Về với nguồn cội Trúc Lâm Yên Tử

Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử. Ảnh: Thành Đạt – TTXVN
Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử. Ảnh: Thành Đạt – TTXVN

Nằm ở cửa ngõ phía Tây của Quảng Ninh, Khu di tích lịch sử nhà Trần tại thị xã Đông Triều gồm 14 di tích; 7 lăng mộ các vị vua nhà Trần, 2 đền, miếu thờ các bậc tiên đế cùng 5 công trình kiến trúc tôn giáo phục vụ cho việc tu hành, giảng kinh Phật. Vùng đất cổ Đông Triều xưa có tên gọi là An Sinh hay Yên Sinh. Đây là quê gốc nhà Trần trước khi dời đến Tức Mặc (Nam Định) và Long Hưng (Thái Bình). Không chỉ là quê gốc, nơi đây còn giữ vai trò là Trung tâm văn hóa, tín ngưỡng quan trọng thời nhà Trần.

Nguồn cội Trúc Lâm Yên Tử

Chị Nguyễn Thu Hiền, hướng dẫn viên Ban quản lý di tích đặc biệt nhà Trần nói, vùng đất An Sinh Đông Triều là quê gốc của nhà Trần, ban đầu điện An Sinh được xây dựng từ năm 1381 để thờ ngũ vị hoàng đế nhà Trần. Khác với những nơi khác, An Sinh Đông Triều được Phật hoàng Trần Nhân Tông, vị vua đời thứ 3 của nhà Trần lựa chọn là điểm dừng chân cuối cùng của cuộc đời giảng pháp độ tăng và hóa Phật của Ngài.

Triều đại nhà Trần đã để lại cho hậu thế những di sản văn hóa đặc sắc cả về văn hóa vật thể và phi vật thể. Trong đó, khu di tích nhà Trần tại thị xã Đông Triều là quần thể kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng linh thiêng có giá trị đặc biệt, có tổng thể 2.206 ha, với 14 lăng mộ, đền, chùa, am tháp trải rộng trên 4 xã An Sinh, Bình Khê, Thủy An và Tràng An.

Cụm di tích này còn có Am Ngọa Vân trên núi Bảo Đài, nơi được Phật hoàng Trần Nhân Tông - vị vua đặc biệt sáng lập thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, chọn làm nơi hóa Phật, kết thúc trọn vẹn hành trình tu đạo của vị Tổ thiền phái Trúc Lâm Yên Tử - niềm tự hào của Phật giáo Việt Nam.

Trở lại những năm cuối của thế kỷ XIII, quần thể kiến trúc văn hóa lịch sử nhà Trần tại Đông Triều được định hình rõ nét về mặt quy mô khi vua Trần Nhân Tông, vị vua thứ 3 của nhà Trần (tên húy là Trần Khâm) đến Yên Tử tu hành, lập nên thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Đây là dòng thiền quy tụ, thống nhất những tinh hoa của ba dòng thiền có mặt ở nước ta trước đó (Tì Ni Đa Lưu Chi, Vô Ngôn Thông và Thảo Đường) trở thành nền tảng tư tưởng dẫn dắt tinh thần của người Việt Nam vững vàng trước làn sóng nô dịch văn hóa từ bên ngoài tràn tới, góp phần đáng kể bảo vệ nền độc lập, tự chủ của nước nhà.

“Ở đời vui đạo hãy tùy duyên /Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền/Trong nhà có báu thôi tìm kiếm/Đối cảnh vô tâm chớ hỏi thiền”... Những câu thơ thể hiện tư tưởng, triết lý nhân sinh, hòa quang đồng trần, phật giáo nhập thế của Phật hoàng Trần Nhân Tông, Tổ thiền Trúc Lâm Yên Tử. Di sản lớn Phật hoàng Trần Nhân Tông để lại là chất keo gắn kết, tạo nên sức mạnh dân tộc trong cuộc chiến xây dựng và bảo vệ đất nước.

