Người dân tại các huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa đã tận dụng tiềm năng, lợi thế về diện tích mặt nước vùng lòng hồ thủy điện để phát triển nghề nuôi cá lồng, mỗi năm cho thu nhập hàng trăm triệu đồng. Nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế, góp phần xóa đói giảm nghèo.
Tại khu vực lòng hồ thuỷ điện Trung Sơn, thuộc xã Trung Sơn, huyện biên giới Quan Hóa, hiện đang có gần 50 hộ dân phát triển nghề nuôi cá lồng với hơn 110 lồng nuôi, tập trung chủ yếu ở ngay lòng hồ. Khai thác tiềm năng, dư địa nuôi trồng thủy sản trên lòng hồ thủy điện Trung Sơn đang phát huy hiệu quả, góp phần chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân.
Là một trong những hộ đi đầu trong việc nuôi cá lồng ở lòng hồ thuỷ điện Trung Sơn, anh Nguyễn Biên Cương, bản Tà Bán, xã Trung Sơn cho biết, vào năm 2020 gia đình bắt đầu lên ý tưởng nuôi cá lồng. Ban đầu, gia đình gặp nhiều khó khăn do đặt sai vị trí lồng nuôi nên vào mùa mưa bão hay bị dính rác, trôi. Tuy nhiên, được sự tư vấn, giúp đỡ của cán bộ xã và kỹ sư nhà máy thuỷ điện Trung Sơn, anh Cương đã di chuyển lồng nuôi vào vị trí hợp lý, nhờ đó cá sinh trưởng, phát triển tốt.
Từ chỗ chỉ có 2 lồng, đến nay gia đình đang nuôi 9 lồng, chủ yếu là các loại cá trắm, chép, lăng đen, lăng hoa với khối lượng khoảng 5-6 tấn cá thu hoạch rải rác trong năm. Nhờ ứng dụng tiến bộ khoa học mới trong chăm sóc, mỗi năm thu nhập từ việc nuôi cá lồng của gia đình đạt từ 180 triệu đồng. Nuôi cá lồng đã trở thành ngành nghề mang lại thu nhập chính và ổn định cho gia đình anh.
Cũng thoát nghèo nhờ nghề nuôi cá lồng, anh Đinh Chức, bản Tà Bán chia sẻ, gia đình nuôi cá từ năm 2021, thay vì dùng luồng, tre, anh đã mạnh dạn đầu tư lồng bằng khung sắt để nuôi, vừa chắc chắn, lại tạo độ thoáng giúp cá sinh trưởng. Đến nay, gia đình có 6 lồng nuôi cá, thu nhập đạt 80 triệu đồng mỗi năm.
Ông Ngô Sỹ Tâm, Bí thư đảng ủy xã Trung Sơn, huyện Quan Hóa cho biết, với ưu thế dòng nước sạch trên lòng hồ thủy điện Trung Sơn, thức ăn cho cá chủ yếu là tận dụng sản phẩm từ nông nghiệp như cám, ngô, lá chuối, lá mía nên cá có chất lượng tốt, đầu ra ổn định. Bình quân 1 hộ nuôi cá lồng thu nhập trung bình khoảng 70-100 triệu đồng/năm khiến người nuôi rất phấn khởi.
Để liên kết các hộ nuôi cá và tạo đầu ra ổn định, UBND xã Trung Sơn đã thành lập Hợp tác xã Dịch vụ nuôi trồng thủy sản cựu chiến binh Trung Sơn với 15 thành viên. Đồng thời, để người dân có vốn đầu tư, xã đã tín chấp với Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách - xã hội huyện Quan Hóa cho các hộ dân vay 800 triệu đồng để đầu tư nuôi cá lồng. Cùng đó, các phòng chuyên môn của huyện còn tổ chức nhiều lớp tập huấn chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật cho người dân về kỹ thuật đóng lồng nuôi bằng lưới quây thay cho cách đóng lồng bằng tre, luồng truyền thống; cách chăm sóc, thu hoạch cá trên sông...
