Nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu đã chuyển đổi một số diện tích trồng lúa sang trồng bí xanh bước đầu đem lại hiệu quả kinh tế, giúp người dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống. Từ đó, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng, phát triển sản xuất theo hướng nông nghiệp hàng hóa trên địa bàn.
Từ cuối tháng 6 đến nay, người dân xã Giang Ma, huyện Tam Đường (Lai Châu) đã thu hoạch và bán khoảng hơn 170 tấn bí xanh, mỗi quả bí có trọng lượng từ 1,2-2,5 kg. Ảnh: Đinh Thùy-TTXVN
Nhận thấy trồng bí xanh phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của gia đình, ông Phan Thanh Sơn ở bản Sen Đông, xã Mường Than, huyện Than Uyên đã dành thời gian đi tìm hiểu mô hình trồng bí xanh tại xã Pắc Ta, huyện Tân Uyên. Mặc dù cây bí xanh không quá xa lạ, nhưng khi bắt tay thực hiện mô hình thí điểm theo hướng công nghệ cao với hệ thống tưới tự động, làm giàn leo và quy trình chăm sóc nghiêm ngặt, đòi hỏi ông Sơn phải thường xuyên ra ruộng bí để theo dõi, chăm sóc.
Hiện tại, ruộng bí xanh với diện tích hơn 150m2 trồng đợt đầu tiên của gia đình ông Sơn đã cho thu hoạch với giá trị thu về gần 10 triệu đồng. Được sự liên kết, hỗ trợ của Công ty rau củ quả Ngọc Linh tại tỉnh Sơn La nên toàn bộ sản phẩm bí xanh của gia đình được công ty thu mua và yên tâm đầu ra.
Ông Phan Thanh Sơn, bản Sen Đông, xã Mường Than, huyện Than Uyên chia sẻ: “Trước kia khu đất này của gia đình là đất trồng lúa, sau đó gia đình đã chuyển sang trồng rau, màu. Đầu năm 2022, sau khi được đi thăm mô hình liên kết trồng bí xanh tại huyện Tân Uyên ông Sơn đã áp dụng ngay quy trình trồng, chăm sóc theo hướng công nghệ cao. Thời gian trước, gia đình ông năm nào cũng trồng bí xanh nhưng hiệu quả không cao nên đã áp dụng trồng bí theo mô hình mới. Đặc biệt, loại bí xanh này quả nhỏ, thon, dài, cùi dày và đặc ruột, nên được thị trường trong huyện và ngoài tỉnh Lai Châu rất ưa chuộng”.
Mường Than có cánh đồng lớn thứ 3 Tây Bắc và trở thành vùng sản xuất lúa, rau màu tập trung lớn của huyện Than Uyên và tỉnh Lai Châu. Đặc biệt, Mường Than là một trong 3 xã của huyện được lựa chọn triển khai mô hình trồng bí xanh với sự liên kết của doanh nghiệp.
Ông Phạm Văn Bốn, Bí thư Đảng ủy xã Mường Than, huyện Than Uyên cho biết, năm 2021, xã tiến hành liên kết với Công ty rau củ quả Ngọc Linh ở tỉnh Sơn La trồng thí điểm mô hình bí xanh. Qua quá trình lựa chọn những gia đình có kinh nghiệm, tâm huyết, năng lực sản xuất, xã có 16 hộ tham gia mô hình với diện tích 3,5ha.
Hiện nay, một số diện tích bí bước vào thời kỳ thu hoạch và đang cho quả. Bước đầu xã đánh giá năng suất lứa sớm vào khoảng 10 tấn/ha, trừ chi phí đầu tư người dân thu lợi khá cao đã tạo đột phá, khích lệ bà con nhân dân trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Thời gian tới, xã tiếp tục nhân rộng diện tích trồng bí xanh lên 10 đến 15ha trong năm 2023.
Toàn bộ đầu ra bí xanh của người dân xã Giang Ma, huyện Tam Đường (Lai Châu) được Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp xã Giang Ma thu mua ổn định. Ảnh: Đinh Thùy-TTXVN
Với mục tiêu phát triển nông nghiệp hàng hóa theo hướng bền vững, thời gian qua huyện Than Uyên đã đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với nhu cầu thị trường và điều kiện canh tác của địa phương. Đồng thời, huyện tăng cường tìm kiếm, liên kết với các hợp tác xã, doanh nghiệp ở các tỉnh lân cận nhằm tham gia hỗ trợ giống, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm đầu ra.
