Sự tích Mê cung đá Khâu Vai

Sự tích Mê cung đá Khâu Vai
Sức sống vươn lên từ những mỏm đá khô cằn
Sức sống vươn lên từ những mỏm đá khô cằn

Dấu tích hóa thạch có niên đại lên tới 250 triệu năm
Dấu tích hóa thạch có niên đại lên tới 250 triệu năm

Đường vào Mê Cung Đá
Đường vào Mê Cung Đá

Du khách tiến vào mê cung đá
Du khách tiến vào mê cung đá

Một bông hoa đá trong Mê Cung Đá
Một bông hoa đá trong Mê Cung Đá
Ngày nay, đến thăm Khâu Vai, các nhà khoa học phải trầm trồ thán phục công sức của tạo hóa. Cả một dải trùng điệp đá vôi từ Vân Nam (Trung Quốc) chạy tới Khâu Vai thì chững lại. Một dãy núi cao ngất từ Lũng Cú, Sà Phìn đổ về tới Khâu Vai thì đột ngột hạ thấp. Sự giao cắt giữa các dải núi, sự trùng hợp lạ thường của tự nhiên, diễn tiến qua hàng chục triệu năm đã tạo ra mê cung đá. Các nhà khoa học nhận định, đây là công trình thiên nhiên có một không hai trên cao nguyên đá, không chỉ độc đáo duy nhất ở Việt Nam mà còn rất hiếm gặp trên thế giới.
Hình dáng hai khối đá như cặp tình nhân đang khiêu vũ với nhau
Hình dáng hai khối đá như cặp tình nhân đang khiêu vũ với nhau
Những đứa trẻ đang ngắm nhìn kỳ quan của thiên nhiên hình tượng giống như người đàn ông và người đàn bà đang đứng bên nhau
Những đứa trẻ đang ngắm nhìn kỳ quan của thiên nhiên hình tượng giống như người đàn ông và người đàn bà đang đứng bên nhau
Đám trẻ con thoải mái chơi đùa trong mê cung đá
Đám trẻ con thoải mái chơi đùa trong mê cung đá
Trẻ con nô đùa trong mê cung đá
Trẻ con nô đùa trong mê cung đá
Khèn và Gùi đặt trưng của người H’Mông vùng Mê Cung Đá Khâu Vai
Khèn và Gùi đặt trưng của người H’Mông vùng Mê Cung Đá Khâu Vai
Các dãy núi bao quanh cao khoảng 800m đến 1000m. Phần thấp ở thung lũng có độ cao gần 800m. Trong khu vực có vài khe suối cạn nhỏ, có một hang có nước và vài mạch lộ có nước thấm rỉ quanh năm.Trên sườn núi có đá tai mèo, trên phần đỉnh các dẫy núi còn thảm thực vật cùng các loài động vật nhỏ và có khá nhiều cây dược liệu.
Các bông hoa đá trong Mê Cung
Các bông hoa đá trong Mê Cung
Mỏm đá được đặt tên là “Thần Cẩu”
Mỏm đá được đặt tên là “Thần Cẩu”
Những dẫy đá nhấp nhô, uốn lượn trong mê cung đá
Những dẫy đá nhấp nhô, uốn lượn trong mê cung đá
Khu Mê cung đá Khâu Vai là một cấu trúc đặc biệt. Phía Nam là một đứt gẫy lớn trong vỏ Trái đất. Ba phía Bắc, Đông, Tây cũng đều có đứt gẫy bao quanh. Các đứt gẫy chuyển động làm đất đá nứt vỡ mãnh liệt, tạo nên 2 dẫy núi lớn ở phía tây và phía bắc, 3 quả núi nhỏ ở phía đông, và thung lũng sâu ở phía nam đổ về sông Nho Quế. Hai dãy núi lớn được gọi là núi Cha, núi Mẹ. Ba quả núi phía đông là các núi Anh Em.
Địa danh được gọi là “cổng thành” trong mê cung đá
Địa danh được gọi là “cổng thành” trong mê cung đá
Một gia đình khách du lịch đang chơi đùa dưới “cổng thành”
Một gia đình khách du lịch đang chơi đùa dưới “cổng thành”
Một hang nhỏ trong Mê Cung Đá
Một hang nhỏ trong Mê Cung Đá
Khâu Vai  là vùng thấp lui về phía nam của cao nguyên Đồng Văn, nên địa hình chắn gió, mưa nhiều, hiện tượng karst (hiện tượng phong hóa đặc trưng của những miền núi đá vôi bị nước chảy xói mòn) phát triển đặc biệt mạnh. Nơi đất đá dập vỡ, nứt nẻ sâu, hút nước mưa, bị nước hòa tan trở thành các trũng sâu, các phễu hút nước. Phần chính của mê cung là một trũng có 2 phễu lớn. Hầu hết nước ở mê cung đều dồn về hai phễu này. Nơi các vết nứt kéo dài thì được nước hòa tan tạo thành các khe hoặc các rãnh. Ở mê cung hiện nay có hàng chục rãnh lớn nhỏ  và nhiều khe sâu. Các rãnh nhỏ tạo nên lối đi dạng ô mạng như một mê cung.

