Sông Pô Kô chảy qua địa phận phía Tây tỉnh Quảng Ngãi từ nhiều năm nay đã xảy ra tình trạng sạt lở bên bờ sông, chủ yếu tại địa phận các xã Dục Nông và Đăk Pek. Nhiều vị trí sạt lở đã ăn sâu vào khu vực dân cư, cuốn trôi nhà cửa và diện tích đất canh tác của người dân. Thậm chí, dòng sông sạt lở đã ảnh hưởng đến tuyến Quốc lộ 14 (đường Hồ Chí Minh). Tình trạng sạt lở kéo dài gây ra nhiều nguy cơ mất an toàn cho người dân và các phương tiện lưu thông.
Tại xã Dục Nông, tình trạng sông Pô Kô sạt lở đã xuất hiện từ nhiều năm do biến đổi khí hậu, lượng mưa lớn, nước sông dâng cao; đồng thời, nền đất, địa chất khu vực hai bên bờ sông yếu nên dẫn đến sạt lở, thay đổi dòng chảy của sông.
Ghi nhận trực tiếp tại thôn Đăk Xút, sông Pô Kô đã "ăn" sâu vào khu dân cư, cuốn trôi nhiều diện tích đất canh tác của người dân. Anh A Kiến, trú thôn Đăk Xút cho biết, nơi ở của thôn đã được bà con định cư ổn định từ nhiều đời nay. Dòng sông Pô Kô trước đây từng mang lại nhiều lợi ích cho người dân, như cung cấp nước tưới, thực phẩm. Tuy nhiên, vài năm gần đây, dòng sông đã bắt đầu thay đổi, sạt lở ngày càng nghiêm trọng, khiến đời sống của bà con ngày càng khó khăn.
"Mỗi một mùa mưa bão đi qua, lòng sông lại sạt lở ngày càng nhiều, có nhà trong thôn đã bị nước cuốn trôi, chỉ còn lại một góc nền nhà thôi. Mỗi khi mưa lớn, nước sông về nhiều, bà con trong làng ai cũng lo lắng, không biết khi nào đất lở xuống do nước siết, xói mòn, ăn vào khu dân cư. Bà con trong thôn mong muốn chính quyền xã, tỉnh có phương án khắc phục tình trạng sạt lở, giúp người dân yên tâm, ổn định cuộc sống", anh A Kiến nói.
Theo ông Võ Văn Út, Phó Chủ tịch UBND xã Dục Nông, toàn tuyến sông Pô Kô chảy qua xã có hai đoạn sạt lở lớn, với chiều dài khoảng 2.500m. Sạt lở đã ảnh hưởng đến trên 50 ha đất sản xuất của người dân và trên 100 căn nhà của bà con tại khu dân cư thôn Đăk Xút và Ja Tun. Thậm chí, tại khu vực thôn Nông Nội, sạt lở đã ăn vào taluy âm của Quốc lộ 14 (đường Hồ Chí Minh), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc lưu thông qua tuyến huyết mạch phía Tây này. Trước mặt, UBND xã đã cắm mốc cảnh báo cho người dân và các phương tiện lưu thông tại các vị trí xung yếu, có nguy cơ sạt lở cao
"Hiện xã đang đề xuất UBND tỉnh trước mắt khắc phục hai đoạn có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của nhân dân. Về lâu dài, địa phương đề xuất cấp có thẩm quyền thực hiện kè chống sạt lở dọc hai đoạn sông Pô Kô tại khu vực thôn Đăk Xút và thôn Ja Tun và tuyến đường Hồ Chí Minh để đảm bảo an toàn cho người dân và công trình giao thông", ông Võ Văn Út thông tin.
Trong khi đó, đoạn sông Pô Kô chảy qua xã Đăk Pek, tỉnh Quảng Ngãi có chiều dài khoảng 12km. Từ sau mùa mưa bão năm 2009, lòng sông bắt đầu xuất hiện tình trạng sạt lở, "ăn" dần về phía Tây. Mỗi năm, dòng chảy của sông lại dần thay đổi, khoét sâu vào các khu dân cư và cuốn trôi nhiều diện tích đất canh tác của người dân hai bên bờ sông.
