Nhiều năm nay, cuộc sống của người dân ở một số bản vùng cao Yên Bái chưa có điện lưới quốc gia gặp nhiều khó khăn. Niềm mong mỏi lớn nhất của bà con lúc này là Nhà nước, tỉnh Yên Bái sớm đầu tư, xây dựng công trình điện lưới, giúp người dân ổn định cuộc sống sinh hoạt, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội.
Rào cản phát triển kinh tế
Bản Háng Phừ Loa, xã Mồ Dề, huyện vùng cao Mù Cang Chải (Yên Bái) là nơi sinh sống của 73 hộ dân đồng bào dân tộc Mông. Người dân nơi đây từ lâu đã phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là việc chưa có điện lưới quốc gia trong nhiều thập kỷ khiến cuộc sống và sản xuất của người dân trở nên gian nan hơn.
Ghé thăm gia đình nghệ nhân Giàng Su Giẵng, trong căn nhà nhỏ bao trùm bóng tối, nhưng ông vẫn miệt mài đầu đội đèn pin để lấy chút ánh sáng đục, đẽo chế tác khèn Mông. Với nghệ nhân Giẵng, dù gặp nhiều khó khăn nhưng chế tác khèn giúp ông hiểu rõ hơn về nguồn gốc của đồng bào cũng như góp phần gìn giữ loại nhạc cụ truyền thống này.
Cầm cây khèn trên tay, nghệ nhân Giẵng chia sẻ, với tình yêu gìn giữ cây khèn cho thế hệ sau, ông Giằng chỉ mong Nhà nước sớm đầu tư điện lưới quốc gia để ông có ánh điện sáng, thuận lợi cho việc chế tác khèn nhằm gìn giữ văn hóa dân tộc. Không chỉ vậy, nguồn điện sẽ giúp các cháu được học tập thuận lợi và gia đình mua các thiết bị để phục vụ đời sống tốt hơn.
Tại điểm trường mầm non Háng Phừ Loa, xã Mồ Dề có 26 trẻ dân tộc Mông từ 3 đến 5 tuổi. Điểm trường vừa được đầu tư xây dựng khang trang với những góc học tập, góc vui chơi cho học sinh. Thế nhưng, trong ngôi trường khang trang ấy lại chưa có điện để phục vụ các cháu học tập.
Cô giáo Phạm Thị Thương, giáo viên điểm trường bản Háng Phừ Loa chia sẻ, gắn bó với nghề giáo trên non cao được gần 19 năm, mong ước lớn nhất của cô là sớm có điện lưới quốc gia. Nhiều lúc cô muốn trình chiếu bài giảng có hình ảnh trực quan, sinh động hoặc câu chuyện cổ tích cho các em nhưng lại không thể. Đặc biệt, trong mùa hè học sinh chịu cảnh nóng. Cô chỉ mong Nhà nước sớm đầu tư điện để học sinh có quạt mát trong ngày hè và ánh điện vào mùa đông.
Anh Mùa A Chống, Bí thư bản Háng Phừ Loa bộc bạch, hàng chục năm nay, cuộc sống của các hộ dân trong bản vô cùng khó khăn vì thiếu điện. Hệ thống điện nước được các gia đình lắp đặt cũng chỉ đủ chiếu sáng được một vài bóng điện, các thiết bị khác không đủ tải nên hầu như không sử dụng được. Dù lắp đặt hệ thống điện nước tốn rất nhiều tiền nhưng cũng mất điện thường xuyên do thiết bị và đường dây bị trục trặc. Người dân bản Háng Phừ Loa mong muốn sớm được Nhà nước đầu tư điện lưới để bà con yên tâm sinh sống và phát triển kinh tế.
Xã Mồ Dề hiện có 887 hộ dân với 95% đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Xã có 8 bản, trong đó có 7 bản có điện lưới quốc gia, còn 1 bản Háng Phừ Loa với 73 hộ dân chưa có điện lưới quốc gia.
Niềm mong mỏi lớn nhất của các hộ dân ở những bản chưa có điện tại huyện Mù Cang Chải sớm có điện lưới quốc gia.
Bí thư Đảng ủy xã Mồ Dề Phạm Việt Cường cho biết, đối với các bản khi được kéo điện quốc gia người dân rất phấn khởi bởi tạo động lực cho bà con phát triển kinh tế. Còn với bản chưa được sử dụng điện lưới quốc gia đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Nhiều hộ gia đình có khả năng mua ti vi, tủ lạnh và các loại máy móc phục vụ sản xuất nông nghiệp như máy băm chuối, xay xát thóc, máy thái cỏ nhưng do chưa có điện nên bà con chưa mua. Chưa có điện lưới còn ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh và việc xóa nhà tạm, nhà dột nát bà con cũng gặp khó khăn cho việc bào gỗ dựng nhà, trộn vữa bê tông.
Bí thư Đảng ủy xã Mồ Dề mong muốn tỉnh Yên Bái và các sở ngành quan tâm sớm đầu tư kéo điện lưới quốc gia vào bản Háng Phừ Loa, giúp cho xã đạt tiêu chí về điện. Từ đó góp phần hoàn thành mục tiêu nông thôn mới bản Háng Phừ Loa vào năm 2026 và nâng cao các chỉ số hạnh phúc của người dân.
