Kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 phác họa bức tranh tương đối toàn diện về các đơn vị kinh tế, hành chính, sự nghiệp tại tỉnh Tuyên Quang. Nổi bật là số doanh nghiệp và doanh thu tiếp tục tăng, khu vực dịch vụ giữ vai trò chủ đạo, trong khi các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể vẫn chiếm hơn 90% tổng số đơn vị điều tra.
Doanh nghiệp tăng cả về số lượng và doanh thu
Theo kết quả sơ bộ, toàn tỉnh có 65.896 đơn vị đang hoạt động và có kết quả sản xuất, kinh doanh, với 240.277 lao động. Trong đó, khu vực đơn vị kinh tế có 63.023 đơn vị, chiếm 95,6% tổng số đơn vị điều tra, thu hút 171.073 lao động, tương đương 71,2% tổng số lao động.
Xét theo khu vực kinh tế, dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 53.681 đơn vị, tương đương 81,5% tổng số đơn vị điều tra và sử dụng 162.873 lao động. Công nghiệp và xây dựng có 11.918 đơn vị, với 75.324 lao động; nông, lâm nghiệp và thủy sản có 297 đơn vị, sử dụng 2.080 lao động.
Một trong những điểm sáng là sự phát triển của khu vực doanh nghiệp. Tính đến ngày 31/12/2025, toàn tỉnh có 3.003 doanh nghiệp đang hoạt động và có kết quả sản xuất, kinh doanh, tăng 10,61% so với năm 2024 và tăng 39,93% so với năm 2020. Bình quân giai đoạn 2020–2025, số doanh nghiệp tăng 6,95% mỗi năm. Doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm ưu thế với 2.971 đơn vị; bên cạnh đó là 13 doanh nghiệp nhà nước và 19 doanh nghiệp FDI.
Khu vực doanh nghiệp sử dụng 75.640 lao động, tăng 0,33% so với năm 2024 và tăng 32,7% so với năm 2020. Doanh nghiệp ngoài nhà nước tạo việc làm cho 60.694 lao động; doanh nghiệp FDI sử dụng 13.319 lao động; doanh nghiệp nhà nước sử dụng 1.627 lao động. Bình quân một doanh nghiệp trên địa bàn sử dụng 25,2 lao động, cao hơn mức 20,5 lao động của cả nước. Đáng chú ý, 19 doanh nghiệp FDI sử dụng bình quân khoảng 701 lao động mỗi doanh nghiệp, cho thấy khu vực này tuy còn ít về số lượng nhưng có khả năng tạo việc làm tập trung tương đối lớn.
Không chỉ tăng về số lượng và lao động, khu vực doanh nghiệp còn mở rộng mạnh về doanh thu. Tổng doanh thu thuần năm 2025 đạt 74,59 nghìn tỷ đồng, tăng 17,7% so với năm 2024 và tăng 72,15% so với năm 2020. Trong đó, doanh nghiệp ngoài nhà nước đạt 65,89 nghìn tỷ đồng, chiếm 88,34% tổng doanh thu; doanh nghiệp nhà nước đạt 4,71 nghìn tỷ đồng và doanh nghiệp FDI đạt 3,99 nghìn tỷ đồng. Riêng doanh thu của khu vực FDI tăng 45,51% so với năm 2024.
Nguồn vốn bình quân trên một lao động năm 2025 đạt 1,44 tỷ đồng, tăng 10,77% so với năm 2024 nhưng vẫn thấp hơn 0,69% so với năm 2020. Doanh nghiệp ngoài nhà nước tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong huy động nguồn lực, mở rộng sản xuất và tạo việc làm.
Khu vực cá thể chiếm hơn 90% số đơn vị
Bên cạnh sự phát triển của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể phi nông, lâm nghiệp và thủy sản vẫn là khu vực có số lượng lớn nhất. Năm 2025, Tuyên Quang có 59.366 cơ sở, chiếm 90,09% tổng số đơn vị điều tra, tăng 4,24% (tương đương 2.417 cơ sở) so với năm 2020. Khu vực này tạo việc làm cho 90.750 lao động, tăng 3,15% so với năm 2020. Bình quân giai đoạn 2020 - 2025, số cơ sở tăng 0,83% mỗi năm và số lao động tăng 0,62% mỗi năm.