Theo bà Hà Thị Nga, Phó chủ tịch UBND huyện Quan Hoá, những năm qua, mô hình nuôi cá lồng ở lòng hồ thuỷ điện Trung Sơn là hướng đi mới của người dân huyện miền núi Quan Hoá, góp phần giảm nghèo, nâng cao thu nhập. Hiện UBND huyện đã lên kế hoạch thu hút các doanh nghiệp, cá nhân đầu tư, hướng tới thả nuôi các loại cá đặc sản có giá trị kinh tế cao. Đồng thời, xây dựng kế hoạch phát triển thành vùng nuôi trồng thủy sản tập trung; hạn chế tình trạng nuôi tự phát khó kiểm soát, ô nhiễm môi trường
Tại huyện miền núi Bá Thước, vài năm trở lại đây người dân đã đầu tư phát triển nghề nuôi cá lồng theo hướng hàng hóa, từ đó mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế tại địa phương. Để góp phần tăng năng suất, sản lượng, UBND huyện Bá Thước đã tổ chức các lớp tập huấn, hỗ trợ người nuôi kỹ thuật chọn cá giống, mật độ thả cá, quy trình chăm sóc, thường xuyên làm vệ sinh lồng nuôi để bảo đảm nước lưu thông tốt, cung cấp đủ oxy cho cá và cách phòng trừ dịch bệnh.
Đến nay, toàn huyện Bá Thước đang có gần 105 hộ dân đang tham gia nuôi cá lồng trên lòng hồ thuỷ điện Bá Thước với hàng trăm lồng nuôi. Hiện nghề nuôi cá lồng trên lòng hồ thuỷ điện trên đã trở thành nghề chính mang lại thu nhập ổn định cho hàng trăm hộ dân trên địa bàn với thu nhập 60-100 triệu đồng/năm.
Ông Đỗ Văn Hưng, thôn Điền Giang, xã Điền Lư cho biết, trước đây gia đình nuôi 2 lồng cá tự phát, giống cá không có nguồn gốc nên chậm lớn. Năm 2023 được sự hướng dẫn của cán bộ UBND xã, ông Hưng đã chuyển đổi phương thức sản xuất từ đơn lẻ sang sản xuất hàng hóa tập trung. Nhờ học hỏi, tìm tòi kỹ thuật nuôi cũng như quy trình chăm sóc mới, cá trong lồng nuôi ngày càng phát triển, đến nay gia đình đã có 3 lồng nuôi với gần 250 con cá trắm, thu nhập trung bình 80 triệu đồng/năm
Theo ông Lê Văn Lợi, Phó chủ tịch UBND xã Điền Lư, huyện Bá Thước, hiệu quả từ việc nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện đã từng bước mở ra hướng đi mới, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân địa phương. Thời gian tới, UBND xã sẽ hỗ trợ người dân làm thủ tục vay vốn, mở rộng quy mô sản xuất, áp dụng kỹ thuật mới vào nuôi cá lồng trên lòng hồ hủy điện, tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm.
Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 610 hồ chứa nước lớn nhỏ và 11 dự án thủy điện đã vận hành phát điện. Hiện các công trình hồ chứa được đầu tư và đưa vào sử dụng đã tạo ra diện tích mặt hồ lớn là điều kiện thuận lợi để người dân sống ven các lòng hồ phát triển nghề nuôi trồng thủy sản. Qua đó, góp phần chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của người dân…
Tuy nhiên, việc nhân rộng mô hình nuôi các lồng vẫn gặp nhiều khó khăn do vốn đầu tư, tập quán sản xuất của người dân còn lạc hậu dẫn đến hạn chế trong áp dụng khoa học, kỹ thuật. Do vậy, cần có sự quan tâm hơn nữa của các cấp, ngành để tạo điều kiện cho người dân phát triển nghề nuôi cá lồng theo hướng bền vững, mang lại hiệu quả kinh tế cao; góp phần xóa đói, giảm nghèo tại khu vực miền núi còn nhiều khó khăn.
Nguyễn Nam
