UBND các xã, phường ở Thanh Hóa đang xây dựng, ban hành kế hoạch triển khai khai mô hình “Dịch vụ công lưu động” hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính phù hợp với điều kiện thực tế.
Mô hình hướng tới đưa dịch vụ hành chính công đến gần hơn với người dân, nhất là người cao tuổi, người khuyết tật, người ở xa trung tâm, ít có điều kiện tiếp cận công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ, cải cách hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số từ cơ sở.
Gỡ khó tiếp cận dịch vụ công cho người yếu thế
Sáng 8/8, tại Nhà văn hóa thôn Thắng Lợi, xã Thạch Quảng, Tổ dịch vụ công lưu động của xã có mặt để triển khai kế hoạch hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính. Được thông báo trước, nhiều người chủ động sắp xếp công việc, mang theo giấy tờ, điện thoại và những hồ sơ cần được hướng dẫn đến nhà văn hóa thôn.
Ông Cao Thiết Minh, sinh năm 1955, tuổi đã cao, sức khỏe hạn chế, nhà ở cách xa trung tâm xã, trước đây mỗi khi có việc liên quan đến thủ tục hành chính, ông thường phải nhờ con cháu đưa đi. Ông bà chưa đăng ký kết hôn nay phát sinh những vấn đề liên quan đến thừa kế, cho tặng tài sản cần được hoàn thiện về mặt pháp lý. Biết có tổ dịch vụ công lưu động về tận thôn, ông Minh chủ động đến từ sớm để được hướng dẫn. Việc cán bộ trực tiếp về cơ sở giúp ông không phải đi quãng đường xa đồng thời được giải thích cụ thể về những giấy tờ, trình tự cần thiết cũng như những việc trước đây còn băn khoăn.
Theo kế hoạch của UBND xã Thạch Quảng, mô hình “Dịch vụ công lưu động” tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính ngay tại nơi cư trú, giảm thời gian và chi phí đi lại, nâng mức độ hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước. Đối tượng được ưu tiên hỗ trợ là người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách, hộ kinh doanh, người lao động, thanh niên, người chưa thành thạo công nghệ thông tin và những trường hợp gặp khó khăn khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Đây cũng là lực lượng được xác định cần sự hỗ trợ trực tiếp trong quá trình chuyển từ phương thức giải quyết thủ tục truyền thống sang môi trường số.
Tại các điểm lưu động, người dân được hướng dẫn đăng ký, sử dụng tài khoản trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, tài khoản định danh điện tử VNeID; nộp hồ sơ trực tuyến; thanh toán phí, lệ phí và nghĩa vụ tài chính trực tuyến; tra cứu tình trạng hồ sơ, khai thác kết quả giải quyết thủ tục hành chính điện tử và tiếp cận các ứng dụng số thiết yếu. Các thủ tục được hỗ trợ thuộc nhiều lĩnh vực. Trong lĩnh vực tư pháp - hộ tịch có chứng thực bản sao từ bản chính, đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, đăng ký lại kết hôn, đăng ký khai tử, xác nhận tình trạng hôn nhân. Trong lĩnh vực nông nghiệp, đất đai, tài nguyên và môi trường, người dân được hướng dẫn đính chính thông tin trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thực hiện hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Lĩnh vực văn hóa - xã hội tập trung vào các thủ tục liên quan đến hưu trí xã hội, bảo trợ xã hội, chế độ ưu đãi người có công và xác định mức độ khuyết tật. Công an xã hỗ trợ các thủ tục về cư trú và định danh điện tử như đăng ký thường trú, tạm trú, kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2, lấy lại mật khẩu và tích hợp giấy tờ cá nhân trên ứng dụng VNeID.
Từ nay đến cuối năm 2026, Tổ “Dịch vụ công lưu động” xã Thạch Quảng sẽ tổ chức hỗ trợ tại 9/9 thôn. Lịch hỗ trợ được thông báo rộng rãi để người dân chủ động chuẩn bị hồ sơ.
Ông Nguyễn Thành Duy, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Thạch Quảng thông tin, UBND xã giao Trung tâm chủ trì tham mưu thành lập Tổ dịch vụ công lưu động với sự tham gia của cán bộ Trung tâm, công chức chuyên môn, Công an xã, trưởng thôn, Tổ công nghệ số cộng đồng và các tổ chức chính trị - xã hội. Việc triển khai mô hình là giải pháp thiết thực nhằm đưa dịch vụ hành chính công đến gần người dân, nâng cao chất lượng phục vụ và phát huy hiệu quả hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, công khai, minh bạch, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số tại cơ sở.
