Tết Độc lập trên cao nguyên Mộc Châu

Ngày 1/9, đông đảo nhân dân và du khách các nơi đã đổ về Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La để vui Tết Độc lập 2/9 và tham gia Tuần Văn hóa - Du lịch năm 2025 với chủ đề “Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu”.

Dân tộc Thái

Tên tự gọi: Tay hoặc Thay

Tên gọi khác: Tay Thanh, Man Thanh, Tay Mười, Tày Mường, Hàng Tổng, Tay Dọ, Thổ.

Nhóm địa phương: Ngành Ðen (Tay Ðăm), Ngành trắng (Tay Ðón hoặc Khao).

Dân số: 1.550.423 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái (ngữ hệ Thái - Ka Ðai).

Lịch sử: Người Thái có cội nguồn ở vùng Đông Nam Á lục địa, tổ tiên xa xưa của người Thái có mặt ở Việt Nam từ rất sớm.

Hoạt động sản xuất: Người Thái sớm đi vào nghề trồng lúa nước trong hệ thống thuỷ lợi thích hợp được đúc kế như một thành ngữ - "mương, phai, lái, lịn" (khơi mương, đắp đập, dẫn nước qua vật chướng ngại, đặt máng) trên các cánh đồng thung lũng. Họ làm ruộng cấy một vụ lúa nếp, nay chuyển sang 2 vụ lúa tẻ. Họ còn làm nương để trồng thêm lúa, ngô, hoa màu, cây thực phẩm và đặc biệt bông, cây thuốc nhuộm, dâu tằm để dệt vải.

Cót xát rất phổ biến ở vùng người Thái, dùng để trải trên sàn trước khi xếp chiếu phục tay và các tấm đệm ngủ lên trên. Cót được đan bằng cây mạy loi, một loại cây thuộc loài tre, nứa mọc trên núi đá vôi cao.

Ăn: Ngày nay gạo tẻ đã trở thành lương thực chính, gạo nếp vẫn được coi là lương ăn truyền thống. Gạo nếp ngâm, bỏ vào chõ, đặt lên bếp, đồ thành xôi. Trên mâm ăn không thể thiếu được món ớt giã hoà muối, tỏi, có rau thơm, mùi, lá hành... có thể thêm gan gà luộc chín, ruột cá, cá nướng... gọi chung là chéo. Hễ có thịt các con vật ăn cỏ thuộc loài nhai lại thì buộc phải có nước nhúng lấy từ lòng non (nặm pịa). Thịt cá ăn tươi thì làm món nộm, nhúng (lạp, cỏi), ướp muối, thính làm mắm; ăn chín, thích hợp nhất phải kể đến các món chế biến từ cách nướng, lùi, đồ, sấy, sau đó mới đến canh, xào, rang, luộc...

Họ ưa thức ăn có các vị: cay, chua, đắng, chát, bùi, ít dùng các món ngọt, lợ, đậm, nồng... hay uống rượu cần, cất rượu. Người Thái hút thuốc lào bằng điếu ống tre, nứa và chạm bằng mảnh đóm tre ngâm, khô nỏ. Người Thái Trắng trước khi hút còn có lệ mời người xung quanh như trước khi ăn.

Mặc: Cô gái Thái đẹp nhờ mặc áo cánh ngắn, đủ màu sắc, đính khuy bạc hình bướm, nhện, ve sầu... chạy trên đường nẹp xẻ ngực, bó sát thân, ăn nhịp với chiếc váy vải màu thâm, hình ống; thắt eo bằng dải lụa màu xanh lá cây; đeo dây xà tích bạc ở bên hông. Ngày lễ có thể vận thêm áo dài đen, xẻ nách, hoặc kiểu chui đầu, hở ngực có hàng khuy bướm của áo cánh, chiết eo, vai phồng, đính vải trang trí ở nách, và đối vai ở phía trước như của Thái Trắng. Nữ Thái Ðen đội khăn piêu nổi tiếng trong các hình hoa văn thêu nhiều màu sắc rực rỡ. Nam người Thái mặc quần cắt để thắt lưng; áo cánh xẻ ngực có túi ở hai bên gấu vạt, áo người Thái Trắng có thêm một túi ở ngực trái; cài khuy tết bằng dây vải. Màu quần áo phổ biến là đen, có thể màu gạch non, hoa kẻ sọc hoặc trắng. Ngày lễ mặc áo đen dài, xẻ nách, bên trong có một lần áo trắng, tương tự để mặc lót. Bình thường cuốn khăn đen theo kiểu mỏ rìu. Khi vào lễ cuốn dải khăn dài một sải tay.

