45 năm chiến thắng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không": Chiến thắng của ý chí và trí tuệ Việt Nam

45 năm chiến thắng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không": Chiến thắng của ý chí và trí tuệ Việt Nam
Nắm rõ kẻ thù để chủ động đối phó 

Cuối năm 1972, Việt Nam và Mỹ đáng lẽ đã đi tới một hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, nhưng Washington lại quyết định dùng sức mạnh của "át chủ bài" cuối cùng là máy bay ném bom chiến lược B52, để âm mưu “đưa Việt Nam về thời kỳ đồ đá”, sử dụng sức mạnh quân sự để buộc ta phải chấp nhận những điều kiện áp đặt của họ trên bàn đàm phán. 
 
Tự vệ Thủ đô nổ súng quyết liệt đánh trả máy bay B-52 của Mỹ đêm 19, rạng sáng 20/12/1972. Ảnh: Minh Lộc - TTXVN.
Tự vệ Thủ đô nổ súng quyết liệt đánh trả máy bay B-52 của Mỹ đêm 19, rạng sáng 20/12/1972. Ảnh: Minh Lộc - TTXVN.

Ngày 14/12/1972, Tổng thống Mỹ đã ra lệnh cho Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân lập kế hoạch sử dụng máy bay B52 đánh phá Hà Nội mang tên "Chiến dịch Linebacker II". Trong 12 ngày đêm kể từ ngày 18/12, Mỹ đã huy động 663 lượt máy bay B52, 3.920 lượt máy bay chiến thuật tấn công Hà Nội và các tỉnh miền Bắc của Việt Nam. 

Trước tình hình đó, quân đội Việt Nam đã triển khai, bố trí lực lượng đối phó với quân địch, đồng thời lên kế hoạch sơ tán người dân đến khu vực an toàn. Sau 4 ngày khẩn trương thực hiện, Hà Nội đã chuyển ra khỏi nội thành 26 vạn người. 

Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh, nguyên Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, năm nay đã 93 tuổi, là một trong những sỹ quan chỉ huy đầu tiên trực tiếp tham gia trận đánh khẳng định, một trong những nhân tố dẫn đến thắng lợi trong trận Điện Biên Phủ trên không là phải hiểu, nắm rõ được âm mưu của kẻ thù. Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh nhớ lại: Trước khi tấn công miền Bắc, tình báo của ta đã nắm được kế hoạch cụ thể của quân đội Hoa Kỳ. Ngay từ sáng sớm ngày 18/12, ông cùng kíp trực ban chiến đấu đã có mặt tại sở chỉ huy để tiếp nhận mọi thông tin của lực lượng tình báo gửi về. Sau khi nắm rõ ngày giờ tấn công cùng số lượng máy bay mà Hoa Kỳ sẽ huy động, Thiếu tá Nguyễn Văn Minh (cấp bậc lúc bấy giờ) lập tức báo cáo với Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam Văn Tiến Dũng và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ngay sau đó, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ra lệnh cho lực lượng Phòng không - Không quân triển khai kế hoạch, sẵn sàng chiến đấu và báo động toàn bộ Hà Nội, Hải Phòng; đồng chí Văn Tiến Dũng trực tiếp sang đơn vị chỉ huy tác chiến. 

"Chỉ vài giờ sau đó, từng đàn máy bay B52 đã rền vang trên bầu trời Hà Nội. Từng loạt bom rung chuyển thành phố. Trong những giờ phút cam go và quyết định ấy, từ hầm sở chỉ huy tác chiến, liên tiếp các mệnh lệnh chiến đấu chính xác, kịp thời được phát ra cho các đơn vị tên lửa, phòng không quyết đánh trúng đích...", Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh kể lại. 
 
Máy bay của ta xuất kích tiêu diệt địch. Ảnh: Tư liệu TTXVN
Máy bay của ta xuất kích tiêu diệt địch. Ảnh: Tư liệu TTXVN

Sau nhiều giờ chiến đấu căng thẳng, từng đơn vị Không quân liên tục báo tin chiến thắng, cùng lúc đó đài quan sát trên đỉnh cột cờ đã nhìn thấy những đám cháy lớn trên bầu trời phía Bắc. Trời sáng, trực ban sở chỉ huy bấm công tắc báo cáo lãnh đạo: Trận đánh B 52 đêm 18 rạng ngày 19/12 kết thúc, quân đội ta đã bắn rơi 3 máy bay B52 của Mỹ, 5 máy bay phản lực chiến đấu, bắt sống 7 giặc lái. 

Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh cho biết: Đây là cuộc chiến mà Hoa Kỳ đã tập trung lực lượng mạnh nhất từ trước tới nay trong chiến tranh nhằm gây sức ép đối với Việt Nam, gồm tàu sân bay hiện đại, sử dụng công nghệ cao lần đầu tiên được áp dụng trong quân sự. Tuy nhiên, đêm 18/12/1972, đêm mở màn chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” đã trở thành đêm chiến thắng của quân và dân ta. Chiến công này mang dấu ấn thời đại sâu sắc, thể hiện sức mạnh của chiến tranh nhân dân Việt Nam, để lại những bài học, kinh nghiệm vô giá về phát huy trí tuệ, tài thao lược, sự huy động sức mạnh tổng hợp để giành thắng lợi trước cuộc tấn công bằng quy mô lớn của kẻ thù. 

Cẩm nang quý đem lại chiến thắng 

Trong 12 ngày đêm, Mỹ đã thả hơn 36.000 tấn bom, vượt quá khối lượng bom đã ném xuống miền Bắc Việt Nam trong toàn bộ thời kì từ năm 1969 đến 1971. Cuộc tập kích chiến lược quy mô lớn bằng máy bay B52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng kéo dài 12 ngày đêm đã bị thất bại hoàn toàn. Trong chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” tháng 12/1972, Quân chủng Phòng không - Không quân có một “bảo bối” rất quan trọng, hỗ trợ tác chiến góp phần tạo nên chiến thắng, đó là cuốn “Cách đánh B52 của Bộ đội tên lửa” hay còn gọi là “Cẩm nang bìa đỏ”. 

Đại tá Nguyễn Xuân Minh, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân, người trực tiếp tham gia viết cuốn "Cẩm nang bìa đỏ" cho biết, B52 là một loại máy bay ném bom rất hiện đại lúc bấy giờ. Trước khi quân đội Hoa Kỳ thực hiện kế hoạch tấn công miền Bắc bằng máy bay B 52, quân đội Việt Nam đã nghiên cứu cách bắn hạ hiệu quả nhất từ những trận chiến trước đó có sự xuất hiện của B52. 

Là một sỹ quan từng qua đào tạo quân sự tại Liên Xô (cũ), Đại tá Nguyễn Xuân Minh rất am hiểu về B52, nên được giao nhiệm vụ cùng các chuyên gia khác nghiên cứu cách đánh loại máy bay được mệnh danh là "Pháo đài bay" này. Đầu năm 1972, Đại tá Nguyễn Xuân Minh cùng những sĩ quan có trình độ chiến thuật giỏi, dày dạn trong chiến đấu như: Nguyễn Sinh Huy, Tô Ngội, La Văn Sàng, Vũ Lai Trường, Nguyễn Xuân Minh, Quách Hải Lượng, Trần Xanh, Hoàng Bảo… được yêu cầu phải gấp rút hoàn chỉnh tài liệu về cách đánh B52 cho bộ đội tên lửa. Tháng 11/1972, cẩm nang Cách đánh B52 của Bộ đội tên lửa đã được hoàn chỉnh và chính thức được phổ biến đến tất cả các tiểu đoàn tên lửa. 

Theo Đại tá Nguyễn Xuân Minh, tập thể tác giả đã chỉ rõ để bắn trúng B52 quan trọng nhất là tìm trong dải nhiễu tín hiệu của B52. Đó là các đám nhiễu tín hiệu mịn trôi dần theo tốc độ di chuyển của B52. Tuy các đám nhiễu này kích thước to nhưng không hiển thị rõ rệt để có thể xác định mục tiêu và điều khiển tên lửa chính xác, và cẩm nang đã đề ra biện pháp bắn theo xác suất. Nghĩa là bắn một loạt quả đạn tên lửa vào đám nhiễu theo cự ly giãn cách nhất định sẽ có xác suất tiêu diệt mục tiêu khá cao. Phương án bắn xác suất này được cẩm nang gọi là “phương án P”. Khi mục tiêu B52 đi thẳng vào, đài phát cường độ nhiễu sẽ tăng lên, mục tiêu hiển thị khá rõ nét. Đây là thời cơ có thể điều khiển tên lửa chính xác, chỉ cần bắn 1 đến 2 quả tên lửa, B52 sẽ phải rơi tại chỗ. 

