Với sự kết hợp hài hòa chất đất của núi rừng và khí hậu mát mẻ, ít mưa cùng những bàn tay cần cù lao động của người dân vùng cao xã Đại Sơn, tỉnh Bắc Ninh đã xây dựng thương hiệu táo Đại Sơn. Loại cây trồng này đã giúp người dân nơi đây vươn lên thoát nghèo, phát triển kinh tế.

Xã Đại Sơn vốn là địa phương thuộc huyện vùng cao Sơn Động của tỉnh Bắc Giang cũ (nay là tỉnh Bắc Ninh). Ở nơi đây hơn 73% người dân là dân tộc thiểu số, đời sống người dân chủ yếu làm nông nghiệp. Với sự cần cù, chịu khó cùng sự sáng tạo trong lao động sản xuất, người dân Đại Sơn chuyển hướng không chỉ làm nông nghiệp đơn thuần với cây lúa, cây ngô, trồng rừng mà mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng đưa táo vào sản xuất.

Theo bà Dương Thị Kết, thôn Tân Hiệp, xã Đại Sơn, trước đây kinh tế gia đình chủ yếu trông vào cây vải và trồng rừng, tuy nhiên hiệu quả kinh tế không cao. Với sự nhạy bén, những năm trở lại đây, gia đình bà chuyển một phần diện tích trồng vải sang trồng táo. Đến nay, gia đình bà có hơn 1 ha trồng táo Xuân đang đến thời điểm cận kề thu hoạch. Nhờ chất lượng vượt trội, táo to, giòn, ngọt nên thương lái thường thu mua tận ruộng, năm nay giá bán 30.000-40.000 đồng/kg, nhờ đó đem nguồn thu ổn định cho gia đình.

Chia sẻ về kỹ thuật trồng táo cho chất lượng cao, bà Kết cho biết, được thiên nhiên ưu ái, cả chất đất và khí hậu tại Đại Sơn đều phù hợp với cây táo. Người dân chỉ cần chọn giống cây chuẩn, trồng đúng thời vụ (cuối mưa xuân), chú trọng làm đất tơi xốp giàu dinh dưỡng, cắt tỉa tạo tán và bón phân cân đối giữa NPK và phân hữu cơ. Đặc biệt, giai đoạn chăm sóc quả, người dân cần bảo đảm đủ nước, thường xuyên thăm vườn, kịp thời phòng trừ sâu bệnh hại. Khi táo chín có vỏ màu xanh ngả vàng, bóng, to như quả trứng gà, ăn có vị giòn, ngọt.

Chị Chu Thị Tâm, xã Đại Sơn, tỉnh Bắc Ninh trước đây gia đình chị thuộc hộ nghèo. Nhờ chịu thương, chịu khó, mày mò sáng tạo trong sản xuất, khoảng hơn 3 năm trở lại đây chị chuyển đổi sang trồng táo. Đến nay, với hơn 3.200 m2 ruộng, chị trồng 160 gốc táo các loại. Ngay năm đầu tiên, với kỹ thuật chăm bón tốt, vụ táo đầu tiên đã cho thu hoạch. Đến nay, mỗi vụ táo được mùa cho sản lượng hơn 22 tấn với mức giá 25.000 – 40.000 đồng/kg đã giúp gia đình chị có kinh tế vững vàng, có của ăn của để, nuôi con học hành.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất truyền thống, người trồng táo ở Đại Sơn mạnh dạn ứng dụng mô hình nông nghiệp sạch, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Nhờ vậy, chất lượng và giá trị thương phẩm của táo ngày càng được nâng cao, thị trường tiêu thụ được mở rộng. Tại thôn Tân Hiệp, vùng sản xuất táo lớn nhất của Đại Sơn đã hình thành Hợp tác xã tiêu thụ nông sản sạch có 14 hộ thành viên, chuyên thu mua, bao tiêu sản phẩm cho một số hộ trong thôn. Hợp tác xã đã được Công ty cổ phần Chứng nhận VINACAB (Hà Nội) cấp Giấy chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP đối với sản phẩm quả táo, diện tích hơn 21 ha, sản lượng dự kiến đạt 635 tấn/năm.

