Ngày 12/9, tại xã Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh tổ chức Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề: “Xúc tiến thương mại tiêu thụ bưởi Phúc Trạch sản xuất đạt tiêu chuẩn hữu cơ”.
“Bưởi Phúc Trạch” là một trong những sản phẩm nông nghiệp nổi bật của Việt Nam được Liên minh châu Âu (EU) bảo hộ chỉ dẫn địa lý.
Theo báo cáo của Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng, Hà Tĩnh hiện có hơn 4.300 ha bưởi, sản lượng khoảng 40.000 tấn. Trong đó, diện tích bưởi thuộc vùng chỉ dẫn địa lý đạt 2.700 ha, sản lượng 25.000 tấn. Giống bưởi Phúc Trạch chiếm 80% cơ cấu giống. Đặc biệt, gần 15 ha bưởi đã được cấp chứng nhận hữu cơ và chứng nhận chuyển đổi, tập trung tại các xã Phúc Trạch, Hương Phố, Hương Bình…
Sản phẩm bưởi Phúc Trạch đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và được EU cam kết bảo hộ từ năm 2020. Đây là lợi thế quan trọng giúp sản phẩm mở rộng thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu. Tuy nhiên, sản xuất hữu cơ còn gặp khó khăn do chi phí đầu tư cao, quy trình canh tác nghiêm ngặt, nguồn cung ứng vật tư hạn chế, liên kết tiêu thụ chưa bền vững. Nhiều nông dân còn chưa mặn mà khi chuyển đổi do đầu ra và thu nhập chưa thật sự ổn định. Ngoài ra, khó khăn lớn là sản xuất manh mún, thiếu liên kết, khi có đơn hàng lớn thì khó đáp ứng về sản lượng và chất lượng đồng đều; đồng thời, việc tiêu thụ chủ yếu vẫn ở trong tỉnh và qua thương lái.
Hiện nay các vườn bưởi Phúc Trạch đã đến độ cho thu hoạch rộ.
Tại diễn đàn, các chuyên gia, đại diện chính quyền địa phương nhấn mạnh vai trò của hợp tác xã, tổ hợp tác trong phát triển bưởi hữu cơ. Hợp tác xã không chỉ là nơi tập hợp hộ nông dân, tổ chức sản xuất tập trung theo quy trình chuẩn mà còn là cầu nối với doanh nghiệp, siêu thị, thương mại điện tử để bao tiêu sản phẩm.
Ngoài ra, các tham luận tại diễn đàn đều thống nhất rằng, để sản phẩm bưởi Phúc Trạch hữu cơ thực sự phát triển, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: mở rộng vùng sản xuất tập trung gắn với chỉ dẫn địa lý; tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối với hệ thống siêu thị, cửa hàng xanh, sàn thương mại điện tử và từng bước hướng tới xuất khẩu.
Người dân xã Phúc Trạch thu hoạch bưởi.
Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Trạch Lê Nguyễn Kiên Cường cho biết: “Hợp tác xã, tổ hợp tác là mắt xích không thể thiếu trong chuỗi giá trị bưởi hữu cơ. Đây là đơn vị tập hợp hộ nông dân, giám sát quy trình sản xuất, chịu trách nhiệm về truy xuất nguồn gốc và đại diện ký kết hợp đồng với doanh nghiệp. Qua đó, giúp nông dân nâng cao vị thế thương lượng và đảm bảo đầu ra ổn định”.
Đại diện Hợp tác xã nông nghiệp và dịch vụ Thảo Vân, bà Lê Thị Cẩm Vân cũng chia sẻ: “Muốn nâng cao giá trị bưởi Phúc Trạch, phải tăng cường liên kết sản xuất, đa dạng hóa kênh phân phối, từ siêu thị, thương mại điện tử đến xuất khẩu. Khi có hợp đồng bao tiêu, nông dân sẽ yên tâm đầu tư theo chuẩn hữu cơ”.
Các tham luận cũng đề xuất nhiều giải pháp kỹ thuật quan trọng: thụ phấn bổ sung, bao quả, sử dụng phân hữu cơ, quản lý độ ẩm, giảm hạt bưởi… nhằm nâng cao chất lượng, mẫu mã và giá trị kinh tế của trái bưởi Phúc Trạch; đồng thời, việc ứng dụng quy trình bảo quản sau thu hoạch có thể kéo dài thời gian sử dụng từ 3 - 5 tháng, góp phần ổn định tiêu thụ.
Người dân xã Phúc Trạch thu hoạch bưởi.
Tiến sĩ Vũ Việt Hưng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Rau, Hoa, Quả Gia Lâm (Viện nghiên cứu rau quả), cho rằng: “Một trong những yếu tố then chốt để nâng cao năng suất bưởi Phúc Trạch là kỹ thuật thụ phấn bổ sung. Ngoài ra, việc bao quả, sử dụng phân bón hữu cơ, quản lý độ ẩm và nghiên cứu giảm hạt cũng là những tiến bộ cần áp dụng đồng bộ để tăng giá trị trái bưởi, phục vụ xuất khẩu”.
Ngoài ý kiến từ các cơ quan quản lý và chuyên gia, diễn đàn còn ghi nhận ý kiến của các hộ dân trồng bưởi. Ông Phan Xuân Hiến (thôn Ngọc Bội, xã Phúc Trạch) chia sẻ, sau hai năm áp dụng quy trình hữu cơ, vườn bưởi của gia đình có sự thay đổi rõ rệt: cây sinh trưởng khỏe, tỷ lệ đậu quả cao hơn, sâu bệnh giảm hẳn, chất lượng quả đồng đều và mẫu mã đẹp hơn. Đặc biệt, việc được cấp chứng nhận hữu cơ giúp sản phẩm dễ tiêu thụ, sản phẩm bán ra có giá cao hơn 20–30% so với trước đây.
Bưởi Phúc Trạch được đóng gói để chuyển tới tay người tiêu dùng.
Tại diễn đàn, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã trao giấy chứng nhận sản phẩm hữu cơ cho Tổ hợp tác sản xuất bưởi Phúc Trạch hữu cơ thôn Ngọc Bội, xã Phúc Trạch và ký kết hợp đồng tiêu thụ giữa các hợp tác xã, đơn vị thu mua và hộ sản xuất. Đây được xem là bước khởi đầu để hình thành chuỗi sản xuất - tiêu thụ bưởi Phúc Trạch hữu cơ khép kín, tạo nền tảng mở rộng thị trường trong nước và từng bước hướng tới xuất khẩu./.
