Đã qua thời kỳ khai thác nguồn tài nguyên du lịch sẵn có như nhiều năm trước để thu hút khách, ngành du lịch Hà Nội đã chủ động đầu tư xây dựng các sản phẩm du lịch mới, đặc sắc, có tính cạnh tranh cao, tạo sự hấp dẫn đối với du khách. Trong đó, các giá trị di sản văn hóa được coi là nguồn lực quan trọng để tạo ra các sản phẩm du lịch mang đặc trưng riêng của Thủ đô.
Tầm nhìn thương hiệu quốc gia
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và định hướng chiến lược tại Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa, việc khai thác di sản văn hóa tạo ra sản phẩm mang giá trị gia tăng đã trở thành một trục cốt lõi.
Tại Hà Nội, các đơn vị lữ hành đang nỗ lực chuyển hóa những giá trị văn hóa thành các sản phẩm du lịch, các hành trình trải nghiệm thực tế, giúp du khách có thể dễ dàng thăm quan, tìm hiểu, trải nghiệm, tạo sự hào hứng cho mọi người.
Phó Giám đốc Công ty Lữ hành Hanoitourist, Tổng công ty Du lịch Hà Nội Trần Hữu Bình nhận định văn hóa phải thực sự trở thành nguồn lực nội sinh của du lịch, cơ quan quản lý cần giữ vai trò “nhạc trưởng” để quy hoạch thị trường mục tiêu một cách đồng bộ. Việc phân loại chi tiết từng phân khúc khách hàng, từ khách quốc tế thích trải nghiệm chiều sâu văn hóa đến khách nội địa là học sinh, sinh viên gắn liền với giáo dục địa phương hay khối doanh nghiệp, gia đình tìm kiếm sự gắn kết… để có lộ trình tiếp cận, xây dựng sản phẩm và chính sách giá phù hợp. Từng giai đoạn cũng cần điều phối nhịp nhàng từ khâu chuẩn hóa hạ tầng, dịch vụ đến lan tỏa thông điệp thống nhất về giá trị di sản trên quy mô lớn và cuối cùng là đưa sản phẩm vào ngoại giao văn hóa và các hội chợ du lịch quốc tế.
Cùng với công tác quản lý, việc hoàn thiện các chính sách là yếu tố then chốt. Ông Trần Hữu Bình đề xuất Nhà nước cần có thêm những ưu đãi và hỗ trợ tiếp cận nguồn lực cho các dự án du lịch văn hóa. Việc ứng dụng công nghệ số như thực tế ảo VR và thực tế tăng cường AR vào không gian di sản giúp tăng khả năng diễn giải, giúp người trẻ dễ dàng tiếp cận kiến thức lịch sử. Đồng thời, việc thành lập hội đồng tư vấn liên ngành gồm các chuyên gia văn hóa, nghệ nhân bản địa và các doanh nghiệp lữ hành lớn sẽ bảo đảm tính bền vững cho các sản phẩm du lịch.
Kiến tạo hành trình văn hóa
Chiến lược lâu dài của nước ta vẫn ưu tiên phát triển các tour chuyên sâu. Tuy nhiên, để tạo ra bước đệm chiến lược và một điểm chạm gần gũi cho khách quốc tế lẫn nội địa, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam tại Đồng Mô, thành phố Hà Nội, đóng vai trò vô cùng quan trọng. Hơn cả một không gian trưng bày, nơi đây là một bảo tàng sống, hội tụ tinh hoa của 54 dân tộc anh em. Việc đánh thức tọa độ đặc biệt này sẽ khơi gợi trí tò mò, tạo cảm hứng để du khách tiếp tục hành trình khám phá sâu hơn những vùng miền khác trên cả nước.
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam là thiết chế văn hóa quốc gia đặc biệt, nơi hội tụ, gìn giữ và tôn vinh bản sắc của cộng đồng 54 dân tộc. Làng hiện duy trì thường xuyên hoạt động của 16 nhóm đồng bào dân tộc, hằng năm đón hơn 70 lượt cộng đồng, hơn 1.000 đồng bào và khoảng 200 nghệ nhân, tiểu thương từ trên 50 địa phương tham gia hoạt động văn hóa. Gần 80 chương trình, sự kiện văn hóa - du lịch được tổ chức mỗi năm, trong đó có hơn 20 lễ hội truyền thống được tái hiện. Lượng khách bình quân đạt khoảng 600.000 lượt mỗi năm, cho thấy sức hút và tiềm năng lớn để phát triển thành điểm đến văn hóa đặc sắc của Hà Nội.