Tuy nhiên, huyện cũng lưu ý không triển khai một cách đại trà mà thực hiện thí điểm, khi thành công mới tiếp tục nhân rộng. Năm 2022, huyện Than Uyên thực hiện thí điểm 6,3ha bí xanh tại 3 xã: Mường Than, Mường Kim và Phúc Than. Đến nay, toàn bộ diện tích đã bắt đầu cho thu hoạch với năng suất, chất lượng và giá thành cao.
Theo ông Nguyễn Văn Thắng, Phó Chủ tịch UBND huyện Than Uyên, qua hiệu quả bước đầu của mô hình trồng bí xanh, ngô ngọt, khoai tây, huyện đang tập trung định hướng người dân trồng trên ruộng lúa một vụ nhằm tăng thêm thu nhập cho người dân, không để lãng phí đất trống và bà con không phải đi làm ăn xa nhà. Huyện cũng giữ quan điểm không thực hiện trồng các loại cây một cách đại trà mà thực hiện bước đi vững chắc, hiệu quả rồi mới tiếp tục thực hiện nhân rộng.
Tương tự, tại huyện Tam Đường, nhằm chuyển đổi cơ cấu cây trồng bền vững, nâng cao hiệu quả kinh tế, khoảng 2 năm trở lại đây một số hộ dân của xã Bình Lư, Hồ Thầu, Giang Ma đã chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng cây bí xanh cho thu nhập cao.
Tại xã Giang Ma, đầu năm 2022, Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp xã Giang Ma thực hiện trồng bí xanh với 10 hộ tham gia trên diện tích 4 ha tại các bản Xin Chải, Mào Phô, Sử Thàng, Giang Ma, Phìn Chải. Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp đã cung ứng cho nông dân trong xã khoảng 100.000 cây giống, phân bón các loại với 80 tấn, 600 tạ lưới làm giàn và thuốc bảo vệ thực vật các loại; tổ chức thu mua, bao tiêu sản phẩm.
Từ cuối tháng 6 đến nay, người dân đã thu hoạch và bán khoảng hơn 170 tấn bí, mỗi quả bí có trọng lượng từ 1,2-2,5 kg. Toàn bộ diện tích bí (4ha) đều sinh trưởng, phát triển tốt, năng suất trung bình ước đạt 70 tạ/ha, sản lượng ước đạt 280 tấn.
Ông Nguyễn Hồng Quân, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tam Đường cho hay: Trước đây, bà con nhân dân trên địa bàn xã Giang Ma sinh sống bằng sản xuất nông nghiệp chủ yếu trồng ngô, trồng lúa một vụ và hiệu quả kinh tế không cao. Từ khi chuyển đổi sang trồng bí xanh, bước đầu khẳng định cây bí phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng đất đai, khí hậu tại xã Giang Ma.
Qua mô hình liên kế trồng thí điểm trên diện tích 4ha đã cho thu nhập trên 700 triệu đồng (bình quân 180 triệu đồng/ha). Do vậy, huyện tiếp tục khảo sát các bản trên địa bàn xã để mở rộng diện tích trồng bí xanh ở những nơi phù hợp nhằm giúp bà con trên địa bàn chuyển đổi cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần tăng thu nhập, cải thiện đời sống.
Qua mô hình liên kết trồng thí điểm trên diện tích 4ha ở xã Giang Ma, huyện Tam Đường (Lai Châu) đã cho thu nhập trên 700 triệu đồng (bình quân 180 triệu đồng/ha). Ảnh: Đinh Thùy-TTXVN
Hiện nay, giá bí xanh được người dân Lai Châu bán với giá từ 3-10 nghìn đồng/kg, tùy từng thời điểm mà giá khác nhau. Theo người dân trồng bí, chi phí đầu vào cho một ha gồm giàn, dây cước và cọc khoảng 90 triệu đồng; trừ chi phí người dân thu về khoảng 40 triệu đồng/ha. Trong khi đó, cây bí xanh cho thu hoạch 2 vụ/năm, mỗi giàn có giá trị sử dụng khoảng 5 năm, dây cước làm giàn là 3 năm và đầu ra sản phẩm cũng tương đối ổn định.
Có thể thấy, trong nhiều loại cây trồng đã và đang được các địa phương trên địa bàn tỉnh Lai Châu lựa chọn để chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng hàng hóa bền vững thì bí xanh đang là một trong những cây trồng đem lại hiệu quả kinh tế. Cây trồng này hứa hẹn mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân, góp phần tăng thu nhập, đẩy nhanh quá trình xây dựng nông thôn trên địa bàn tỉnh Lai Châu.
Đinh Thùy