Tương tự, tại thôn Khe Lóng 3, xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên (Yên Bái) có 103 hộ dân người Mông chưa có điện lưới quốc gia. Với người dân nơi đây niềm mong mỏi lớn nhất là có điện lưới quốc gia.
Anh Vàng A Trư, Bí thư chi bộ thôn Khe Lóng 3 mong các cấp chính quyền tỉnh Yên Bái sớm quan tâm đầu tư điện lưới quốc gia giúp bà con nâng cao đời sống, phát triển kinh tế. Không có điện bà con không thể sử dụng các loại máy móc để phục vụ sản xuất. Hơn nữa việc đầu tư hệ thống điện nước vừa gây tốn kém lại không đảm bảo an toàn.
Phấn đấu 99,6% hộ dân được sử dụng điện năm 2025
Mù Cang Chải là huyện thuộc diện 74 huyện nghèo của cả nước giai đoạn 2021 - 2025 theo Quyết định 353-QĐ-TTG ngày 15/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ. Là huyện vùng cao dân cư thưa thớt, sống rải rác nên việc đưa điện lưới quốc gia về các bản vùng sâu vùng xa của huyện Mù Cang Chải gặp nhiều khó khăn. Đến năm 2025, huyện Mù Cang Chải còn 12/98 bản chưa có điện lưới quốc gia; trong đó, có 4/12 bản chưa có điện lưới quốc gia hiện đang được sử dụng điện năng lượng mặt trời với công suất 500W/hộ.
Bí thư Huyện ủy Mù Cang Chải Giàng A Câu cho biết, đối với đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa, điện là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng đời sống, thúc đẩy phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo. Tình trạng chưa có điện phục vụ sinh hoạt, sản xuất tại 12 bản trên địa bàn huyện gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân và cản trở quá trình xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Cụ thể, cuối năm 2024 tỷ lệ hộ nghèo của huyện Mù Cang Chải là 28,42%, riêng các bản chưa có điện lưới quốc gia có tỷ lệ hộ nghèo từ 17,24% đến 81,63%. Không điện, đồng nghĩa với cơ hội tiếp cận với khoa học, kỹ thuật, tri thức nông nghiệp, trồng trọt, kỹ năng canh tác… của người dân bị hạn chế, rất khó để chuyển đổi tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy sản xuất kinh tế nông nghiệp.
Có điện lưới quốc gia giúp các hộ dân vùng cao Mù Cang Chải đầu tư máy móc phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Bí thư Huyện ủy Mù Cang Chải mong muốn Đảng, Nhà nước và tỉnh Yên Bái tiếp tục quan tâm nghiên cứu, huy động các nguồn lực, đầu tư các dự án đưa điện lưới quốc gia về 12 bản này. Với nguồn điện lưới quốc gia, đời sống sinh hoạt và sản xuất của bà con sẽ có nhiều thay đổi. Ánh sáng văn minh về bản sẽ xóa đi đói nghèo, trình độ dân trí sẽ được nâng lên, hệ thống lưới điện sẽ trở thành động lực quan trọng đi trước mở đường thúc đẩy kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới. Qua đó phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân ở vùng sâu, vùng xa của huyện.
Dự án Cấp điện nông thôn từ lưới điện Quốc gia tỉnh Yên Bái giai đoạn 2014-2025 có tổng mức đầu tư 526,6 tỷ đồng. Dự án nhằm cấp điện cho 113 thôn, bản trên địa bàn các huyện Yên Bình, Lục Yên, Trấn Yên, Văn Yên, Văn Chấn, Trạm Tấu và Mù Cang Chải. Trong số đó có thôn Khe Lóng 3, xã Mỏ Vàng huyện Văn Yên đang triển khai theo kế hoạch vốn từ năm 2023. Tuy nhiên, do địa phương chưa giải quyết xong giải phóng mặt bằng nên đơn vị thi công chưa triển khai được.
Theo Giám đốc Sở Công thương Yên Bái Vũ Vinh Quang, Sở Công Thương đang triển khai đầu tư cấp điện cho 105/113 thôn, bản trên địa bàn; khoảng 11.272 hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia tại 37 xã thuộc các huyện trong dự án. Tổng vốn đầu tư 402,3 tỷ đồng. Như vậy, đến hết năm 2025 khi hoàn thành đầu tư cấp điện cho các thôn, bản chưa có điện, Yên Bái sẽ đảm bảo mục tiêu cấp điện cho 100% số xã, thôn, bản thuộc dự án, khoảng 99,6% số hộ dân sẽ được sử dụng điện từ các nguồn, theo đúng mục tiêu Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh Yên Bái lần thứ XIX đã đề ra.
Tuy nhiên, tỉnh Yên Bái còn 8 thôn, bản chưa có điện lưới quốc gia (nằm ngoài dự án) với khoảng 734 hộ dân, trong đó có bản Háng Phừ Loa, xã Mồ Dề, huyện Mù Cang Chải. Đối với 8 thôn, bản này, Sở Công Thương được UBND tỉnh Yên Bái giao lập chủ trương đầu tư thực hiện trong năm 2025, đến nay Sở Công Thương đang triển khai thực hiện./.