: Ở nhà sàn, dáng vẻ khác nhau: nhà mái tròn khum hình mai rùa, hai đầu mai rùa, hai đầu mái hồi có khau cút; nhà 4 mái mặt bằng sàn hình chữ nhật gần vuông, hiên có lan can; nhà sàn dài, cao, mỗi gian hồi làm tiền sảnh; nhà mái thấp, hẹp lòng, gần giống nhà người Mường.

Phương tiện vận chuyển: Gánh là phổ biến, ngoài ra gùi theo kiểu chằng dây đeo vắt qua trán, dùng ngựa cưỡi, thồ nay. ở dọc các con sông lớn họ rất nổi tiếng trong việc xuôi ngược bằng thuyền đuôi én.

Quan hệ xã hội: Cơ cấu xã hội cổ truyền được gọi là bản mường hay theo chế độ phìa tạo Tông tộc Thái gọi là Ðằm. Mỗi người có 3 quan hệ dòng họ trọng yếu: Ải Noong (tất cả các thành viên nam sinh ra từ một ông tổ bốn đời). Lung Ta (tất cả các thành viên nam thuộc họ vợ của các thế hệ). Nhinh Xao (tất cả các thành viên nam thuộc họ người đến làm rể). (tất cả các thành viên nam sinh ra từ một ông tổ bốn đời). Lung Ta (tất cả các thành viên nam thuộc họ vợ của các thế hệ). Nhinh Xao (tất cả các thành viên nam thuộc họ người đến làm rể).

Cưới xin: Trước kia người Thái theo chế độ hôn nhân mua bán và ở rể nên việc lấy vợ và lấy chồng phải qua nhiều bước, trong đó có 2 bước cơ bản:

Cưới lên (đong khửn) - đưa rể đến cư trú nhà vợ - là bước thử thách phẩm giá, lao động của chàng rể. Người Thái Ðen có tục búi tóc ngược lên đỉnh đầu cho người vợ ngay sau lễ cưới này. Tục ở rể từ 8 đến 12 năm.

Cưới xuống (đong lông) đưa gia đình trở về với họ cha.

Sinh đẻ: Phụ nữ đẻ theo tư thế ngồi, nhau bỏ vào ống tre đem treo trên cành cây ở rừng. Sản phụ được sưởi lửa, ăn cơm lam và kiêng khem một tháng; ống lam bó đem treo trên cành cây. Có nghi thức dạy trẻ lao động theo giới và mời Lung Ta đến đặt tên chi cháu.

Ma chay: Lễ tang có 2 bước cơ bản:

Pông: Phúng viếng tiễn đưa hồn người chết lên cõi hư vô, đưa thi thể ra rừng chôn (Thái Trắng), thiếu (Thái Ðen).

Xống: gọi ma trở về ngụ ở gian thờ cúng tổ tiên ở trong nhà.

Nhà mới: Dẫn chủ nhân lên nhận nhà Lung Ta châm lửa đốt củi ở bếp mới. Người ta thực hiện tại nghi lễ, cúng đọc bài mo xua đuổi điều ác thu điều lành, cúng tổ tiên, vui chơi.

Lễ tết: Cúng tổ tiên ở người Thái Ðen vào tháng 7, 8 âm lịch. Người Thái Trắng ăn tết theo âm lịch. Bản Mường có cúng thần đất, núi, nước và linh hồn người làm trụ cột.

Lịch: Theo hệ can chi như âm lịch. Lịch của người Thái Ðen chênh với âm lịch 6 tháng.

Học: Người Thái có mẫu tự theo hệ Sanscrit. Họ học theo lệ truyền khẩu. Người Thái có nhiều tác phẩm cổ viết về lịch sử, phong tục, luật tục và văn học.

Văn nghệ: Người Thái có các điệu xoè, các loại sáo lam và tiêu, có hát thơ, đối đáp giao duyên phong phú.