Du khách đến chơi và khám phá trong Mê Cung Đá
Du khách đến chơi và khám phá trong Mê Cung Đá

Chỏm đá có hình dáng như chiếc thuyền tình
Chỏm đá có hình dáng như chiếc thuyền tình

Đất đá ở Mê cung được lắng đọng tương đối trẻ, cách nay khoảng 250 triệu năm. Loại đá này phân lớp dầy mỏng khác nhau, nên nứt vỡ chỗ dầy chỗ thưa. Chỗ dầy thì được nước quanh năm chạm trổ thành hoa đá. Chỗ thưa thì được nước đẽo gọt, mài mòn thành muôn hình vạn trạng. Nơi thì giống hình các con thuyền, thành quách,  vòm đá, mũ đá... Nơi lại mang hình các loài vật linh thiêng. Đây là nơi cách bản Khâu Vai gần 2km, có đủ nước, đủ đất để sinh sống, có các vòm hang đủ rộng để ở, lại có phong cảnh gợi tình. Vì vậy, khu mê cung đá gắn bó mật thiết với chuyện tình Khâu Vai.

Biểu tượng con nghê đá
Biểu tượng con nghê đá

Tương truyền, ngày ấy, ở bản Khâu Vai có chàng Ba và nàng Út yêu nhau. Chàng Ba người dân tộc Nùng, khôi ngô tuấn tú, hát hay, thổi sáo giỏi nhưng nhà nghèo. Cô Út xinh đẹp là con một tộc trưởng người Giáy. Hai người yêu nhau nhưng gia đình cô Út không thuận vì chàng nghèo lại khác dân tộc, không cùng con ma, không cùng phong tục, con trai người Nùng không thể lấy con gái người Giáy làm vợ. Chàng và nàng bèn trốn nhà đưa nhau lên núi.

Biểu tượng chó thần được đặt tên là “Thần Cẩu”
Biểu tượng chó thần được đặt tên là “Thần Cẩu”

Họ đã đi, đi mãi, qua nhiều quả núi mà chẳng tìm được chỗ dừng chân. Thương tình đôi trai gái, Trời mới sai ông Luồng bà Luồng làm ra mê cung tình yêu.

Khu chợ tình Khâu Vai mới nằm ngay sát mê cung đá
Khu chợ tình Khâu Vai mới nằm ngay sát mê cung đá

Ông Luồng là người khổng lồ mới lấy tay nén đất từ Bắc xuống Nam, rồi từ Đông sang Tây. Lần đầu sinh ra các ngõ dọc. Lần sau đẻ ra các lối ngang với vô vàn đá dựng đá nghiêng. Còn bà Luồng thì tuôn mưa xuống, đẽo gọt đá thành muôn khối nghìn hình lạ mắt. Trong mê cung có hoa lá, có cảnh lạ, có cả hình nam nữ yêu nhau.  Ai vào đấy khi ra cũng thấy mê say, rạo rực, yêu đời.

