Tây Ninh đang từng bước nâng cao hiệu quả dạy học tiếng dân tộc thiểu số trong trường phổ thông, với trọng tâm là tiếng Khmer và Chăm.
Bằng việc triển khai đồng bộ chương trình, phát triển đội ngũ giáo viên và tăng cường điều kiện dạy học, địa phương không chỉ đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc ngay từ lứa tuổi học đường.
Đổi mới cách dạy và học tiếng dân tộc thiểu số
Những năm qua, tỉnh Tây Ninh đã triển khai Chương trình “Nâng cao chất lượng dạy học các môn tiếng dân tộc thiểu số trong chương trình phổ thông”. Từ năm học 2021-2022, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức dạy tiếng Khmer và tiếng Chăm cho học sinh tiểu học (từ lớp 2 - lớp 5) dưới hình thức môn học tự chọn tại các địa phương có nhu cầu.
Trong đó, tiếng Khmer được giảng dạy theo sách giáo khoa do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; tiếng Chăm sử dụng bộ sách song ngữ do Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh phối hợp với An Giang biên soạn. Đội ngũ giáo viên gồm 3 giáo viên dạy tiếng Khmer và 1 giáo viên dạy tiếng Chăm, cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.
Trường Tiểu học Hòa Đông (xã Phước Vinh) là một trong những điểm sáng trong triển khai chương trình. Gắn bó lâu năm với con em đồng bào Khmer vùng biên giới, nhà trường không chỉ dạy chữ mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa. Đây cũng là một trong ba trường của tỉnh tổ chức dạy tiếng Khmer cho học sinh cấp tiểu học.
Theo thầy Đặng Công Xuân, Hiệu trưởng nhà trường, để nâng cao chất lượng giáo dục, trường đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Bên cạnh việc bảo đảm chương trình giảng dạy theo quy định, nhà trường từng bước mở rộng mô hình học 2 buổi/ngày. Hiện có 273/374 học sinh học 2 buổi/ngày, đạt gần 73%, tăng mạnh so với 15% của năm học trước. Điều này giúp học sinh có thêm thời gian củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng.
Cô Thạch Thị Phắt Cà Đi ứng dụng công nghệ, đổi mới phương pháp trong giảng dạy tiếng Khmer cho học sinh vùng biên Tây Ninh.
Cùng với đó, các hoạt động ngoài giờ lên lớp, trải nghiệm thực tế và giáo dục kỹ năng sống được tổ chức phù hợp với điều kiện địa phương, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh còn hạn chế cũng được thực hiện bài bản.
Đội ngũ giáo viên là yếu tố then chốt trong đổi mới dạy học. 100% giáo viên của trường tham gia bồi dưỡng thường xuyên, tích cực ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới phương pháp giảng dạy. Đặc biệt, giáo viên người Khmer không chỉ truyền đạt kiến thức hiệu quả mà còn giúp học sinh giữ gìn tiếng mẹ đẻ và hiểu sâu hơn về văn hóa dân tộc.
Gắn bó với việc dạy tiếng Khmer từ năm 2017, cô Thạch Thị Phắt Cà Đi chia sẻ, việc đứng lớp không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn góp phần bảo tồn văn hóa. Trong giảng dạy, cô linh hoạt sử dụng giáo án điện tử, hình ảnh, video về văn hóa Khmer để tăng tính trực quan. Nhờ sự tương đồng giữa tiếng Việt và tiếng Khmer, cô áp dụng phương pháp dạy song ngữ, giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhớ. Những từ khó được ghi âm bằng tiếng Việt để hỗ trợ học sinh, đồng thời việc học tiếng Khmer cũng giúp các em mở rộng vốn từ tiếng Việt.
Phấn đấu hoàn thiện điều kiện, nâng cao chất lượng dạy học
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh, năm 2025 - 2026, lĩnh vực giáo dục và đào tạo tiếp tục được tỉnh quan tâm đầu tư với nhiều giải pháp đồng bộ. Công tác quản lý nhà nước về giáo dục được tăng cường, triển khai linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa phương, từng cấp học.
Chương trình “Nâng cao chất lượng dạy học các môn tiếng dân tộc thiểu số trong chương trình phổ thông” tiếp tục được UBND tỉnh Tây Ninh triển khai trong giai đoạn 2026–2030 với nhiều mục tiêu cụ thể. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu bảo đảm 100% cơ sở giáo dục có đủ sách giáo khoa, tài liệu hướng dẫn dạy học tiếng dân tộc thiểu số theo quy định; đồng thời, 100% giáo viên đạt chuẩn trình độ đào tạo và 100% cán bộ quản lý giáo dục liên quan được bồi dưỡng nâng cao năng lực.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đoàn Trung Kiên, một trong những giải pháp trọng tâm là đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý. Tỉnh sẽ rà soát, đánh giá thực trạng đội ngũ, từ đó xây dựng kế hoạch đào tạo, tuyển dụng phù hợp, bảo đảm đáp ứng yêu cầu giảng dạy.
Song song đó, công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ tiếp tục được chú trọng, nhất là kỹ năng xây dựng kế hoạch giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và lồng ghép nội dung giáo dục văn hóa dân tộc vào giảng dạy.
Trường Tiểu học Hòa Đông (xã Phước Vinh) là một trong những điểm sáng trong dạy học tiếng Khmer cho học sinh tiểu học.
Việc tăng cường cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin cũng là giải pháp quan trọng. Tỉnh sẽ tiếp tục đầu tư trang thiết bị dạy học, phát triển kho học liệu số và hướng dẫn giáo viên khai thác hiệu quả trong giảng dạy tiếng dân tộc thiểu số.
Cùng với đó, các chế độ, chính sách đối với giáo viên và học sinh tiếp tục được thực hiện đầy đủ, kịp thời; đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế hỗ trợ nhằm khuyến khích việc dạy và học tiếng dân tộc thiểu số.
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh được giao chủ trì triển khai chương trình, phối hợp với các địa phương rà soát nhu cầu học tập, bảo đảm điều kiện tổ chức dạy học phù hợp với thực tiễn.
Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh Bùi Tuấn Hải, để triển khai hiệu quả, trước mắt ngành đã đề nghị UBND các xã, phường xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai dạy học tiếng dân tộc thiểu số tại các cơ sở giáo dục, bảo đảm phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh và điều kiện thực tiễn địa phương. Đồng thời, chú trọng bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học theo quy định, huy động các nguồn lực hợp pháp để hỗ trợ việc dạy học.
Theo đó, mục tiêu phấn đấu đến năm 2026 có ít nhất 50% giáo viên đạt chuẩn trình độ đào tạo, làm nền tảng để đến năm 2030 đạt 100% theo kế hoạch của UBND tỉnh; đồng thời, 100% cán bộ quản lý giáo dục liên quan được bồi dưỡng nâng cao năng lực.
Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục phổ thông chủ động rà soát nhu cầu học tập của học sinh, đội ngũ giáo viên và các điều kiện bảo đảm để tổ chức dạy học phù hợp; đề xuất nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng giáo viên; lồng ghép nội dung giáo dục ý thức giữ gìn tiếng nói, chữ viết và bản sắc văn hóa dân tộc vào hoạt động dạy học.
Với những giải pháp đồng bộ và lộ trình cụ thể, Tây Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học tiếng dân tộc thiểu số, không chỉ đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh mà còn góp phần gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc trên địa bàn./.