Chơi: Trò chơi của người Thái phổ biến là ném còn, kéo co, đua ngựa, dạo thuyền, bắn nỏ, múa xoè, chơi quay và quả mák lẹ. Nhiều trò chơi cho trẻ em.

Mỗi nhà người Thái thường có hai bếp, một bếp để tiếp khách, sưởi ấm, một bếp khác để nấu cơm. Chõ xôi (ninh đồng, chõ gỗ) được đặt trên 3 ông đầu rau bằng đá. Phía trên bếp có giàn để các thức cần sấy khô. Người Thái thường dùng ghế mây tròn để ngồi quanh bếp.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Thái

Có thể bạn quan tâm

Người già làng tận tụy vì buôn làng

Người già làng tận tụy vì buôn làng

Buôn Kơ Nia 4, xã Ea Nuôl, tỉnh Đắk Lắk, có một người già làng đã trở thành điểm tựa tinh thần của bà con suốt nhiều năm qua. Ở tuổi gần 80, già làng Y Hơ Êban vẫn lặng lẽ góp sức giữ gìn bình yên, vun đắp cuộc sống no ấm cho buôn làng.

Sớm di dời người dân vùng nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn

Sớm di dời người dân vùng nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn

Thực hiện Đề án “Sắp xếp ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các huyện miền núi giai đoạn 2021-2025,” đến nay tỉnh Thanh Hóa đã sắp xếp, vận động được 574 hộ xây nhà và di chuyển đến nơi ở mới. Tuy nhiên, tới nay vẫn đang còn nhiều hộ dân sống trong vùng nguy cơ sạt lở, các hộ dân sống tại những khu vực này không có đủ kinh phí để di chuyển đến nơi ở mới và luôn phải sống trong tâm trạng bất an khi mùa mưa bão về.

Người dân vùng cao Thanh Hóa rất cần nước sạch sinh hoạt

Người dân vùng cao Thanh Hóa rất cần nước sạch sinh hoạt

Nhiều năm qua, tiêu chí nước sạch luôn giữ vai trò then chốt trong xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Thanh Hóa, tiêu chí này trực tiếp nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh cho người dân. Tuy nhiên, tại khu vực các xã miền núi của tỉnh đang thiếu nhiều công trình cấp nước sạch, nhiều xã đang thiếu nguồn lực đầu tư, gặp khó khăn trong quản lý, vận hành, làm người dân nhiều xã miền núi luôn sống trong cảnh thiếu nước sạch.

Hợp tác xã tìm chỗ đứng trong chuỗi liên kết kinh tế tư nhân

Hợp tác xã tìm chỗ đứng trong chuỗi liên kết kinh tế tư nhân

Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân xác định nhiều nội dung trọng tâm, bao gồm hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số, hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp và khuyến khích liên kết chuỗi giá. Trong hệ sinh thái đó, hàng chục nghìn hợp tác xã sẽ đứng ở đâu và liên kết như thế nào để cùng phát triển với khu vực kinh tế tư nhân? Đây là bài toán đang được Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tìm lời giải.

Tôn vinh người có uy tín, củng cố thế trận lòng dân

Tôn vinh người có uy tín, củng cố thế trận lòng dân

Chiều 25/4, , tỉnh Gia Lai tổ chức tọa đàm ôn lại kỷ niệm 80 năm ngày Bác Hồ gửi thư cho Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam tại Pleiku năm 1946. Nhân dịp này, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã tặng Bằng khen cho 95 cá nhân tiêu biểu là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần khẳng định vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, giữ vững “thế trận lòng dân” từ cơ sở.

Nữ bí thư chi bộ hết lòng vì dân

Nữ bí thư chi bộ hết lòng vì dân

Xác định rõ vai trò, trách nhiệm của người Bí thư chi bộ, những năm qua, chị Đặng Thị Thu, Bí thư chi bộ thôn Chanh Yên, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai luôn gương mẫu đi đầu, trách nhiệm, tận tụy trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, được nhân dân tin yêu.

Tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trong trường học

Tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trong trường học

Trước tình hình mất an toàn thực phẩm diễn biến phức tạp, nguy cơ ngộ độc thực phẩm có xu hướng gia tăng, công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trong trường học trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đang được các cấp, ngành tăng cường triển khai đồng bộ.