Mê cung đá nhìn từ trên cao
Mê cung đá nhìn từ trên cao

Gặp được mê cung chàng Ba và nàng Út như lạc vào một vườn tình rộng lớn, mỗi bước đi là một bước mê say. Nàng ríu rít với các bông hoa đá lạ mắt. Chàng trầm trồ cùng các dải đá kỳ thú, chỗ như thành lũy cổ có nghê đá, lân đá chầu phục, chỗ thì tựa như những con rồng đang nằm phơi nắng bên bờ khe nước. Rồi bước vào vườn tình giống như một động tiên, có nhiều hoa cỏ lạ, có góc riêng tư, có vòm che nắng mưa để mà tình tự. Rồi lại có cả cây trái để ăn, có mạch nước, giếng nước để mà đỡ khát. Chàng và nàng quấn quýt bên nhau chẳng rời. Chàng gẩy đàn thổi sáo, nàng thêu thùa canh cửi vui với đá hoa. Lạ thay còn có cả chó đá đến bầu bạn, lúc thì quanh quẩn dẫn đường, lúc thì lên núi cao quan sát cảnh giới. Cứ thế ngày tháng thoi đưa.

Đôi tình nhân trong mê cung đá
Đôi tình nhân trong mê cung đá

Rồi một hôm, tựa gốc đa nhìn về bản thấy gia đình họ tộc của chàng và của nàng đang xô xát dữ dội. Gia đình nàng vác súng kíp, cung nỏ sang nhà chàng, mắng nhiếc chàng phá lệ đưa cô Út lên rừng. Gia đình chàng cũng mang gậy gộc, súng, dao ra đáp lại. Biết rằng xung đột xô xát này là vì mình, cũng như hiểu được cảnh tình của bản, nỗi buồn tiếc trong lòng nàng và chàng vơi đi. Mê cung như tiếp thêm sức mạnh, niềm cảm thông và tình yêu thương con người, yêu quý quê hương trào dâng. Tình yêu lứa đôi xin đành gác lại. Chàng và nàng đành chia tay nhau về bản, hẹn nhau hằng năm cứ đến ngày này thì gặp lại, dù đã có con có cháu, dù có nên ông nên bà. Nơi họ ở giờ gọi là đồi chàng Ba. Nơi họ đứng nhìn về bản gọi là gò Cây Đa. Cây đa vẫn còn, hiện được gọi là Cây Đa nàng Út. Mỏm núi cao nơi có chó đá bầu bạn, canh giữ giờ được gọi là mỏm núiThần Cẩu. Giếng nước bên đường chia tay nhau giờ được gọi là giếng Lệ. Khi khuất đi, dân bản tôn kính, nhớ thương lập nên Miếu Ông, miếu Bà thờ cúng quanh năm.

Tiếng sáo của chàng trai Mông vang vọng trong mê cung đá
Tiếng sáo của chàng trai Mông vang vọng trong mê cung đá

Và cũng từ ngày ấy tình yêu từ mê cung đá, từ trời đất đã lan tỏa khắp con người Khâu Vai. Hằng năm cứ vào ngày 27 tháng 3 âm lịch, bà con cả vùng Khâu Vai, sau lễ thắp hương tưởng nhớ Ông Bà, lại cùng nhau gặp gỡ tâm tình, rồi mừng vui ca múa. Tình người Khâu Vai như sáng lên, ấm lên, lan tỏa khắp cao nguyên đá, lan tỏa ra mọi miền.