Để cụ thể hóa tầm nhìn đưa di sản vào các sản phẩm du lịch, nhiều doanh nghiệp lữ hành đã xây dựng những hành trình độc đáo lấy Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam làm trung tâm. Những sản phẩm này được thiết kế kết nối giữa khám phá di sản và trải nghiệm thiên nhiên vùng ngoại ô, chú trọng vào sự tương tác, giúp du khách không chỉ nhìn thấy mà còn được chạm tay vào chất liệu văn hóa, thưởng thức ẩm thực truyền thống và tham gia vào sinh hoạt thường nhật của đồng bào.
Một trong những dòng sản phẩm tiêu biểu là “Hành trình khám phá Sắc màu văn hoá Việt– một ngày qua 3 miền chạm vào bản sắc các dân tộc ngay giữa lòng Thủ đô” của Công ty Lữ hành Hanoitourist. Du khách bắt đầu từ việc chiêm bái Đền thờ Vua Hùng, tìm hiểu kỹ thuật dệt tinh xảo của người Thái, sau đó trực tiếp trải nghiệm tiếng đàn K’lông Pút độc đáo của đại ngàn. Không gian rộn ràng của tiếng chiêng Mường cùng với giao lưu cộng đồng giúp xóa nhòa khoảng cách giữa du khách và đồng bào các dân tộc thiểu số. Dù chỉ diễn ra trong trọn vẹn một ngày, những sản phẩm này ngắn gọn nhưng đủ sâu để rời nhịp đô thị và bước vào không gian văn hóa sống động của buôn làng
Mở rộng biên độ trải nghiệm, các tour kết nối từ Đồng Mô đến Ba Vì cũng đang nhận được sự hưởng ứng tích cực. Du khách có thể chọn chuyến đi “Một ngày rời xa nhịp sống đô thị”, một sản phẩm của Công ty Du lịch Eco Travel Vietnam, bắt đầu từ trung tâm thành phố đến Làng Văn hóa các dân tộc để tìm hiểu bản sắc của 54 dân tộc Việt. Hành trình tiếp tục đưa khách thăm quan đến với đình làng Quýt, nơi có cây đa di sản ngàn năm tuổi. Hoạt động đạp xe qua những cánh đồng lúa, nương ngô và ghé thăm các trang trại hữu cơ giúp du khách tận hưởng không khí trong lành.
Đối với những nhóm khách muốn tìm hiểu sâu hơn, mô hình du lịch sinh thái kết hợp nghỉ dưỡng dài ngày của Công ty Du lịch Eco Travel Vietnam tại khu vực thung lũng gần Vườn quốc gia Ba Vì là một lựa chọn lý tưởng. Tại đây, sự tương phản giữa nét hiện đại của đô thị và những giá trị truyền thống của vùng nông thôn hiện lên rõ nét. Du khách có cơ hội tham gia các lớp học nấu món Việt theo mô hình từ trang trại đến bàn ăn, tự tay thu hoạch nông sản và tìm hiểu quy trình làm nông. Những buổi giao lưu văn hóa cùng gia đình người địa phương càng làm chặt tình đồng bào. Du khách cũng có thể khám phá rừng già, thăm các tàn tích kiến trúc cũ hay thành kính dâng hương tại Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đỉnh Ba Vì. Sự kết hợp giữa du lịch văn hóa dân tộc và du lịch sinh thái tạo thành một chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh.
Sự đa dạng của các sản phẩm du lịch mới dựa trên nền tảng văn hóa đang phác thảo nên một diện mạo mới cho ngành du lịch. Đây là nền tảng vững chắc để du lịch Việt Nam tự tin vươn tầm, khẳng định bản sắc riêng biệt trên thị trường quốc tế.