Thánh địa linh thiêng

Am Ngọa Vân nằm trên núi Bảo Đài, thuộc xã Bình Khê (cao hơn 500 mét so với mực nước biển) là công trình có dấu ấn đặc biệt trong cụm 14 di tích quốc gia lịch sử nhà Trần tại thị xã Đông Triều. Hướng thẳng ra biển, quanh năm mây trắng bao phủ, Am Ngọa Vân không chỉ hội tụ vẻ đẹp mênh mang của cánh cung Đông Triều, của núi Bảo Đài, mà còn linh thiêng bởi ngôi tháp Phật hoàng chứa xá lợi của vị Tổ thiền Trúc Lâm Yên Tử, là thánh địa linh thiêng của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Thượng tọa Thích Đạo Hiển, Phó trưởng Ban Trị sự, Chánh thư ký Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh cho biết: “Nếu như tại Ấn Độ có tứ động tâm, tức là 4 vị thánh tích, gắn liền với cuộc đời của đức Phật Thích Ca Mâu Ni, trong đó có nơi đức Phật Thích Ca Mâu Ni hóa Phật là linh thiêng nhất, thì ở Việt Nam, Ngọa Vân cũng được coi là nơi linh thiêng nhất vì được chứng kiến những giây phút nhập niết bàn và hóa Phật của Ngài. Khác với các di tích đã được trùng tu vào các giai đoạn sau này, Ngọa Vân và các di tích quốc gia đặc biệt nhà Trần vẫn còn thống am tháp ở đây dày đặc và còn nguyên vẹn. Đặc biệt, nơi đây giữ được nhiều di vật từ thời Trần như hộp hoa sen bằng vàng mới được tìm thấy trong năm 2019 và được công nhận là bảo vật quốc gia."

Hơn 700 năm "cư trần lạc đạo", tư tưởng của dòng thiền Trúc Lâm không chỉ tạo ra bản sắc Thiền tông Đại Việt, mà còn tác động mạnh mẽ vào đời sống chính trị - văn hóa - xã hội, góp phần huy động sức mạnh đoàn kết trong suốt tiến trình phát triển của dân tộc Việt Nam.

Anh Trương Ngọc Cảnh, trú tại thị trấn Bích Động, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang chia sẻ, "ngày cuối năm đến với chùa Ngọa Vân trên núi Bảo Đài, khi đặt chân đến chốn linh thiêng này, tôi cảm nhận được khung cảnh hùng vĩ, tuyệt đẹp, uy nghiêm. Chúng tôi được vãn cảnh và kính lễ Phật hoàng, được biết nhiều hơn đến công lao to lớn của đức Phật Trần Nhân Tông với dân tộc, để ghi nhớ và giáo dục cho con cháu mình giá trị lịch sử, nguồn cội của các vị vua nhà Trần".

Thời gian qua, nhiều điểm trong cụm di tích lịch sử nhà Trần tại Đông Triều được tu bổ, tôn tạo như chùa Trung Tiết, Quỳnh Lâm và đặc biệt là chùa Thượng - Am Ngọa Vân... Nhiều lễ hội truyền thống được tổ chức, mà tiêu biểu là lễ hội Xuân Ngọa Vân tổ chức vào 9/1 âm lịch.

Ông Nguyễn Văn Sơn, Trưởng ban quản lý di tích Quốc gia đặc biệt nhà Trần tại Đông Triều cho biết, công trình được quy hoạch lại toàn bộ với cảnh quan 3 phân khu: Bàn cờ tiên, Am tháp và khu phụ trợ hành lễ. Việc tu bổ tôn trọng hiện trạng địa hình và cảnh quan di tích. Cùng với đầu tư, tu bổ, tôn tạo, thông tin tuyên truyền, quảng bá, thị xã Đông Triều cũng quan tâm kết nối hệ thống giao thông, kết nối các khu di tích nhà Trần tại Đông Triều với các khu di tích danh thắng Yên Tử (Quảng Ninh) và danh thắng Côn Sơn - Kiếp Bạc (tỉnh Hải Dương) để đưa các tour tuyến du lịch, các hãng lữ hành về với các khu di tích nhà Trần tại Đông Triều.