Cùng dắt tay nhau vào mê cung đá
Cùng dắt tay nhau vào mê cung đá 

Hiện tại, khách du lịch có đường đi ngựa từ vào mê cung và về bản, rong ruổi ngắm cảnh rừng và thung lũng Khâu Vai trải dài tới sông Nho Quế. Rồi du khách xuống ngựa thắp nén hương thơm tại miếu Ông miếu Bà, tưởng nhớ tới những người mà câu chuyện tình của họ còn đẹp mãi với quê hương và thấm mãi với mê cung đá.
Ngọc Kỳ - Ngọc Đức

Có thể bạn quan tâm

Gieo mùa hoa, hẹn mùa hội trên Cao nguyên đá Đồng Văn

Gieo mùa hoa, hẹn mùa hội trên Cao nguyên đá Đồng Văn

Trên những triền núi vừa đi qua mùa ngô, người dân các xã vùng cao tỉnh Tuyên Quang lại bắt đầu làm đất, lên luống, gieo xuống những hạt tam giác mạch nhỏ bé, chuẩn bị cho Lễ hội Hoa tam giác mạch lần thứ XII với chủ đề “Âm vang miền đá”.

Những trải nghiệm độc đáo từ dấu tích núi lửa hàng triệu năm tuổi

Những trải nghiệm độc đáo từ dấu tích núi lửa hàng triệu năm tuổi

Phía Tây tỉnh Lâm Đồng đang sở hữu một không gian tự nhiên đặc biệt, nơi những dấu tích núi lửa hàng triệu năm tuổi cùng hệ thống hang động, rừng nguyên sinh, hồ, thác và những giá trị văn hóa lâu đời của các dân tộc bản địa. Từ những giá trị tưởng như chỉ dành cho nghiên cứu khoa học, địa chất đang dần trở thành nền tảng để địa phương hình thành những sản phẩm du lịch trải nghiệm khác biệt.

Mùa vàng hút khách ở Mù Cang Chải

Mùa vàng hút khách ở Mù Cang Chải

Từ tháng 9 đến đầu tháng 10 hằng năm, vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai lại bước vào “mùa vàng” đẹp nao lòng với những thửa ruộng bậc thang chín rộ, tạo nên bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến chiêm ngưỡng và check in, chụp ảnh.

Sơn La: Vẻ đẹp của Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi

Sơn La: Vẻ đẹp của Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi

Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi (Động Sơn Mộc Hương) ở phường Mộc Sơn, là một Danh lam thắng cảnh tự nhiên, Di chỉ khảo cổ và cũng là Di tích lịch sử kháng chiến của tỉnh Sơn La. Tên gọi Hang Dơi xuất phát từ việc nơi đây có rất nhiều dơi sinh sống. Hiện nay, mặc dù dơi không còn nhiều như trước nhưng vẫn có những đàn dơi trú ngụ tại đây.

Khi trái ngọt kể câu chuyện đại ngàn

Khi trái ngọt kể câu chuyện đại ngàn

Lần đầu tiên được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh, Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 là sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa, du lịch, nông nghiệp, xúc tiến thương mại và quảng bá hình ảnh địa phương. Thành công từ Lễ hội tạo tiền đề quan trọng để tỉnh từng bước xây dựng, đưa Lễ hội Sầu riêng trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng trong những năm tới.

Kết nối mở hướng phát triển du lịch bền vững

Kết nối mở hướng phát triển du lịch bền vững

Với lợi thế biển đẹp, cảnh quan hoang sơ cùng hệ thống di sản văn hóa, du lịch phía Đông Đắk Lắk đang có nhiều chuyển biến tích cực. Việc tăng cường kết nối giữa điểm đến, doanh nghiệp, làng nghề và cộng đồng đang mở ra hướng phát triển du lịch bền vững.

Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên

Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên

Trong không khí thi đua sôi nổi chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), xã Hiệp Lực (tỉnh Thái Nguyên) đã tưng bừng tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao với chủ đề “Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên”. Sự kiện mang đến không gian trải nghiệm văn hóa độc đáo, tràn ngập sức sống giữa thiên nhiên khoáng đạt.

Đưa điểm đến nơi cực Tây Tổ quốc vào khai thác du lịch

Đưa điểm đến nơi cực Tây Tổ quốc vào khai thác du lịch

Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh 2/9, sáng nay (1/9), UBND xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên tổ chức khai trương hoạt động du lịch tại Mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc và Cột cờ A Pa Chải.