Mặc dù giữ vai trò quan trọng trong tạo sinh kế, việc làm và cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại khu vực dân cư, quy mô của các cơ sở cá thể vẫn nhỏ. Bình quân mỗi cơ sở chỉ sử dụng khoảng 1,5 lao động, thấp hơn mức 1,6 lao động của cả nước. Sự chênh lệch giữa tỷ trọng số cơ sở và quy mô lao động cho thấy kinh tế cá thể ở Tuyên Quang còn mang tính nhỏ lẻ, phân tán, đặt ra yêu cầu hỗ trợ đổi mới phương thức kinh doanh, ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và từng bước mở rộng quy mô.
Với những cơ sở đủ điều kiện, việc khuyến khích chuyển đổi thành doanh nghiệp có thể giúp nâng cao năng lực quản trị, khả năng tiếp cận vốn và thị trường. Quá trình này cần gắn với hỗ trợ thực chất về thủ tục, kế toán, thuế và chuyển đổi số.
Ở khu vực kinh tế tập thể, toàn tỉnh có 654 hợp tác xã, tăng 15,75% so với năm 2020; số lao động đạt 4.683 người, giảm 7,27%. Khu vực hành chính, sự nghiệp có 1.945 cơ sở, giảm 14,47%; số lao động còn khoảng 64,71 nghìn người, giảm 9,13%, chủ yếu do quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đổi mới hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập.
Cuộc Tổng điều tra được triển khai trên 124 xã, phường trong điều kiện thời gian rút ngắn, địa bàn rộng, một số nơi chịu ảnh hưởng của bão, lũ và sạt lở. Dù vậy, tỉnh đã hoàn thành thu thập thông tin khối cá thể, tôn giáo, tín ngưỡng và tổ hợp tác trước kế hoạch một ngày; kết quả sơ bộ được công bố sớm hơn kế hoạch bảy tháng.
Đánh giá về kết quả sơ bộ, ông Phạm Hùng Sơn, Trưởng Thống kê tỉnh Tuyên Quang cho biết, Tổng điều tra đã cung cấp bức tranh tương đối toàn diện về quy mô, cơ cấu và sự phân bố của các đơn vị kinh tế, hành chính, sự nghiệp trên địa bàn. Kết quả cho thấy khu vực doanh nghiệp tiếp tục phát triển cả về số lượng, lao động và doanh thu; dịch vụ giữ vai trò chủ đạo, trong khi các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể vẫn chiếm tỷ trọng lớn và có vai trò quan trọng trong tạo việc làm, sinh kế cho người dân.
Theo ông Phạm Hùng Sơn, số liệu thu thập được không chỉ phục vụ đánh giá thực trạng nền kinh tế mà còn là nguồn dữ liệu nền quan trọng cho công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách. Trên cơ sở kết quả sơ bộ, ngành Thống kê sẽ tiếp tục kiểm tra, hoàn thiện và phân tích sâu dữ liệu, làm rõ các xu hướng chuyển dịch, tiềm năng, lợi thế cũng như những vấn đề đặt ra đối với từng khu vực kinh tế của tỉnh.
Ông Hoàng Gia Long, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang khẳng định, cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 tại Tuyên Quang đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra, bảo đảm đúng phương án, chất lượng và tiến độ. Kết quả này có được nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự nỗ lực của lực lượng điều tra viên cùng sự đồng thuận, phối hợp của nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan chức năng khẩn trương tổng hợp, kiểm tra, làm sạch và phân tích sâu dữ liệu sơ bộ vừa công bố; tiếp tục quản lý, khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu của Tổng điều tra, phục vụ công tác lập quy hoạch, xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Các cơ quan, đơn vị, địa phương cũng cần làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền, đưa số liệu thống kê vào thực tiễn quản lý, điều hành và hoạch định chính sách.
Kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 không chỉ phản ánh quy mô, cơ cấu của các đơn vị kinh tế mà còn gợi mở những vấn đề cần quan tâm: tiếp tục tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển; nâng cao chất lượng thu hút đầu tư; hỗ trợ khu vực cá thể đổi mới mô hình kinh doanh; thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng suất lao động. Nguồn dữ liệu này là cơ sở quan trọng để Tuyên Quang nhận diện đúng tiềm năng, điểm nghẽn và dư địa phát triển, hướng tới nền kinh tế có quy mô lớn hơn, năng suất cao hơn và phát triển bền vững./.