Thanh Vân

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Tình ca Tây Nguyên ngân vang giữa lòng Thủ đô

Tình ca Tây Nguyên ngân vang giữa lòng Thủ đô

Trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Giải phóng miền Nam 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, chương trình dân ca, dân vũ “Tình ca Tây Nguyên” diễn ra tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam đã mang đến không gian đậm sắc màu đại ngàn, thu hút đông đảo du khách.

Giữ vững danh hiệu toàn cầu từ những việc làm cụ thể

Giữ vững danh hiệu toàn cầu từ những việc làm cụ thể

Giữa trùng điệp đá tai mèo nơi địa đầu cực Bắc, Cao nguyên đá Đồng Văn không chỉ là một vùng địa chất độc đáo, mà còn là một “bảo tàng sống” lưu giữ ký ức hàng trăm triệu năm của trái đất, hòa quyện với đời sống văn hóa của các cộng đồng dân tộc.

Xây dựng Măng Đen trở thành khu du lịch quốc gia với hệ sinh thái đặc sắc

Xây dựng Măng Đen trở thành khu du lịch quốc gia với hệ sinh thái đặc sắc

Tối 30/4, UBND xã Măng Đen tổ chức chương trình nghệ thuật “Măng Đen – Khát vọng vươn xa”. Đây là hoạt động trọng tâm trong chuỗi các sự kiện văn hóa – nghệ thuật của Khu du lịch sinh thái Măng Đen nhân dịp kỷ niệm 51 năm Giải phóng miền Nam – Thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026) và Ngày Quốc tế Lao động 1/5.

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Đây là sự kiện quan trọng, điểm nhấn trong chuỗi “Lễ hội 5 mùa” của phường Sa Pa, góp phần đẩy mạnh kích cầu, xúc tiến và quảng bá du lịch trên địa bàn phường, khu vực và của cả tỉnh.

Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì

Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì

Ngày 28/4, tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề: "Hành trình di sản: Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì".

Địa chỉ đỏ trên 'tọa độ lửa' biên giới Tây Nam

Địa chỉ đỏ trên 'tọa độ lửa' biên giới Tây Nam

Nằm dưới những hàng thốt nốt cổ thụ tại xã Ô Lâm (tỉnh An Giang), chùa Snayđonkum - “chùa B-52” từng là “tọa độ lửa” kiên cường, nơi thắt chặt tình đoàn kết Kinh - Khmer trong những năm tháng kháng chiến hào hùng. Trải qua nửa thế kỷ, ngôi chùa mãi là biểu tượng cho ý chí quật cường và sức sống mãnh liệt của vùng đất Bảy Núi An Giang.

Lễ hội Khèn Mông - nơi hội tụ của sắc màu văn hóa

Lễ hội Khèn Mông - nơi hội tụ của sắc màu văn hóa

Giữa không gian cổ kính của phố cổ Đồng Văn (khu vực thị trấn Đồng Văn, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang cũ, nay là xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang), khi những dãy nhà trình tường nhuốm màu thời gian còn vương hơi sương sớm, tiếng khèn Mông lại cất lên, khi trầm lắng, khi rộn ràng, như một mạch chảy âm thầm nối quá khứ với hiện tại.

Măng Đen – Bản giao hưởng đại ngàn

Măng Đen – Bản giao hưởng đại ngàn

Nhân dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và Giải phóng miền Nam, Thống nhất Đất nước, tại Khu du lịch sinh thái Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, Ủy ban nhân dân xã Măng Đen tổ chức các hoạt động văn hóa, du lịch; trong đó, điểm nhấn là Lễ hội đường phố với chủ đề “Măng Đen – Bản giao hưởng đại ngàn”. Lễ hội có sự tham gia của 300 nghệ nhân tại các thôn, các em học sinh và các ca sĩ, nghệ sĩ.