Đặc sắc Tuần Văn hóa - Du lịch trên cao nguyên Mộc Châu

Đặc sắc Tuần Văn hóa - Du lịch trên cao nguyên Mộc Châu

Chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, tối 31/8, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Khai mạc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu và Đêm hội Thổ cẩm quốc tế Sơn La năm 2026 với chủ đề "Dệt di sản hòa giao sắc màu".

Đánh thức 'viên ngọc xanh' từ du lịch cộng đồng

Đánh thức 'viên ngọc xanh' từ du lịch cộng đồng

Cao nguyên La Vuông (phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai) nằm ở độ cao trên 700 m so với mực nước biển, sở hữu lợi thế về cảnh quan và giao thông kết nối. Đây là điều kiện thuận lợi để phường Hoài Nhơn Bắc từng bước khai thác du lịch trải nghiệm, gắn với cộng đồng và bảo vệ cảnh quan tự nhiên.

Rộn ràng ghé thăm 'Mường quên lãng'

Rộn ràng ghé thăm 'Mường quên lãng'

Từng được gọi là “Mường quên lãng”, Mường Lựm thuộc xã Chiềng Hặc, tỉnh Sơn La nay đang dần được đánh thức. Từ những phiên chợ vùng cao rộn ràng sắc màu, những sản vật mang hương vị núi rừng, đến di tích lịch sử, hồ nước giữa rừng nguyên sinh…, tất cả đang mở ra những câu chuyện mới về một điểm đến giàu tiềm năng trên hành trình khám phá vùng đất Sơn La.

Hành trình trải nghiệm đa dạng trên miền di sản

Hành trình trải nghiệm đa dạng trên miền di sản

Sau hợp nhất, không gian du lịch Tuyên Quang được mở rộng từ miền quê cách mạng Tân Trào, hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình đến Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, những thửa ruộng bậc thang Hoàng Su Phì và miền biên cương Lũng Cú.

Thái Nguyên: Thúc đẩy quảng bá, giới thiệu điểm đến tại TP Hồ Chí Minh

Thái Nguyên: Thúc đẩy quảng bá, giới thiệu điểm đến tại TP Hồ Chí Minh

Chiều 28/8, tại TP Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức Hội nghị “Thái Nguyên - Điểm đến xanh cho du khách quốc tế” nhằm quảng bá, giới thiệu văn hóa, điểm đến, sản phẩm du lịch, tạo cầu nối cho doanh nghiệp du lịch - lữ hành mở rộng thị trường và thu hút du khách quốc tế đến địa phương.

Ứng dụng mạnh công nghệ số vào phát triển du lịch

Ứng dụng mạnh công nghệ số vào phát triển du lịch

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai phối hợp với Công ty Cổ phần IGB đã nghiên cứu, phát triển Ứng dụng Du lịch thông minh Lào Cai Tour trên các nền tảng số.

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài cuối

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài cuối

Từ hạt cà phê trên những triền đồi Khe Sanh, gói gạo quê giữa cánh đồng Hải Lăng đến chai nước mắm của làng biển hay sản vật trong những bản làng Bru - Vân Kiều, Pa Kô, Quảng Trị đang tìm cách gia tăng giá trị nông sản bằng du lịch. Khi du khách bước vào vùng nguyên liệu, gặp người làm ra sản phẩm và trải nghiệm đời sống bản địa, nông sản không chỉ là hàng hóa mà còn trở thành câu chuyện của một vùng đất.

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài 1

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài 1

Quảng Trị có lợi thế đa dạng về cảnh quan, hệ sinh thái, nông sản và văn hóa bản địa, từ những cánh đồng vùng đồng bằng, làng biển đến những đồi cà phê, bản làng dưới chân Trường Sơn. Những giá trị ấy đang được nhiều địa phương từng bước chuyển hóa thành sản phẩm du lịch, tạo thêm sinh kế cho người dân và nâng cao giá trị nông sản.