Ông Hoàng Văn Quân, Bí thư Đảng ủy xã Đại Sơn cho biết, Đảng ủy xã Đại Sơn xác định rõ muốn giảm nghèo bền vững thì phải lựa chọn được cây trồng phù hợp nhất với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và tập quán canh tác của địa phương. Qua khảo sát thực tiễn cho thấy, đất đồi, lượng mưa thấp, khí hậu mát mẻ của Đại Sơn rất phù hợp với cây táo, đặc biệt là các giống táo Đài Loan, táo Xuân. Thực tế sản xuất khẳng định, cùng một giống táo nhưng trồng tại Đại Sơn cho quả to, giòn, vị ngọt thanh đặc trưng, mang lại hiệu quả cao.

Với năng suất, chất lượng vượt trội, loại quả này đã tạo dựng thương hiệu trên thị trường, giúp người nông dân nâng cao thu nhập. Bởi vậy, từ vài ha ban đầu, đến nay, Đại Sơn đã mở rộng diện tích trồng táo lên hơn 190 ha, năng suất bình quân đạt hơn 30 tấn/ha với giá bán khoảng 30.000 đồng/kg, cho thu nhập hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Nhiều hộ dân có thu nhập từ 150 đến 300 triệu đồng/năm. Xã đã xây dựng thành công vùng sản xuất táo tập trung. Phần lớn sản phẩm táo được các thương lái, cửa hàng tiện lợi, siêu thị trong và ngoài tỉnh bao tiêu. Đặc biệt, vừa qua Tỉnh Đoàn Bắc Ninh đã hỗ trợ quảng bá, tiêu thụ sản phẩm táo Đại Sơn trên nền tảng thương mại điện tử, qua đó, góp phần nâng tầm thương hiệu, đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm.

Đặc biệt, trong hai ngày 1-2/1 vừa qua, Ngày hội Văn hóa, Thể thao các dân tộc xã Đại Sơn lần thứ Nhất năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, trong đó có trưng bày, quảng bá nông sản với chủ đề “Hương vị Táo Đại Sơn”, giới thiệu sản phẩm OCOP và các sản phẩm đặc trưng của địa phương với sự tham dự của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn. Thông qua Ngày hội, các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc xã Đại Sơn tiếp tục được bảo tồn, phát huy; góp phần tăng cường khối đại đoàn kết, quảng bá hình ảnh địa phương, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch và kinh tế - xã hội.

Thời gian tới, Đại Sơn tiếp tục đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật vào sản xuất theo hướng nông nghiệp hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP. Chú trọng chuyển đổi cơ cấu cây trồng hợp lý, trong đó khuyến khích bà con mở rộng diện tích trồng táo, xây dựng vùng sản xuất táo chất lượng cao và đẩy mạnh liên kết sản xuất để tạo sản phẩm cạnh tranh trên thị trường. Đồng thời triển khai các giải pháp xây dựng, quảng bá thương hiệu táo sạch Đại Sơn nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, đưa loại nông sản này thành sản phẩm chủ lực của xã, gắn với Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), Bí thư Đảng ủy xã Đại Sơn nhấn mạnh.

Tại Đại Sơn, cây táo không chỉ là cây trồng kinh tế, mà đã trở thành hình ảnh đặc trưng của vùng đất này. Những vườn táo xanh mướt, trĩu quả đang mở ra hướng phát triển mới, gắn sản xuất nông nghiệp với trải nghiệm, du lịch sinh thái, góp phần nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích đất nông nghiệp. Rời xa mảnh đất Đại Sơn, hình ảnh đồng bào dân tộc Kinh, Tày, Nùng, Dao, Cao Lan, Sán Chí… với những bộ trang phục đủ màu sắc, đang cần mẫn hàng ngày lao động sản xuất đã góp phần lan tỏa niềm tin vào một hướng đi đúng. Những chuyến xe chở đầy táo đi muôn nơi là minh chứng sinh động cho hiệu quả của con đường giảm nghèo bền vững mà Đại Sơn đã và đang lựa chọn./.