Triển lãm 'Hương sắc vùng cao' sẽ diễn ra tại Sơn La từ ngày 8 - 10/5

Triển lãm 'Hương sắc vùng cao' sẽ diễn ra tại Sơn La từ ngày 8 - 10/5

Thông tin từ Trung tâm Triển lãm Văn hóa nghệ thuật Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Triển lãm “Hương sắc vùng cao” sẽ diễn ra từ ngày 8 - 10/5/2026, tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp, tổ dân phố 7, phường Mộc Sơn, tỉnh Sơn La. Sự kiện do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La chỉ đạo Trung tâm Triển lãm Văn hóa nghệ thuật Việt Nam phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức.

Âm vang đại ngàn trong đêm hội 'Đại ngàn Reo'

Âm vang đại ngàn trong đêm hội 'Đại ngàn Reo'

Tối 25/4, chương trình nghệ thuật “Đại ngàn Reo”– điểm nhấn của Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai lần thứ I năm 2026 diễn ra trong không khí sôi động, đậm sắc màu đại ngàn.

Giữ hồn chữ Thái cổ nơi miền Tây Nghệ An

Giữ hồn chữ Thái cổ nơi miền Tây Nghệ An

Từng đứng trước nguy cơ mai một, song tiếng Thái Lai Tay ở Nghệ An đã phục hồi và được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đồng thời được mã hóa trong hệ thống ký tự toàn cầu. Thành quả ấy không chỉ là dấu mốc quan trọng trong công tác bảo tồn văn hóa, mà còn là kết tinh của những nỗ lực âm thầm, bền bỉ của nhiều cá nhân, cộng đồng tâm huyết với di sản dân tộc.

Sôi động lễ hội đường phố 'Măng Đen - Bản giao hưởng đại ngàn'

Sôi động lễ hội đường phố 'Măng Đen - Bản giao hưởng đại ngàn'

Ngày 25/4, tại Khu du lịch sinh thái Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi), UBND xã Măng Đen tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Điểm nhấn của chương trình là Lễ hội đường phố với chủ đề “Măng Đen - Bản giao hưởng đại ngàn”, mang đến cho du khách không gian văn hóa đậm đà bản sắc của đồng bào nơi núi rừng.

Độc đáo lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui tại Di tích Plei Ơi

Độc đáo lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui tại Di tích Plei Ơi

Ngày 25/4, tại Khu Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia Plei Ơi, UBND xã Chư A Thai (Gia Lai) tổ chức Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui năm 2026 với nhiều hoạt động phong phú, đậm bản sắc văn hóa Tây Nguyên, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Khai mạc Tuần lễ Văn hóa - Ẩm thực 'Lan tỏa hương vị Xứ Dừa'

Khai mạc Tuần lễ Văn hóa - Ẩm thực 'Lan tỏa hương vị Xứ Dừa'

Tối 24/4, tại Công viên Mỹ Hóa, phường Bến Tre, tỉnh Vĩnh Long, Lễ khai mạc Tuần lễ Văn hóa - Ẩm thực năm 2026 với chủ đề “Lan tỏa hương vị Xứ Dừa” đã diễn ra. Đây là hoạt động kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) và 140 năm Ngày Quốc tế lao động (1/5/1886 - 1/5/2026).