Nhờ nắm bắt được kế hoạch tấn công của địch cũng như vận dụng tài tình phương án tác chiến, trong 12 ngày đêm, cuộc tập kích chiến lược ồ ạt và tàn bạo bằng B52 của Mỹ đã thất bại hoàn toàn. Quân và dân ta đã bắn rơi 81 máy bay các loại, trong đó có 34 máy bay B52, 5 máy bay F111 và 42 máy bay chiến thuật khác, bắt 43 phi công Mỹ (có 33 phi công B-52). 

Thiếu nữ làng hoa Ngọc Hà tưới hoa đón mùa xuân chiến thắng bên xác máy bay B-52 của Mỹ (12/1972). Ảnh: Văn Bảo - TTXVN
Thiếu nữ làng hoa Ngọc Hà tưới hoa đón mùa xuân chiến thắng bên xác máy bay B-52 của Mỹ (12/1972). Ảnh: Văn Bảo - TTXVN

Sau 45 năm, chiến thắng trong chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” trên bầu trời miền Bắc vẫn còn nguyên giá trị lịch sử; mở ra thời cơ lớn cho quân và dân ta giành thắng lợi quyết định, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước vào mùa Xuân 1975. Quân và dân miền Bắc nói chung, người dân Thủ đô Hà Nội nói riêng đã chứng tỏ với những người yêu chuộng hòa bình và công lý trên toàn thế giới rằng, sức mạnh của bom đạn không thể hủy diệt được tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và quyết tâm chiến đấu, chiến thắng của nhân dân và lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội.

Đỗ Bình

Có thể bạn quan tâm

Rộn ràng Chương trình 'Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản' tại Lâm Đồng

Rộn ràng Chương trình 'Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản' tại Lâm Đồng

Sáng 29/1, tại Đồn Biên phòng Thanh Hải (phường Phú Thủy), Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Hội Chữ thập đỏ tỉnh và Tỉnh đoàn Lâm Đồng tổ chức chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026.

Phối hợp tuyên truyền bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong học sinh, sinh viên

Phối hợp tuyên truyền bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong học sinh, sinh viên

Ngày 28/1, tại Trường Đại học Cửu Long, Công an tỉnh Vĩnh Long tổ chức hội nghị tổng kết 5 năm công tác phối hợp với các trường đại học, cao đẳng về tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng.

Nghĩa tình Xuân trên mọi nẻo quê hương

Nghĩa tình Xuân trên mọi nẻo quê hương

Trong không khí đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các hoạt động chăm lo an sinh xã hội, sẻ chia khó khăn với nhân dân và người lao động được triển khai sâu rộng trên nhiều địa bàn cả nước.

Cùng chăm lo Tết an vui cho nhân dân Cù Lao Dung

Cùng chăm lo Tết an vui cho nhân dân Cù Lao Dung

Ngày 28/1, UBND thành phố Cần Thơ phối hợp cùng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố và nhiều đơn vị tổ chức Chương trình "Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản" năm 2026 tại xã Cù Lao Dung.

Chợ Tết nhân ái chung tay chăm lo an sinh cho người nghèo

Chợ Tết nhân ái chung tay chăm lo an sinh cho người nghèo

Ngày 28/1, tại xã Trà Ôn, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Vĩnh Long phối hợp với UBND xã Trà Ôn và đơn vị liên quan tổ chức Chương trình “Tết Nhân ái” năm 2026 dành cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo và các hộ có hoàn cảnh khó khăn ở xã.

Sử dụng tiếng dân tộc để truyền tải thông điệp của Đại hội XIV đến các bản làng

Sử dụng tiếng dân tộc để truyền tải thông điệp của Đại hội XIV đến các bản làng

Dõi theo những định hướng lớn từ Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, người dân tại những vùng khó khăn, biên giới của tỉnh Đồng Nai đang thắp lên niềm tin mới. Người dân đã có những chia sẻ đầy tâm huyết, kỳ vọng sẽ sớm có những chính sách đặc thù, tạo điểm tựa cho vùng sâu, vùng xa, biên giới vươn mình, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.