Điện Biên tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Điện Biên tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Việc tinh gọn bộ máy tại Điện Biên đã giúp giảm đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo chuyển biến rõ nét trong phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục cải cách hành chính, hướng tới phát triển bền vững.

Tạo mọi điều kiện để bảo đảm quyền tự do tôn giáo

Tạo mọi điều kiện để bảo đảm quyền tự do tôn giáo

Với vị trí địa lý giáp biên giới Campuchia và lịch sử hình thành từ sự giao thoa văn hóa giữa các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm, An Giang đã trở thành mảnh đất cho nhiều đức tin khác nhau đồng hành, phát triển, tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, sống “tốt đời, đẹp đạo”, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đa dạng, hài hòa.

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Trong những năm gần đây, du lịch cộng đồng tại Lai Châu đang dần khẳng định là hướng đi hiệu quả, góp phần tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là ở các xã vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn. Trong hành trình đó, sự xuất hiện của công nghệ 4.0 đã và đang mang đến những thay đổi rõ nét.

Bộ đội sát cánh cùng người dân phát triển sinh kế

Bộ đội sát cánh cùng người dân phát triển sinh kế

Tỉnh Điện Biên đang triển khai chiến dịch trồng mới cà phê, mắc ca trên quy mô lớn. Điểm nhấn là sự vào cuộc của lực lượng bộ đội trực tiếp xuống cơ sở, hỗ trợ người dân đào hố, chuẩn bị đất cho mùa trồng mới, góp phần tạo khí thế thi đua và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Lễ Khăm bản hay còn gọi là Hội té nước tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Lào. Đây không chỉ là dịp để người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là thời khắc thiêng liêng để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời.

Mô hình kinh tế hiệu quả cho vùng dân tộc thiểu số

Mô hình kinh tế hiệu quả cho vùng dân tộc thiểu số

Trong những năm gần đây, tận dụng lợi thế đồi vườn với nguồn thức ăn sẵn có nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã phát triển mạnh mô hình nuôi gà thả vườn hiệu quả rõ rệt, giúp phát triển kinh tế hộ gia đình và từng bước thay đổi diện mạo nông thôn miền núi.

Đồng bào dân tộc Khmer thu hoạch nông sản đón Tết Chôl Chnăm Thmây

Đồng bào dân tộc Khmer thu hoạch nông sản đón Tết Chôl Chnăm Thmây

Tết Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer năm nay đang diễn ra. Thời điểm này, nhiều loại nông sản vụ Đông Xuân bước vào thu hoạch rộ. Trên các cánh đồng ở xã Long Hiệp (tỉnh Vĩnh Long), bà con Khmer vẫn tất bật ra đồng, tranh thủ từng ngày công để kịp thu hoạch hoàn tất trước ngày lễ chính (16/4), vừa đảm bảo sản xuất, vừa đón Tết trọn vẹn.

Điện Biên tăng cường phòng cháy rừng cao điểm mùa khô

Điện Biên tăng cường phòng cháy rừng cao điểm mùa khô

Tỉnh Điện Biên đang vào cao điểm mùa khô, nhiều khu vực ở cấp dự báo cháy rừng cấp V - cấp cực kỳ nguy hiểm. Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, độ ẩm thấp, nguy cơ cháy rừng luôn thường trực, đòi hỏi các giải pháp phòng cháy phải được triển khai quyết liệt ngay từ cơ sở.

Đảm bảo cây giống, sẵn sàng cho trồng rừng năm 2026

Đảm bảo cây giống, sẵn sàng cho trồng rừng năm 2026

Để đảm bảo cây giống cung cấp cho các địa phương trồng rừng năm 2026, Trung tâm Phát triển Nông, lâm, nghiệp và Thủy sản Khu vực Hòa Bình đã chủ động chuẩn bị 5 giống cây keo lai, bạch đàn nuôi cấy mô và một số loại cây như dổi ăn hạt, trám đen ghép là những loại cây bản địa phát triển, phân bố tự nhiên tại địa phương, phù hợp với đất đai, khí hậu và gần gũi với cuộc sống người dân.

Nét đẹp Lễ hội Rija Nagar của đồng bào Chăm ở Khánh Hòa

Nét đẹp Lễ hội Rija Nagar của đồng bào Chăm ở Khánh Hòa

Trong không khí rộn ràng của những ngày đầu năm mới theo lịch Chăm, chiều 15/4, tại sân vận động thôn Như Ngọc, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa đã diễn ra hoạt động chào mừng Lễ hội Rija Nagar 2026. Sự kiện thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham dự, góp phần tôn vinh và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống độc đáo.