Bắc Hoa - vẻ đẹp nguyên sơ từ nếp nhà đất đến nhịp sống bản địa

Bắc Hoa - vẻ đẹp nguyên sơ từ nếp nhà đất đến nhịp sống bản địa

Nép mình giữa những triền núi xanh ngát và những thửa ruộng uốn lượn, thôn Bắc Hoa thuộc xã Tân Sơn, tỉnh Bắc Ninh vẫn còn lưu giữ trọn vẹn nhịp sống mộc mạc của người dân miền sơn cước. Từ nếp nhà đất, mái ngói phủ rêu đến tiếng cười trẻ nhỏ, tất cả tạo nên một không gian văn hóa chân thực, giàu cảm xúc. Trong định hướng phát triển du lịch nông thôn gắn với bảo tồn bản sắc, Bắc Hoa có tiềm năng trở thành điểm đến trải nghiệm - nơi du khách không chỉ “đi để ngắm” mà còn “ở để cảm”, “sống để hiểu” về đời sống bản địa.

Hát Xoan phục vụ du khách dịp Lễ hội Đền Hùng 2026

Hát Xoan phục vụ du khách dịp Lễ hội Đền Hùng 2026

Trong không khí linh thiêng của Giỗ Tổ Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ tổ chức chuỗi hoạt động trình diễn hát Xoan làng cổ, tạo điểm nhấn văn hóa đặc sắc phục vụ nhân dân và du khách thập phương; đồng thời tiếp tục khẳng định những nỗ lực bền bỉ trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới.Tái hiện đầy đủ các chặng Xoan truyền thống

Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI sẽ diễn ra tại Khánh Hòa

Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI sẽ diễn ra tại Khánh Hòa

Thông tin từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI sẽ diễn ra từ ngày 26 - 28/6 tại Khánh Hòa, với sự tham gia của 7 tỉnh, thành phố có đông đồng bào Chăm sinh sống gồm: Khánh Hòa, Gia Lai, Lâm Đồng, Tây Ninh, An Giang, Đắk Lắk và Thành phố Hồ Chí Minh.

Giữ lửa Shan tuyết, mở đường du lịch Cao Bồ

Giữ lửa Shan tuyết, mở đường du lịch Cao Bồ

Trong tiết trời se lạnh của vùng cao Tây Côn Lĩnh, khi sương sớm còn lững lờ trên những triền núi, ngày 20/4, người dân xã Cao Bồ (Tuyên Quang) rộn ràng bước vào Lễ hội “Miền chè di sản” lần thứ III năm 2026. Không gian đậm bản sắc văn hóa cùng những bếp lửa sao chè đỏ hồng đã trở thành điểm nhấn cuốn hút, níu chân đông đảo người dân và du khách.

Quảng bá nét độc đáo văn hóa Vĩnh Long tại Hà Nội

Quảng bá nét độc đáo văn hóa Vĩnh Long tại Hà Nội

Giữa không gian Làng Văn hóa - Du lịch các Dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, TP. Hà Nội), chương trình giao lưu với chủ đề “Cùng chung niềm vui” đã giới thiệu, quảng bá nét đặc sắc văn hóa đồng bào các dân tộc tỉnh Vĩnh Long đến đông đảo người dân Thủ đô.

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4: Nghi thức buộc chỉ cổ tay của người Ơ Đu

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4: Nghi thức buộc chỉ cổ tay của người Ơ Đu

Trong đời sống văn hóa của cộng đồng dân tộc Ơ Đu – một trong những dân tộc có dân số ít nhất Việt Nam, cư trú chủ yếu tại bản Văng Môn (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) - nghi thức buộc chỉ cổ tay không chỉ là phong tục mà còn là biểu tượng sâu sắc của niềm tin tâm linh, sự gắn kết cộng đồng và quan niệm về con người trong vũ trụ.

‘Tiếng vọng buôn làng’ ngân vang trong không gian văn hoá dân tộc

‘Tiếng vọng buôn làng’ ngân vang trong không gian văn hoá dân tộc

Trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam (19/4/2026), người dân và du khách đã có dịp thưởng thức nhiều chương trình giao lưu nghệ thuật đặc sắc, nổi bật là chương trình giao lưu “Tiếng vọng buôn làng” của đồng bào Chu Ru (tỉnh Lâm Đồng) cùng các dân tộc Tây Nguyên.