Nhân rộng mô hình vườn rau sạch, hàng rào xanh ở các xã biên giới

Nhân rộng mô hình vườn rau sạch, hàng rào xanh ở các xã biên giới

Nghệ An đang tích cực triển khai và nhân rộng mô hình “Vườn rau sạch, hàng rào xanh” tại các xã vùng biên giới, đặc biệt khó khăn. Khởi đầu từ xã Châu Khê (tỉnh Nghệ An), phong trào này không chỉ giải quyết bài toán an ninh thực phẩm tại chỗ, cải thiện thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số, mà còn là bước đệm quan trọng để xây dựng cảnh quan nông thôn mới, hướng tới phát triển du lịch cộng đồng bền vững trên toàn tỉnh.

Rộn ràng niềm vui ngày hội Xuân nơi biên cương

Rộn ràng niềm vui ngày hội Xuân nơi biên cương

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, trên các vùng biên giới của thành phố Huế, không khí mùa Xuân đến sớm và lan tỏa bằng những nụ cười, những cái nắm tay ấm áp trong chương trình “Xuân biên cương, hải đảo - Tết thắm tình quân dân”.

Rà soát, đánh giá lại việc cấp giấy phép hoạt động đối với cơ sở y tế chưa đủ tiêu chuẩn

Rà soát, đánh giá lại việc cấp giấy phép hoạt động đối với cơ sở y tế chưa đủ tiêu chuẩn

Trước thời điểm ký hợp đồng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế năm 2026, Bảo hiểm xã hội tỉnh Gia Lai đã đề nghị rà soát điều kiện hoạt động của các cơ sở y tế trên địa bàn. Qua rà soát ban đầu, một số bệnh viện ngành cao su cùng 47 cơ sở khám, chữa bệnh khác chưa bảo đảm đầy đủ các điều kiện theo quy định, cần được xem xét, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và điều kiện chuyên môn để làm căn cứ ký hợp đồng bảo hiểm y tế năm 2026.

Xuân ấm cho đồng bào nghèo

Xuân ấm cho đồng bào nghèo

Những món quà Tết được trao tặng, nhiều hoạt động thiện nguyện diễn ra ngày 27/1 đang góp phần làm nên một mùa Xuân ấm áp với đồng bào nghèo tại nhiều địa phương trên cả nước.

Tạo không gian sáng tạo cho học sinh miền núi

Tạo không gian sáng tạo cho học sinh miền núi

Ngày 27/1, tại Trường Trung học cơ sở Vĩnh Trại (phường Đông Kinh), UBND tỉnh Lạng Sơn phối hợp cùng Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam tổ chức Lễ khánh thành phòng thực hành giáo dục STEM của 3 trường điểm: Trường Trung học cơ sở Vĩnh Trại, Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An và Trường Trung học phổ thông Chi Lăng. Các phòng STEM được lắp đặt hệ thống thiết bị đồng bộ, hiện đại, phục vụ dạy học theo hướng tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

Mang Tết sớm đến vùng biên Lào Cai

Mang Tết sớm đến vùng biên Lào Cai

Ngày 27/1, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Lào Cai, xã Pha Long và các đơn vị đồng hành phối hợp tổ chức Chương trình "Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản" Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 cho đồng bào các dân tộc xã biên giới Pha Long. Đây là hoạt động có ý nghĩa chính trị - xã hội và nhân văn sâu sắc, thể hiện trách nhiệm, tình cảm của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đối với nhân dân khu vực biên giới.

Tết đầm ấm đến với đồng bào các dân tộc vùng biên giới

Tết đầm ấm đến với đồng bào các dân tộc vùng biên giới

Sáng 27/1, tại bản Nà Vàng (xã biên giới Khổng Lào), Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã phối hợp tổ chức chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, mang đến không khí Tết sớm đầm ấm đến với đồng bào các dân tộc vùng biên giới.