Ông Phạm Như Lý, trú thôn Đăk Xanh, xã Đăk Pek cho biết gia đình đã xây nhà và sinh sống tại xã từ năm 1999. Thời điểm đó, nhà ông cách dòng sông Pô Kô hơn 100m nhưng,do ảnh hưởng của thời tiết, khí hậu, dòng sông dần dịch chuyển về phía Tây. Mùa mưa bão năm 2025, nước sông đã cuốn trôi công trình phụ của gia đình ông và hiện đang tiếp tục uy hiếp các hạ tầng khác.
"Gia đình tôi và các hộ dân trong khu vực rất hoang mang, lo lắng khi mùa mưa lũ đang đến gần. Mỗi khi nước sông dâng cao, ăn vào móng nhà khiến mọi người không thể yên tâm, buộc phải di tản đi nơi khác để tránh nguy hiểm đến tính mạng. Chúng tôi mong muốn các cấp, các ngành có giải pháp để kè bờ sông lại cho kiên cố, không để sạt lở tiếp tục tái diễn, để bà con yên tâm sinh sống, làm ăn", ông Phạm Như Lý chia sẻ.
Theo ông Đỗ Đăng Dự, Phó Chủ tịch UBND xã Đăk Pek, do địa hình đồi núi, dốc nên vào mùa mưa, lũ trên các suối nhỏ đổ vào dòng sông Pô Kô khiến lượng nước trên sông lớn, khiến tình trạng sạt lở trên sông ngày càng nghiêm trọng. Việc sạt lở đã ảnh hưởng đến đời sống của bà con nhân dân hai bên bờ sông, uy hiếp đến sự an toàn của tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua xã, gây sự xói mòn vào diện tích đất sản xuất của bà con nhân dân, khiến người dân mất dần đất sản xuất sau mỗi mùa mưa lũ.
Đặc biệt, nước sông đã xói mòn vào khu vực Trường Tiểu học Kim Đồng, gây nguy hiểm cho các thầy, cô giáo và các em học sinh; uy hiếp trực tiếp đến công trình nhà ở của hơn 40 hộ dân sống dọc bờ sông và gần 10 ha đất sản xuất nông nghiệp bị ngập, cuốn trôi.
Sau mùa mưa bão năm 2025, dựa trên tình hình thực tế sạt lở bờ Tây sông Pô Kô, xã Đăk Pek đã có tờ trình và báo cáo UBND tỉnh Quảng Ngãi; đồng thời đề nghị bố trí khoản kinh phí khoảng 60 tỷ đồng để làm toàn bộ tuyến kè đoạn sạt lở xung yếu có chiều dài khoảng 1.400m.
Trước mắt, tỉnh đã phân bổ 19 tỷ đồng để thực hiện kè khoảng 570m bờ sông, khắc phục sạt lở tại các vị trí uy hiếp trực tiếp đến tính mạng của người dân cũng như việc dạy và học của Trường Tiểu học Kim Đồng.
"Trước mắt, xã sẽ chủ động cân đối nguồn ngân sách của xã để khắc phục tạm thời các vị trí xung yếu. Trong thời gian tới, xã Đăk Pek mong muốn UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính tiếp tục bổ sung nguồn kinh phí còn lại để đảm bảo toàn tuyến kè đồng bộ và đảm bảo chất lượng công trình, phát huy hiệu quả trong việc bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân sinh sống bên bờ sông", ông Đỗ Đăng Dự thông tin.
Mùa mưa bão tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi đang đến gần. Với tình hình khí hậu liên tục có những biến đổi bất thường, dòng sông Pô Kô sẽ tiếp tục có nguy cơ cao sạt lở, gây ảnh hưởng đến tính mạng và tài sản của người dân sinh sống hai bên bờ sông. Các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ngãi cần sớm có giải pháp, bố trí nguồn vốn để các địa phương triển khai giải pháp khắc phục, để không người dân nào sinh sống bên dòng sông Pô Kô phải chứng kiến nhà cửa, đất đai bị cuốn trôi theo dòng nước lũ./.
