của Việt Nam ra thị trường quốc tế đạt mức cao kỷ lục, kim ngạch đạt hơn 7,1 tỉ USD, tăng hơn 27% so với năm trước, với mặt hàng chủ lực là các loại trái cây. Đây là minh chứng cho chất lượng trái cây của Việt Nam ngày càng được nâng cao, chủng loại đa dạng và được ưa chuộng, đón nhận tại nhiều thị trường quốc tế.
Dự báo trái cây của Cần Thơ và Việt Nam nói chung còn nhiều tiềm năng và cơ hội để gia tăng xuất khẩu trong năm nay và các năm tới. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến nghị nông dân cùng doanh nghiệp và các bên có liên quan cần quan tâm khắc phục kịp thời khó khăn và hạn chế trong các khâu liên kết sản xuất, chế biến, bảo quản… để tạo ra lượng hàng hóa lớn, đảm bảo chất lượng, an toàn, đạt các tiêu chuẩn đáp ứng yêu cầu mở rộng thị trường xuất khẩu.
Các quốc gia nhập khẩu trái cây kiểm soát rất gắt gao về hàng rào kiểm dịch; hàng rào kỹ thuật (dư lượng thuốc bảo vệ thực vật,...); hàng rào thuế quan; hàng rào thương mại. An toàn thực phẩm là một yếu tố quan trọng để trái cây xuất khẩu thành công.
Do đó, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Hâu, nguyên giảng viên cao cấp Trường Đại học Cần Thơ nhấn mạnh, nông dân trồng trái cây muốn hướng đến xuất khẩu nên chấp hành hướng dẫn của doanh nghiệp, ngành nông nghiệp; trong đó, phải minh bạch sản xuất, ghi chép nhật ký rõ ràng để khi cần truy xuất nguồn gốc sản phẩm sẽ có thông tin rõ ràng chứng minh được quá trình canh tác.
Đề cập thêm về việc ghi chép nhật ký sản xuất, ông Lê Thành Tùng lưu ý nhấn mạnh nông dân không nên "gian dối". Nông dân nên ghi chép đúng vật tư nông nghiệp (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật) được sử dụng để chăm sóc cây trồng.
"Để đàm phán xuất khẩu được một loại trái cây phải mất 10 - 12 năm nhưng chỉ cần một lô hàng xuất khẩu bị trả về không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn mất uy tín. Ví dụ, nếu lô hàng sầu riêng bị phát hiện vi phạm an toàn thực phẩm, tồn dư dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, nếu không khắc phục được lỗi, có lô hàng tiếp tục bị phát hiện vi phạm sẽ bị nước nhập khẩu cắt bỏ hợp đồng xuất khẩu sầu riêng với Việt Nam. Bắt buộc Việt Nam phải đàm phán lại. Mất thời gian đàm phán trở lại, ảnh hưởng rất nhiều người, ảnh hưởng lớn đến ngành hàng trái cây của Việt Nam", ông Tùng cảnh báo.
Tại tọa đàm, các cơ quan chức năng của thành phố, địa phương, Hội Làm vườn Việt Nam và các diễn giả cũng tập trung thông tin và trao đổi về các vấn đề cần lưu ý khi phát triển sản xuất trái cây phục vụ xuất khẩu; việc xử lý cho cây ra trái rải vụ để có sản phẩm quanh năm, phục vụ xuất khẩu; đề xuất giải pháp, cách làm hay nhằm nâng cao chất lượng, chuỗi giá trị sản phẩm và mở rộng sản xuất, xuất khẩu các loại trái cây...
Thu Hiền