Đưa Cao Bằng phát triển nhanh và bền vững

Đưa Cao Bằng phát triển nhanh và bền vững

Cách đây 85 năm, ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc qua cột mốc 108 Pác Bó (Cao Bằng) sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước. Đây là sự kiện có ý nghĩa lịch sử trọng đại, mở ra một giai đoạn phát triển mới của cách mạng, tạo tiền đề cho những thắng lợi vĩ đại của dân tộc Việt Nam sau này.

Nâng tầm giá trị ca cao Việt Nam - Bài 2: Hình thành chuỗi ngành hàng giá trị cao

Nâng tầm giá trị ca cao Việt Nam - Bài 2: Hình thành chuỗi ngành hàng giá trị cao

Nếu chỉ nhìn vào bề nổi, ca cao vẫn là một cây trồng nhỏ trong bức tranh nông nghiệp Tây Nguyên. Diện tích không lớn, sản lượng khiêm tốn, thị trường chưa ổn định. Nhưng nếu đi sâu vào hành trình của một số doanh nghiệp, hợp tác xã tại Tây Nguyên, có thể thấy cây ca cao đang mở ra một câu hỏi lớn hơn: Tây Nguyên không chỉ là vùng trồng ca cao nguyên liệu, mà đang đứng trước khả năng hình thành một chuỗi ngành hàng mang lại giá trị gia tăng cao.

Nâng tầm giá trị ca cao Việt Nam - Bài 1: Tái cấu trúc nông nghiệp xanh Tây Nguyên

Nâng tầm giá trị ca cao Việt Nam - Bài 1: Tái cấu trúc nông nghiệp xanh Tây Nguyên

Ca cao ở Việt Nam đến nay vẫn tồn tại ở vị trí khá khiêm tốn. Không phải cây trồng chủ lực, không chiếm diện tích lớn, càng không phải ngành hàng được nhắc đến đầu tiên mỗi khi bàn về chiến lược nông nghiệp, nhưng vào thời điểm nông nghiệp vùng Tây Nguyên có sự chuyển dịch về tổ chức sản xuất, hướng về gia tăng giá trị, giảm phát thải trở thành áp lực, cây ca cao lại nổi lên như một lựa chọn chiến lược.

Xây trường nơi biên giới: Gieo nền tri thức, giữ vững phên dậu Tổ quốc

Xây trường nơi biên giới: Gieo nền tri thức, giữ vững phên dậu Tổ quốc

Giữa vùng biên giới cực Tây của Tổ quốc, nơi núi cao, địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn, xã Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên, đang gấp rút hoàn thiện những hạng mục cuối cùng để chuẩn bị khánh thành. Không chỉ là một công trình giáo dục mới, ngôi trường còn gửi gắm kỳ vọng lớn lao về phát triển con người, củng cố thế trận lòng dân và bảo đảm quốc phòng, an ninh nơi tuyến đầu biên giới.

Quảng Ngãi: Lần đầu điện lưới về với Tu Thôn

Quảng Ngãi: Lần đầu điện lưới về với Tu Thôn

Ngày 26/1, Sở Công Thương tỉnh Quảng Ngãi cho biết, sau thời gian triển khai thần tốc các giải pháp cấp điện cho các hộ dân tại thôn Tu Thôn, xã Măng Bút, đến nay, 35/238 hộ tại thôn đã chính thức có điện lưới quốc gia để sử dụng.

Mang Tết sớm tới vùng biên giới Điện Biên

Mang Tết sớm tới vùng biên giới Điện Biên

Ngày 26/1, tại xã biên giới Quảng Lâm, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Điện Biên, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với UBND xã Quảng Lâm tổ chức “Ngày hội Biên phòng toàn dân” và chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” năm 2026.

Hoa mận trắng tinh khôi thu hút du khách đến vùng cao Púng Luông

Hoa mận trắng tinh khôi thu hút du khách đến vùng cao Púng Luông

Ngay sau khi mùa hoa tớ dày kết thúc, trên các triền đồi ở xã vùng cao Púng Luông, Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai, những cây mận bung hoa rực rỡ, nở trắng các triền đồi, tạo nên một vẻ đẹp nguyên sơ, tinh khiết cho núi rừng. Nơi đây trở thành điểm du lịch hút khách đến check in, chụp ảnh nhằm lưu giữ những kỷ niệm ở vùng cao.