Mã số vùng trồng, nâng tầm nông sản xuất khẩu

Mã số vùng trồng, nâng tầm nông sản xuất khẩu

Tại Quảng Trị, việc cấp mã số vùng trồng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn mở ra cánh cửa xuất khẩu bền vững cho nông sản địa phương. Đây được xem là “giấy thông hành” quan trọng, giúp nông sản Quảng Trị vươn ra thị trường quốc tế, khẳng định chất lượng và thương hiệu.

Vườn Quốc gia Hoàng Liên tăng cường phòng, chống cháy rừng mùa khô

Vườn Quốc gia Hoàng Liên tăng cường phòng, chống cháy rừng mùa khô

Trước diễn biến thời tiết cực đoan, nắng nóng kéo dài, độ ẩm giảm thấp, nguy cơ cháy rừng tại Lào Cai ở mức cao. Tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng đang được triển khai đồng bộ, chủ động và quyết liệt, góp phần bảo vệ diện tích rừng và hệ sinh thái.

Phát triển hợp tác xã theo hướng liên kết sản xuất, tiêu thụ

Phát triển hợp tác xã theo hướng liên kết sản xuất, tiêu thụ

Những năm qua, kinh tế tập thể, hợp tác xã ở tỉnh Cao Bằng đã có nhiều sự phát triển, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường. Hiện nay, các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đang tiếp tục thay đổi tích cực với những cách làm mới, sáng tạo hơn, hướng đến phát triển lâu dài, bền vững.

Siết quản lý an toàn thực phẩm trước nguy cơ ngộ độc gia tăng

Siết quản lý an toàn thực phẩm trước nguy cơ ngộ độc gia tăng

Thời gian gần đây, tại Đắk Lắk liên tiếp ghi nhận các vụ ngộ độc thực phẩm và gia tăng các ca bệnh đường tiêu hóa. Thời tiết nắng nóng, độ ẩm cao đang tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, khiến nguy cơ mất an toàn thực phẩm luôn hiện hữu.

Bảo đảm quyền tự do tôn giáo tại phên dậu phía Tây Nam Tổ quốc

Bảo đảm quyền tự do tôn giáo tại phên dậu phía Tây Nam Tổ quốc

Với vị trí địa lý giáp biên giới Campuchia và lịch sử hình thành từ sự giao thoa văn hóa giữa các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm, An Giang đã trở thành mảnh đất cho nhiều đức tin khác nhau đồng hành, phát triển, tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, sống “tốt đời, đẹp đạo”, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đa dạng, hài hòa.

Chìa khóa gắn kết tình quân dân biên giới tại Lạng Sơn

Chìa khóa gắn kết tình quân dân biên giới tại Lạng Sơn

Khu vực biên giới tỉnh Lạng Sơn có 11 xã có 72 thôn giáp biên. Một trong những “chìa khóa” để kết nối tình quân dân thêm bền chặt được lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn triển khai hiệu quả là sử dụng tiếng dân tộc thiểu số trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng.

Nắng nóng làm cháy hàng trăm hecta mía của nông dân

Nắng nóng làm cháy hàng trăm hecta mía của nông dân

Nắng nóng kéo dài trong nhiều ngày qua khiến cho hàng trăm hecta mía của nông dân tỉnh Đắk Lắk đang đến kỳ thu hoạch bị cháy, gây thiệt hại nặng. Nhiều đám cháy xảy ra với quy mô lớn khiến công tác dập lửa gặp khó khăn.

Dang dở các dự án xây trường học tại vùng biên giới Thanh Hóa

Dang dở các dự án xây trường học tại vùng biên giới Thanh Hóa

Dù được đầu tư xây mới, hàng loạt trường học tại các xã biên giới Thanh Hóa (Tam Chung, Quang Chiểu, Mường Lý) vẫn rơi vào tình trạng dang dở dang sau khi chuyển giao chủ đầu tư do thực hiện mô hình chính quyền hai cấp mới. Việc chậm tiến độ kéo dài đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác dạy và học của thầy trò vùng biên.