Đưa kỹ năng số vào đời sống
Sau sắp xếp thôn, tổ dân phố, tỉnh Lạng Sơn đã kiện toàn 923 Tổ công nghệ số cộng đồng tại 65 xã, phường, với 6.716 thành viên, bảo đảm mỗi thôn, tổ dân phố có một Tổ. Đây là lực lượng trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, nhất là người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân ở địa bàn xa trung tâm.
Theo số liệu tổng hợp năm 2026 của Sở Khoa học và Công nghệ Lạng Sơn, các Tổ công nghệ số cộng đồng đã hướng dẫn 284.696 lượt người về kỹ năng số, hỗ trợ 238.652 lượt người sử dụng ứng dụng, nền tảng số. Nội dung hướng dẫn tập trung vào những kỹ năng thiết yếu như sử dụng điện thoại thông minh, tạo lập và bảo vệ tài khoản, sử dụng VNeID và các tiện ích phục vụ đời sống.
Riêng với dịch vụ công trực tuyến, có 164.239 lượt người được hỗ trợ tra cứu thủ tục, đăng nhập hệ thống, kê khai, nộp hồ sơ và theo dõi kết quả giải quyết. Tại thôn Phong Thịnh, xã Nhất Hòa, 20 trong số 25 hộ tham gia mô hình “Gia đình số” đã chủ động thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Kết quả này cho thấy, người dân từng bước vận dụng những kỹ năng được hướng dẫn vào giải quyết công việc hằng ngày...
Không chỉ hỗ trợ thủ tục hành chính, các Tổ còn hướng dẫn người dân tích hợp giấy tờ, sử dụng Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Với những vướng mắc liên quan đến xác thực, dữ liệu hoặc lỗi hệ thống vượt khả năng xử lý, thành viên các Tổ kết nối với cơ quan Công an, bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hoặc cơ quan chuyên môn để được hỗ trợ.
Trong lĩnh vực giao dịch, sản xuất và kinh doanh, các Tổ đã hướng dẫn 172.093 lượt người thanh toán không dùng tiền mặt; hỗ trợ 4.852 hộ kinh doanh, hộ sản xuất ứng dụng phương thức giao dịch, quảng bá sản phẩm trên môi trường số, với 599 sản phẩm được hỗ trợ giới thiệu.
Tại phường Kỳ Lừa, mô hình “Gia đình số” được triển khai tại 31 khối phố, ghi nhận hơn 8.000 lượt hộ được tiếp cận, hướng dẫn. Với mô hình “Chợ số - Nông thôn số”, toàn bộ 3.205 hộ kinh doanh được hướng dẫn sử dụng mã QR thanh toán; 3.359 người lao động được tập huấn kỹ năng số, thương mại điện tử.
Một nội dung quan trọng khác là bảo đảm an toàn khi tham gia môi trường số. Toàn tỉnh có 207.627 lượt người được hướng dẫn phòng, chống lừa đảo trên mạng, bảo vệ tài khoản và dữ liệu cá nhân. Đây là kỹ năng cần thiết khi người dân ngày càng sử dụng điện thoại để thực hiện thủ tục, thanh toán và trao đổi thông tin.
Duy trì hoạt động từ cơ sở
Để việc phổ cập kỹ năng số không dừng lại ở những buổi hướng dẫn tập trung, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng cách làm phù hợp với điều kiện dân cư.
Tại xã Tràng Định, 12/12 Tổ công nghệ số cộng đồng duy trì hoạt động thường xuyên, thực hiện 10.792 lượt hướng dẫn kỹ năng số. Bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, các Tổ sử dụng nhóm Zalo thôn để cung cấp thông tin, giải đáp thắc mắc, hướng dẫn thủ tục hành chính và cảnh báo lừa đảo trên mạng. Qua đó, người dân có thể tiếp tục trao đổi, tìm kiếm sự hỗ trợ khi phát sinh vướng mắc...
Những mô hình này góp phần đưa Phong trào “Bình dân học vụ số” đến gần hơn với người dân, thông qua các buổi sinh hoạt cộng đồng và việc thực hành trực tiếp trên thiết bị cá nhân. Qua đó, kỹ năng số không chỉ được phổ biến mà còn từng bước gắn với nhu cầu thực tế của từng hộ gia đình.
Tuy nhiên, hoạt động của mạng lưới Tổ công nghệ số cộng đồng trên địa bàn tỉnh vẫn chưa đồng đều. Trong tổng số 923 Tổ, có 523 Tổ hoạt động thường xuyên, hiệu quả, chiếm 56,66%; 371 Tổ hoạt động chưa thường xuyên và 29 Tổ hoạt động hạn chế.
Khó khăn chủ yếu là nhân lực tại các Tổ hoạt động kiêm nhiệm, chưa có chế độ, phụ cấp riêng. Nhiều thành viên phải tự sử dụng điện thoại, dữ liệu di động và phương tiện cá nhân để thực hiện nhiệm vụ. Ở những địa bàn dân cư phân tán, giao thông đi lại khó khăn, kết nối Internet thiếu ổn định, việc tổ chức hướng dẫn và hỗ trợ người dân càng gặp trở ngại.
Nâng chất lượng hoạt động của từng Tổ công nghệ cộng đồng
Trước yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động, Sở Khoa học và Công nghệ đã hướng dẫn các địa phương rà soát, kiện toàn Tổ công nghệ số cộng đồng, đồng thời tổ chức tập huấn kỹ năng số và an toàn thông tin. Theo tổng hợp từ địa phương, đã có 6.293 thành viên được tập huấn, bồi dưỡng, đạt 93,70%.
Tuy nhiên, kết quả tập huấn cần được chuyển hóa thành hoạt động cụ thể tại từng khu dân cư. Hiện có 704 Tổ phân công nhiệm vụ cụ thể cho thành viên, đạt 76,27%; 437 Tổ có kế hoạch hoặc nội dung hoạt động, đạt 47,35%. Điều này cho thấy vẫn còn khoảng cách giữa việc kiện toàn, bồi dưỡng lực lượng với duy trì hoạt động thực chất tại cơ sở.
Thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh tiếp tục phối hợp với UBND các xã, phường bồi dưỡng kỹ năng theo tình huống thực tế, cập nhật tài liệu và hỗ trợ giải đáp vướng mắc. Sở đề xuất UBND tỉnh xem xét bố trí kinh phí hoạt động với mức dự kiến 3 triệu đồng/Tổ/năm, phục vụ chi phí đi lại, thông tin liên lạc, tài liệu tuyên truyền và các chi phí cần thiết trực tiếp hỗ trợ người dân.
Thực tế cho thấy, số lượt được hướng dẫn là một trong những căn cứ đánh giá kết quả hoạt động, nhưng chưa phản ánh đầy đủ khả năng tự sử dụng dịch vụ số của người dân. Với mạng lưới đã được kiện toàn đến từng thôn, tổ dân phố, việc nâng cao chất lượng và duy trì hoạt động thường xuyên của mỗi Tổ công nghệ số cộng đồng sẽ là yếu tố quan trọng để kỹ năng số thực sự đi vào đời sống, giúp người dân Lạng Sơn từng bước chủ động sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả.