Đưa dịch vụ công đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số
Ở xã vùng cao biên giới Mường Lát, “Dịch vụ công lưu động” còn góp phần giải quyết khó khăn do khả năng tiếp cận công nghệ không đồng đều giữa các nhóm dân cư.
Tại thôn Tén Tằn, người dân được cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã hướng dẫn trực tiếp các thao tác trên điện thoại, máy tính. Người đã quen sử dụng công nghệ có thể nhanh chóng kê khai, nộp hồ sơ; người chưa thành thạo được hướng dẫn từ tạo, kích hoạt tài khoản VNeID, kê khai thông tin, số hóa giấy tờ đến nộp hồ sơ và tra cứu kết quả.
Mường Lát là địa bàn miền núi, biên giới, dân cư phân tán, nhiều bản cách xa trung tâm. Đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có người Thái, người Mông, chiếm tỷ lệ lớn. Điều kiện tiếp cận công nghệ, kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh và các nền tảng số của người dân không đồng đều. Vì vậy, một thủ tục có thể thực hiện trực tuyến trong vài phút đối với người thành thạo công nghệ lại có thể trở thành trở ngại đối với người cao tuổi, người ít sử dụng thiết bị số. Từ thực tế đó, xã Mường Lát tổ chức các buổi hỗ trợ lưu động luân phiên tại các thôn, mỗi tuần một lần; thông báo trước qua hệ thống truyền thanh và các kênh thông tin của địa phương. Thời gian tổ chức vào buổi tối, phù hợp với những người làm nương rẫy, sản xuất, kinh doanh trong ngày, giúp họ không phải bỏ công việc để đến trung tâm xã.
Ông Vi Văn Phiến, người dân thôn Tén Tằn cho biết, cán bộ về tận bản giúp bà con thuận tiện hơn. Trước đây muốn làm giấy tờ phải đi xa, nay được hướng dẫn ngay tại địa bàn sinh sống nên người dân, nhất là người lớn tuổi, dễ tiếp cận hơn.
Để hỗ trợ người dân, xã Mường Lát huy động cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phối hợp với Công an xã, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn, đoàn viên thanh niên, Ban quản lý bản và các Tổ công nghệ số cộng đồng. Các lực lượng cùng tuyên truyền, thông báo lịch, chuẩn bị thiết bị và hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục trực tuyến. Với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người không thể đến nhà văn hóa thôn, tổ công tác chủ động đến tận nhà. Cách làm này giúp dịch vụ công tiếp cận được cả những người khó có khả năng tự đến điểm hỗ trợ hoặc tự thực hiện thủ tục trên môi trường số.
Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Mường Lát nêu rõ, thông qua mô hình, địa phương không chỉ hỗ trợ người dân giải quyết hồ sơ trước mắt mà còn hướng tới hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến một cách chủ động. Khi người dân thành thạo các nền tảng số, việc giải quyết thủ tục hành chính sẽ nhanh hơn, minh bạch hơn và góp phần xây dựng chính quyền số ngay từ cơ sở.
Điểm chung tại Thạch Quảng, Mường Lát và các địa phương đang triển khai mô hình là thay vì chỉ chờ người dân đến trụ sở hành chính, chính quyền chủ động đưa cán bộ và phương tiện hỗ trợ đến những nơi người dân cần. Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa đối với các nhóm dễ gặp trở ngại trong tiếp cận dịch vụ công như người cao tuổi, người khuyết tật, người ở vùng xa, người có hoàn cảnh khó khăn hoặc chưa thành thạo công nghệ. Nhiều địa phương xác định nhà văn hóa thôn, bản, tổ dân phố có thể trở thành điểm hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, tận dụng cơ sở vật chất sẵn có để đưa cán bộ và hướng dẫn đến gần người dân.
Mô hình góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại, hướng tới nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thu hẹp khoảng cách số giữa các khu vực và các nhóm dân cư. Đây là cách làm cụ thể để Thanh Hóa đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số, người dân vừa là đối tượng phục vụ, từng bước trở thành chủ thể sử dụng các dịch vụ số. Quá trình chuyển đổi số được triển khai sát với đời sống, bảo đảm người ở xa trung tâm, người yếu thế hoặc còn hạn chế về kỹ năng công nghệ vẫn có thể tiếp cận đầy đủ các dịch vụ hành chính công./.
